Patrick Mercer, autor tego tomu z serii Osprey Campaign, nie jest przypadkowym kompilatorem faktów - jako oficer brytyjskiej piechoty z wieloletnią fascynacją wojną krymską, sam wielokrotnie odwiedzał tereny walk pod Sewastopolem. Ta osobista więź z materiałem wyraźnie wpływa na ton książki: zamiast suchego sztabowego raportu otrzymujemy narrację, w której czuć zrozumienie realiów pola walki, terenu i psychiki żołnierza. To, co Mercer robi najlepiej, to właśnie odtworzenie chaosu bitwy stoczonej w gęstej mgle 5 listopada 1854 roku - sytuacji, w której regularne formacje rozpadły się na izolowane grupki żołnierzy walczących praktycznie na własną rękę. Tytułowe "Soldier's Battle" (bitwa żołnierzy) nie jest więc marketingowym sloganem, lecz trafnym podsumowaniem tezy całej książki.
Struktura tomu jest typowa dla serii Osprey Campaign i obejmuje rozdziały: wprowadzenie historyczne (Origins of the War), charakterystykę armii biorących udział w starciu (Opposing Armies), portrety dowódców (Opposing Commanders), plany stron (Opposing Plans), opis samej bitwy (The Battle), następstwa (Aftermath), chronologię, opis pola bitwy współcześnie (The Battlefield Today), przewodnik bibliograficzny (A Guide to Further Reading), orders of battle oraz - co ciekawe - rozdział poświęcony grom wojennym na podstawie tej bitwy (Wargaming the Battle of Inkerman) co potwierdza opis wydawcy. Ten ostatni element to miły bonus dla pasjonatów rekonstrukcji historycznych i miniaturowych gier wojennych, choć siłą rzeczy zajmuje niewiele miejsca w 96-stronicowym tomie.
Największym zarzutem, jaki powtarza się w recenzjach czytelników, jest proporcja między tłem historycznym a samą bitwą. Jeden z recenzentów na Amazonie zauważył, że autor podaje krótkie omówienie wcześniejszych wydarzeń wojny, zanim skupi się na szczegółach samej bitwy, co może utrudniać orientację czytelnikom bez wcześniejszej wiedzy o konflikcie. Recenzent z Goodreads idzie krok dalej, wskazując, że kontekst - który z konieczności sięga do początków wojny krymskiej i wcześniejszych starć na półwyspie - przytłacza właściwą historię bitwy pod Inkermanem. To uwaga zasadna: dla osoby, która sięga po ten tom jako pierwszy kontakt z wojną krymską, gęstość odniesień do Almy i Balaklawy może być momentami dezorientująca. Z drugiej strony - ten sam recenzent dodaje, że znajomość terenu i osobista pasja autora do Krymu rekompensują ten problem, co wydaje się sprawiedliwą oceną: Mercer płaci pewną cenę za ambicję osadzenia bitwy w szerszym kontekście, ale zyskuje na wiarygodności i klimacie.
Jeśli chodzi o stronę wizualną, to właśnie ona budzi największy entuzjazm. Ilustracje Grahama Turnera są regularnie chwalone jako jeden z najsilniejszych elementów tomu - ten sam recenzent z Goodreads pisze, że brutalna rzeź wśród mgły i głazów ożywa na ilustracjach do tego stopnia, że czytelnik czuje chłód tamtego dnia, dodając przy tym, że Mercer ma wyczulone oko na nieścisłości wiktoriańskich grafik - czyli nie tylko prezentuje obrazy, ale też krytycznie je komentuje, co podnosi wartość edukacyjną tomu. Ten sam głos ocenia całość jako lepszą od wcześniejszego tomu serii o Balaklawie, podkreślając jeszcze liczniejsze trójwymiarowe mapy bitewne charakterystyczne dla tej serii oraz mnogość pięknych, żywych obrazów walki wręcz. Trzeba jednak pamiętać, że to opinia entuzjasty serii Osprey jako takiej - dla kogoś, kto kupuje pierwszy tom z tej linii, mapy i plansze mogą wydać się standardem, nie rewelacją.
Merytorycznie książka broni się jako zwięzłe, fachowe wprowadzenie do jednej z bardziej dramatycznych bitew wojny krymskiej - starcia, w którym Rosjanie, mając pięciokrotną przewagę liczebną, ponieśli klęskę dzięki determinacji rozproszonych oddziałów brytyjskich. Mercer nie próbuje napisać definitywnej monografii bitwy i nie powinien być tak czytany; to raczej kompaktowy przewodnik, który dobrze sprawdza się jako uzupełnienie szerszej lektury o wojnie krymskiej, a nie jako samodzielne źródło dla kogoś zupełnie niezorientowanego w temacie. Ocena 4/5, jaką otrzymał na Amazonie, wydaje się odzwierciedlać właśnie ten status: solidny, kompetentny, ale nie przełomowy wkład do tematu.
Dla kolekcjonerów i miłośników serii Osprey Campaign to obowiązkowa pozycja - format, ilustracje i poziom szczegółowości orders of battle są tu na typowym dla wydawnictwa wysokim poziomie. Dla czytelnika szukającego pierwszej książki o wojnie krymskiej polecałbym raczej zaczęcie od pozycji o szerszym zakresie, a po ten tom sięgnąć później - jako uzupełnienie, gdy kontekst Almy i Balaklawy będzie już znany. Wówczas mocne strony książki - atmosfera, ilustracje Turnera i skupienie na losie pojedynczego żołnierza w mgle - zabłysną w pełni, bez ryzyka zagubienia się w tle historycznym.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
