Kraj: Wielka Brytaniaklasa: niszczyciel |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| DARING | Thornycroft | ?.07.1892 | 25.11.1893 | ?.02.1895 | Sprzedany w 1912 r. |
| DECOY | Thornycroft | ?.07.1892 | 02.02.1894 | ?.06.1895 | Zatonął w 1904 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność pełna | 287,8 ts (wg Navy List z 1905 r. wyporność pełnia wynosiła 280 ts) |
| Wyporność normalna | 237,7 ts (na próbach, bez większości wyposażenia; spotyka się również wartość 265 ts wg. wykazu Navy List, lub 260 ts wg Navy List z 1905 r.) |
| Długość całkowita | 56,39 m (185 ft 0 in) |
| Długość pomiędzy pionami | 56,39 m (185 ft 0 in) |
| Długość na linii wodnej | 56,39 m (185 ft 0 in) |
| Szerokość | 5,79 m (19 ft 0 in) |
| Głębokość | 3,96 m (13 ft 0 in) |
| Zanurzenie | 2,13 m (7 ft 0 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 3 kotły wodnorurkowe firmy Thornycroft; 2 śruby |
| Moc indykowana | 4200 ihp |
| Prędkość | 28 węzłów (projektowana 27 węzłów) |
| Paliwo | 25 ton węgla (minimum) do 45 ton (maksimum) |
| Zasięg | 865 mil morskich przy 11 węzłach |
Opancerzenie:
| Brak |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 3 działa 57 mm (2,24 in) (6-funtowe (6 pdr) 8 cwt QF; 3 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in) |
Ludzie:
| Załoga | 46 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Zamówienie na te okręty ujęto w 1892 Naval Defence Act, projekt jednostki nazwanej, zgodnie z sugestią Fishera, niszczycielem torpedowców ("torpedo boat destroyer"), został opracowany już po kilku miesiącach, zaś stępkę pod dwa pierwsze okręty położono w lipcu 1892 roku. Były to niszczyciele typu "HAVOCK". Admirał Fisher, chcąc pozyskać w jak najkrótszym czasie jak największą ilość podobnych jednostek, zaznajomił z planami niszczycieli inne prywatne stocznie, czym poważnie naraził się Alfredowi Yarrowowi. Zlecenia na budowę kolejnych eksperymentalnych okrętów otrzymały stocznie Thornycroft i Laird, Son & Co. W stoczni Thornycroft również w lipcu 1892 r. położono stępki pod dwa prototypowe niszczyciele: HMS "DARING" i HMS "DECOY". Z biegiem lat powstawały nowe niszczyciele, jednak ich klasyfikacja została unormowana dopiero 30 sierpnia 1912 r., kiedy to pierwsze 42 jednostki zaklasyfikowano do typu "A". Zanim to nastąpiło okręty były nazywane 26- ("26-knotters") lub 27-węzłowcami ("27-knotters"), co nawiązywało do zakontraktowanej prędkości którą miały te jednostki osiągać. Z racji tego iż okręty typu "DARING" zostały wybudowane przez stocznię Thornycroft jako prototypy, przyjęło się je włączaj do jednego podtypu.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność pełna okrętów liczyła 287,8 ts, długość całkowita, długość pomiędzy pionami i długość na linii wodnej wynosiła tyle samo: 56,39 m (185 ft 0 in). Istnieją znaczne rozbieżności co do wyporności normalnej, co zostało zawarte w tabeli. Szerokość wynosiła 5,79 m (19 ft 0 in) natomiast zanurzenie 2,13 m (7 ft 0 in). Kadłub okrętów był wykonany ze stali. Okręty miały dwa kominy, z których pierwszy był nieco szerszy, z racji tego iż odprowadzał spaliny z dwóch z trzech kotłów. Okręty miały zakryty dziób, ukształtowany na podobieństwo skorupy żółwia (ang. "turtleback"), natomiast w przeciwieństwie do niszczycieli innych stoczni okręty z Thornycroft miały pochyłą rufę. Dziób on ułatwić omywanie kadłuba przez fale przy dużej prędkości. Na dziobie znajdowała się wyrzutnia torped, co również stanowiło charakterystyczny element wczesnych niszczycieli. W późniejszych konstrukcjach rezygnowano z dziobowych wyrzutni, gdyż zaburzały one przepływ wody przy wysokiej fali i powodowały zalewanie dziobowej części okrętu. W części dziobowej znajdowało się również odkryte stanowisko działa 12-funtowego, które w dużym stopniu było zintegrowane z niewielkim mostkiem (stanowiskiem dowodzenia). Powodowało to pewne problemy (głównie dlatego, iż dla wygody oficerowie używali platformy działa jako mostka, zamiast używać stanowiska pod nią) i w późniejszych, większych konstrukcjach odseparowano te dwa elementy. Ogólnie wygląd tych niszczycieli był w zaplanowany sposób podobny do sylwetek budowanych ówcześnie torpedowców, co miało zmylić potencjalnego przeciwnika. Właśnie dążenie do zastosowania jedynie dwóch kominów na to wskazywało, gdyż większość budowanych równolegle lub wcześniej w Thornycroft torpedowców miało również dwa kominy.
Uzbrojenie
Okręty podobnie jak niszczyciele typu "HAVOCK" były uzbrojone 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF, 3 działa 57 mm (2,24 in) 6-funtowe (6 pdr) 8 cwt QF i 3 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in). Działo 12-funtowe znajdowało się na odsłoniętym stanowisku w części dziobowej. Dwa stanowiska szybkostrzelnych dział 6-funtowych znajdowały się zaraz za stanowiskiem dowodzenia, natomiast ostatnie z nich na rufie. Zarówno działo 12-funtowe jak i działa 6-funtowe były wyposażone w osłony przeciwodłamkowe, jednak mogły być one demontowane i często na zdjęciach nie są one uwidocznione. Na dziobie znajdowała się wbudowana wyrzutnia torped z dwoma torpedami zapasowymi. Torpedy były wyrzucane z niej za pomocą ładunku prochowego. Pozostałe dwie wyrzutnie torped znajdowały się w części rufowej na obrotowym stanowisku, były obrócone w przeciwnych kierunkach tak aby okręt przechodząc pomiędzy wrogimi okrętami mógł wystrzelić na obie burty w tym samym czasie. Mogły być demontowane w razie potrzeby i na ich miejsce można było zamontować dwa dodatkowe stanowiska dział 6-funtowych. Wyrzutnie torped w nomenklaturze brytyjskiej określane jako 18-calowe w rzeczywistości miały 17,72 cala, co dawało w przeliczeniu 450 mm. W późniejszym czasie rufowe wyrzutnie torped zostały zdjęte, a zamiast nich zamontowano dwa dodatkowe działa 6-funtowe.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia. Jedyną ochroną były zasobnie węglowe umieszczone na burtach.
Napęd

Okręty zostały wyposażone w dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania, z których dwa były niskiego ciśnienia, ale o mniejszych średnicach. Firma Thornycroft w przeciwieństwie do stoczni Yarrow nie eksperymentowała z napędem, stawiając na najefektywniejszy ich zdaniem zestaw, gdyż jednym z bardzo ważnych zaleceń planów konstrukcyjnych było osiągnięcie 26 węzłów (z tego też powodu pierwsze sześć prototypowych niszczycieli które miały spełniać ten warunek nazywano 26-węzłowcami ("26-knotters"). Maszyny były zaopatrywane w parę przez trzy kotły wodnorurkowe wyprodukowane przez Thornycroft, wypracowujące parę o ciśnieniu 215 psi (w porównaniu do 185 psi w kotłach stoczni Yarrow, zamontowanych w HMS "HORNET", czy 200 psi w kotłach francuskiej firmy Normand, zamontowanych przez stocznie Laird w prototypowych niszczycielach typu "FERRET"). Dwa pierwsze odprowadzały spaliny przez jeden komin, nieco szerszy od drugiego, rufowego. Planowano osiągnąć moc 4200 ihp i prędkość 27 węzłów, jednak na próbach HMS "DECOY" (lub "DARING" - źródła często podają oba okręty przypisując im te same wyniki) osiągnął 4644 ihp i 28,25 węzła. Okręty wyposażono również w opatentowany wynalazek Thornycroft - podwójny ster. HMS "DARING" na próbach morskich 19 lipca 1894 r. osiągnął na mili pomiarowej w Maplin Sands nieopodal Southend prędkość 28,21 węzła. Pomiary spalania węgla dla tego samego okrętu wykazały iż na jednej tonie paliwa na jeden kocioł, okręt może przepłynąć niemal 38 mil morskich przy prędkości 10 węzłów.
Służba |
HMS Daring
| 07.1892 | Położenie stępki okrętu w stoczni Yarrow & Company, Cubitt Town, Londyn pod numerem stoczniowym 287. |
| 25.11.1893 | Wodowanie okrętu. Matką chrzestną okrętu została żona właściciela firmy, John'a Isaaca Thornycroft'a. |
| 17.01.1894 | Rozpoczęły sie pierwsze próby morskie okrętu nieopodal Gravesend, potem okręt przeszedł na milę pomiarową w Maplin Sands nieopodal Southend. |
| 02.1895 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt budowy okrętu wyniósł 36 840 funtów. |
| 26.06.1897 | Okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji Diamentowego Jubileuszu. |
| 23.02.1900 | Okręt został wcielony w Portsmouth z przydziałem jako tender dla HMS "Excellent", Szkoły Artylerii umiejscowionej na Whale Island nieopodal Portsmouth. |
| 06.1901 | Na początku czerwca 1901 r. na okręcie doszło do wybuchu kotła podczas postoju na kotwicy w Portsmouth. Jeden członek załogi zginął, a siedmiu innych zostało rannych. |
| 06.1902 | Z początkiem miesiąca okręt został przeniesiony do rezerwy (Fleet Reserve) w Portsmouth, a nieco później w tym samym miesiącu został przeniesiony do Plymouth gdzie został wcielony do flotylli szkoleniowej. |
| 09.1902 | Okręt został przydzielony jako tender dla HMS "CAMBRIDGE", okręt szkolny artylerzystów w Plymouth. W tym samym miesiącu jednakże, okręt ten był częścią eskadry odwiedzającej zatokę Nauplion i Suda na Krecie na Morzu Śródziemnym. |
| 26.10.1907 | W Devonport doszło do kolizji niszczyciela HMS "STARFISH" z HMS "DARING". Oba okręty skończyły z wgniecionymi kadłubami. |
| 10.04.1912 | Okręt został sprzedany z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 01.10.1894 - 21.01.1895 | Commander Arthur W. Torlesse |
| 21.01.1895 - 12.12.1895 | Commander Reginald G. O. Tupper |
| 12.12.1895 - ? | Commander Henry Thompson |
| 01.02.1897 - 24.03.1898 | Lieutenant & Commander Alexander A. Gordon |
| 24.03.1898 - 27.06.1898 | Lieutenant & Commander Randal M. Lambert |
| 08.08.1902 - ? | Lieutenant & Commander A. S. Susmann |
| 21.07.1903 - 09.1903 | Lieutenant & Commander Matthew R. Best (na czas manewrów) |
| 14.07.1904 - 27.08.1904 | Lieutenant & Commander Harold G. Innes (na czas manewrów) |
| 18.03.1905 - ? | Gunner in Command Michael Horrigan |
| 01.04.1906 - 29.10.1908 | Lieutenant & Commander James C. Holmes |
| 30.11.1908 - 03.1909 | Lieutenant & Commander Bertie W. Bluett |
| 11.03.1909 - 19.12.1909 | Lieutenant & Commander Hugh Hamilton-Gordon |
| 19.12.1909 - 14.05.1911 | Lieutenant & Commander George O. Hewett |
HMS Decoy
| 07.1892 | Położenie stępki okrętu w stoczni Yarrow & Company, Cubitt Town, Londyn pod numerem stoczniowym 288. |
| 07.02.1894 | Wodowanie okrętu. |
| 06.1895 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt budowy okrętu wyniósł 36 840 funtów. |
| 1896 | Okręt wziął udział w manewrach w składzie Channel Fleet operujac z Berehaven w południowej Irlandii. |
| 1897 | Okręt rozpoczął pełnienie funkcji tendera dla Szkoły Artylerii HMS "Cambridge". Pełnił ta funkcję aż do sierpnia 1901 r. |
| 26.06.1897 | Okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji Diamentowego Jubileuszu. |
| 08.1901 | Okręt został przydzielony jako tender dla HMS "CAMBRIDGE", okręt szkolny artylerzystów w Plymouth. |
| 1902 | Okręt został wcielony do flotylli szkolnej w Devonport, bazował w tym czasie w Plymouth. 16 sierpnia 1902 r. okręt wziął udział w Rewii Floty w Spithead z okazji koronacji Króla Edwarda VII. Pod koniec sierpnia okręt ponownie został przydzielony do HMS "CAMBRIDGE", jednak niedługo potem załoga okrętu została przeniesiona na niszczyciel HMS "OSTRICH", który zajął jego miejsce jako tender przy HMS "CAMBRIDGE". |
| 13.08.1904 | 8 sierpnia 1904 r. "DECOY" dołączył do ćwiczeń na Morzu Irlandzkim, aby doskonalić obronę przed atakiem torpedowym. Został włączony do eskadry "Niebieskich" z bazą w Queenstown. 13 sierpnia eskadra "Niebieska" składająca się z czterech pancerników, osłoniętych przez dwie flotylle niszczycieli, miała "zaatakować" Falmouth. O 21.00 "DECOY" znalazł się wraz z 3 innymi niszczycielami nieopodal Scilly Islands, z zadaniem przechwycenia niszczycieli eskadry "Czerwonych". Kiedy na południu zauważono podejrzane światła, "Niebiescy" podążyli za prowadzącym flotyllę niszczycielem HMS "ARUN", jednak "DECOY" pozostał w tyle. O godzinie 14.15, "DECOY" napotkał niszczyciel, który uznano za zatrzymany i rozpoczął manewrowanie aby podejść do podejrzanego okrętu. Na nieszczęście HMS "ARUN", z którego również zauważono podejrzaną jednostkę od razu skierował się w jej stronę z dużą prędkością. W ciemnościach niszczyciel uderzył w HMS "DECOY" w rejonie śródokręcia, pomimo rozpaczliwych prób zatrzymania lub wymanewrowania okrętu. "DECOY" przełamał się na dwie części i po pół godzinie, około 23.00 zatonął. Załoga został uratowana przez niszczyciele HMS "ARUN" i HMS "STURGEON", jednak po wszystkim nie można było znaleźć jednego z marynarzy z HMS "DECOY". Późniejsze dochodzenie i sąd początkowo (na posiedzeniu 22 sierpnia) uznał winnym dowódcę niszczyciela HMS "ARUN", którym był Reginald Tyrwhitt, uniewiniając dowódcę HMS "DECOY". Po wniesieniu apelacji (kolejna rozprawa odbyła się 30 sierpnia) sąd oddalił zarzut zaniedbania przez Tyrwhitt'a, ale potwierdził zarzut zagrożenia obu jednostek. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 24.07.1895 - 24.08.1895 | Lieutenant Spencer V. Y. de Horsey (na czas manewrów) |
| 06.02.1896 - 02.12.1897 | Commander Arthur H. Shirley (rozpoczął kadencję jako Lieutenant & Commander) |
| 02.12.1897 - 09.01.1899 | Lieutenant & Commander Gerald W. Vivian |
| 16.07.1901 - 08.1901 | Lieutenant & Commander George V. W. Carey (na czas manewrów) |
| 14.02.1902 - 01.07.1902 | Lieutenant & Commander Cyril Asser |
| 01.07.1902 - 08.1902 | Lieutenant & Commander Henry Ralph Heathcote (na czas manewrów) |
| 08.08.1902 - ? | Lieutenant & Commander L. J. I. Hammond |
| 21.07.1903 - 08.1903 | Lieutenant & Commander Arthur D. Barrow (na czas manewrów) |
| 11.09.1903 - 07.1904 | Gunner in Command James Creber |
| 14.07.1904 - 13.08.1904 | Lieutenant & Commander William D. Paton (stracił okręt) |
Galeria |
Źródła:
- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Wikipedia, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania