Pozycja z serii Osprey Campaign (nr 50, wydanie z 1998 roku) opowiada o jednym z najbardziej widowiskowych epizodów wojen osmańsko-chrześcijańskich - wielkim oblężeniu Malty przez armię Sulejmana Wspaniałego, bronioną przez nieliczne siły Zakonu Maltańskiego. Już samo zestawienie liczb robi wrażenie: Turcy zgromadzili armię liczącą 30 000 ludzi, która w trakcie przedłużającego się oblężenia jeszcze się podwoiła, natomiast po stronie rycerzy stało zaledwie 500 zakonników wspartych przez 4000 maltańskiej milicji i 4500 innych żołnierzy. To kontrast, który sam w sobie sprzedaje historię - i Pickles, trzeba przyznać, świetnie wie, jak go wykorzystać narracyjnie, choć analitycznie czasem schodzi na drugi plan.
Struktura książki jest typowa dla serii i akurat w tym przypadku działa wyjątkowo dobrze. Rozdziały prowadzą czytelnika krok po kroku: od genezy kampanii, przez plany i przygotowania obu stron, sylwetki dowódców i porównanie armii, aż po pojawienie się floty osmańskiej, atak na fort St. Elmo, walki o Fort St. Michel, kryzys i odsiecz, problemy turecczyzny, obronę Mdiny, ostateczną ulgę i bilans kampanii. Dodatkowo znajdziemy część poświęconą dzisiejszemu stanowi Malty i zakonu oraz - co dla wielbicieli Osprey jest niemal obowiązkowym dodatkiem - rozdział o wargamingu oblężenia. Ten układ chronologiczny, etap po etapie, sprawia, że nawet czytelnik nieobyty z geografią Valletty nie traci orientacji, kto, gdzie i kiedy walczył - a to w przypadku tak chaotycznego, wielomiesięcznego konfliktu jest osiągnięciem niemałym.
Merytorycznie książka jest solidnym wprowadzeniem, ale nie pozycją dla badacza szukającego nowych ustaleń. Pickles sprawnie streszcza tło strategiczne, motywacje Sulejmana, rolę Jeana Parisota de la Valette i taktyczne dylematy obrońców, jednak - jak zauważają recenzenci - informacje o szczegółowym składzie sił (order of battle) są dość skąpe, a niektóre fragmenty bywają powierzchowne czy wręcz nieprecyzyjne. To nie jest praca dla kogoś, kto chce poznać niuanse logistyki osmańskiej floty czy dyskusje historiograficzne na temat liczebności wojsk - do tego lepiej sięgnąć po "Empires of the Sea" Rogera Crowleya, do którego porównania regularnie pojawiają się w opiniach czytelników.
Tam, gdzie książka naprawdę błyszczy, to warstwa wizualna. Ilustracje Christy Hook są często chwalone jako jedne z najlepszych w całej serii Campaign - łączą rzemieślniczą precyzję historyczną (uzbrojenie, kostiumy, fortyfikacje) z dramaturgią scen batalistycznych, co w przypadku tematu tak nasyconego symboliką (krzyże maltańskie, sztandary półksiężyca, płonące mury) ma ogromne znaczenie dla odbioru całości. Mapy i rekonstrukcje 3D fortów St. Elmo i St. Michel pomagają zrozumieć topografię obrony lepiej niż jakikolwiek opis słowny - i to jest realna wartość dodana, nie tylko ozdoba.
Pod względem narracyjnym Pickles ma dar przedstawiania historii jako żywego dramatu, a nie suchej kroniki dat. Jeden z recenzentów zauważył ciekawy detal - wzmiankę o "ognistych obręczach" (fire hoops) jako efektywnej broni obronnej - który dobrze ilustruje, że autor nie ogranicza się do strategicznego lotu z dużej wysokości, lecz sięga po konkretne, czasem makabryczne realia walki na murach. Ten poziom detalu sprawia, że książka czyta się żywo, choć trzeba pamiętać, że to wciąż format kieszonkowy - ok. 96 stron, więc głębia musi ustąpić przed przystępnością.
Opinie czytelników są przeważnie bardzo przychylne, choć nie jednomyślne. Większość głosów na Goodreads i Amazonie chwali tempo narracji, przystępność i jakość grafik, niektórzy nazywają tę pozycję jedną z najlepszych w całej serii Campaign. Pojawiają się jednak i głosy krytyczne, określające ją jako "co najwyżej przeciętną" i niezalecaną dla bardziej wymagających entuzjastów historii wojskowej - co sugeruje, że odbiór silnie zależy od oczekiwań: jako wprowadzenie do tematu i punkt wyjścia do dalszych lektur działa bardzo dobrze, jako samodzielne studium historyczne - znacznie słabiej.
Warto też odnotować miły bonus na końcu książki: dwustronicowe podsumowanie współczesnego stanu Zakonu Maltańskiego, który - choć stracił funkcję militarną - wciąż istnieje jako organizacja. Ten epilog dobrze domyka opowieść, łącząc XVI-wieczny dramat z teraźniejszością, i pokazuje, że Pickles myślał o książce nie tylko jako o relacji z bitwy, ale o opowieści mającej ciąg dalszy.
Podsumowując: to publikacja, którą warto polecić jako szybkie, dobrze zilustrowane wejście w temat oblężenia Malty - idealna dla modelarzy, wargamerów i czytelników szukających przystępnej narracji z pięknymi obrazkami, mniej odpowiednia dla osób oczekujących głębokiej analizy źródłowej czy nowych interpretacji historycznych. Format Osprey ma swoje ograniczenia, ale w tym przypadku temat - linearny, dramatyczny, ograniczony w czasie i przestrzeni - pasuje do niego niemal idealnie, co tłumaczy, czemu wielu uznaje tę pozycję za jedną z najlepszych w serii.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
