Friedman Norman

Norman Friedman to jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych współczesnych amerykańskich analityków morskich i historyków, powszechnie uznawany za absolutny autorytet w dziedzinie historii United States Navy (US Navy), ewolucji morskich systemów uzbrojenia oraz strategii morskiej XX wieku. W przeciwieństwie do wielu tradycyjnych historyków, którzy skupiają się na suchych danych taktyczno-technicznych czy kronice bitew, Friedman zrewolucjonizował podejście do historiografii morskiej, tworząc i popularyzując nurt znany jako "design history” (historia projektowania).

Unikalność metodologii Friedmana polega na tym, że nie opisuje on tylko tego, "jakie" były okręty, ale przede wszystkim "dlaczego" zostały zbudowane w taki, a nie inny sposób. W swoich badaniach nierozerwalnie łączy on aspekty czysto inżynieryjne z geopolityką, doktrynami wojennymi, ograniczeniami budżetowymi oraz ówczesnym stanem technologii. Dzięki wieloletniemu, bezprecedensowemu dostępowi do zamkniętych archiwów US Navy (w tym dokumentów Office of the Chief of Naval Operations), jego prace pokazują, jak rodziły się koncepcje nowych klas okrętów, jakie toczono wewnętrzne spory między admirałami a inżynierami i jak ostatecznie kompromisy te materializowały się w stali.

Do jego najważniejszych i najbardziej monumentalnych dzieł należy legendarny cykl książek wydanych nakładem Naval Institute Press, obejmujący m.in. "U.S. Battleships: An Illustrated Design History", "U.S. Aircraft Carriers", "U.S. Cruisers", "U.S. Destroyers" oraz "U.S. Submarines". Każda z tych pozycji stanowi niedoścignione kompendium wiedzy, pokazujące ewolucję danej klasy okrętów od ich narodzin aż po czasy współczesne. Innym jego wybitnym osiągnięciem jest książka "The Fifty-Year War: Conflict and Strategy in the Cold War", uznawana za jedno z najlepszych opracowań na temat morskiego wymiaru zimnowojennej rywalizacji między USA a Związkiem Radzieckim. Ponadto Friedman od lat jest autorem prestiżowego, corocznie aktualizowanego "Naval Institute Guide to World Naval Weapons Systems", który stanowi "biblię" dla współczesnych analityków wojskowych na całym świecie.

W Polsce Norman Friedman jest postacią znaną i powszechnie cytowaną w środowisku historyków i modelarzy. Choć jego legendarna seria "Illustrated Design History" nigdy nie doczekała się oficjalnego polskiego tłumaczenia, polscy autorzy i badacze masowo korzystają z angielskich oryginałów, cytując je w literaturze przedmiotu i artykułach encyklopedycznych. Jego bezpośredni ślad w polskim rynku wydawniczym to przede wszystkim polskie wydanie jego monumentalnej książki strategicznej "The Fifty-Year War: Conflict and Strategy in the Cold War", które ukazało się nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka pod tytułem "Tajne akta zimnej wojny 1945-1991". Książka ta była ważnym wydarzeniem na polskim rynku wydawniczym, często dystrybuowana w formie albumowej z kopiami tajnych dokumentów. 

Dzięki swojej skrupulatności, analitycznemu umysłowi i umiejętności tłumaczenia skomplikowanych procesów decyzyjnych na zrozumiały język, Norman Friedman na trwałe ukształtował współczesne postrzeganie amerykańskiej floty. Jego prace przesunęły nacisk z prostego katalogowania okrętów na głęboką analizę tego, jak technologia i strategia morska kształtowały oblicze wojen na morzu w XX wieku. Dla każdego historyka, modelarza czy analityka, nazwisko Normana Friedmana pozostaje synonimem najwyższego, światowego standardu w dziedzinie literatury marynistycznej.

Książki i publikacje jego autorstwa: