Universal Carrier był szybkim, lekko uzbrojonym pojazdem opracowanym przez brytyjską armię w celu transportu piechoty przez teren ostrzeliwany bronią ręczną, w szczególności przez lekki karabin maszynowy Bren – stąd właśnie wzięła się nazwa "Bren Gun Carrier". Miano to przylgnęło do Universal Carrier i wszystkich jego przyszłych wariantów. Książka szczegółowo opisuje ten pojazd, który wykorzystywano w wielu rolach, w tym do przewożenia amunicji, holowania dział przeciwlotniczych i przyczep. Wszystkie państwa alianckie intensywnie używały Universal Carrier podczas praktycznie każdej kampanii II wojny światowej. Do końca konfliktu Universal Carrier udowodnił, że jest nieocenionym i skutecznym pojazdem terenowym, który jak na swoje czasy charakteryzował się dużą zwrotnością i prędkością.
"Universal Carrier 1936–48: The 'Bren Gun Carrier' Story" autorstwa Davida Fletchera z ilustracjami Tony'ego Bryana to publikacja z serii New Vanguard wydawnictwa Osprey Publishing (2005, wznowienie 2012), stanowiąca zwięzłe, ale merytoryczne opracowanie poświęcone jednemu z najczęściej produkowanych pojazdów bojowych w historii – brytyjskiemu lekkiemu transporterowi gąsienicowemu, znanemu potocznie jako "Bren Gun Carrier". David Fletcher, emerytowany historyk The Tank Museum w Bovington i autor blisko 50 publikacji Osprey, specjalizujący się w historii brytyjskiej broni pancernej, przedstawia kompleksowy przegląd projektu, rozwoju, produkcji i zastosowania bojowego tego legendarnego pojazdu. Książka obejmuje genezę i rozwój konstrukcyjny – od tankietek Carden-Loyd z lat 20., poprzez prototypy z połowy lat 30., aż do standaryzacji modelu "Universal" w 1940 roku; specyfikacje techniczne – dane dotyczące opancerzenia, układu napędowego, zawieszenia Horstmanna, osiągów oraz uzbrojenia (karabin maszynowy Bren, karabin przeciwpancerny Boys, moździerze, PIAT); proces produkcji – omówienie zakładów w Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii i USA, gdzie łącznie powstało ponad 113 000 egzemplarzy wszystkich wariantów; zastosowanie operacyjne – rola nośnika w strukturze brytyjskich i Commonwealthowych jednostek piechoty, kawalerii oraz korpusu rozpoznawczego; warianty specjalistyczne – nosiciele moździerzy, holowniki dział przeciwpancernych, wersje z miotaczami ognia "Wasp", eksperymentalny "Praying Mantis"; oraz służbę zagraniczną – wykorzystanie przez siły alianckie (w tym ZSRR w ramach Lend-Lease), państwa osi po przejęciu sprzętu oraz powojenną eksploatację w konfliktach takich jak wojna koreańska czy kryzys sueski. Do atutów książki należą: autorytet autora – Fletchera jako światowej klasy eksperta z dostępem do unikalnych archiwów muzealnych; bogactwo ilustracji – 40 fotografii czarno-białych i 8 kolorowych plansz autorstwa Tony'ego Bryana, w tym szczegółowe przekroje i rysunki techniczne; konkretne dane techniczne – specyfikacje wszystkich głównych wariantów, tabele produkcyjne, schematy organizacyjne; szeroki kontekst operacyjny pokazujący nie tylko „jak" zbudowano pojazd, ale także „dlaczego" i „jak" był używany; przejrzysta struktura ułatwiająca szybkie odnalezienie informacji; oraz unikalne materiały źródłowe. Ograniczenia wynikają głównie z formatu serii: niewielka objętość sprawia, że temat zasługiwałby na szersze opracowanie; brakuje dogłębnych analiz taktycznych i szczegółowych opisów bitew; styl bywa suchy i techniczny ze względu na konieczność zmieszczenia dużej ilości danych na małej przestrzeni; bibliografia jest ograniczona. Opinie czytelników są w większości pozytywne – chwalą książkę za precyzję techniczną, przydatność dla modelarzy i jasność przekazu, choć krytyka dotyczy głównie krótkości publikacji i stosunku ceny do objętości. Publikacja jest szczególnie polecana historykom wojskowości jako punkt wyjścia do dalszych badań nad brytyjską bronią pancerną, modelarzom i rekonstruktorom szukającym danych technicznych i inspiracji wizualnych, miłośnikom II wojny światowej jako zwięzłe wprowadzenie do tematu, natomiast specjaliści oczekujący dogłębnych analiz operacyjnych mogą odczuć niedosyt. Podsumowując, jest to solidne, dobrze opracowane kompendium poświęcone jednemu z ikonicznych pojazdów II wojny światowej; mimo ograniczeń wynikających z formatu serii, zasługuje na dobrą ocenę i miejsce w biblioteczce każdego miłośnika historii broni pancernej – jako pierwszy kontakt z tematem, źródło referencyjne dla modelarzy lub uzupełnienie szerszych opracowań.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
