Niszczyciele typu CHERWELL zostały zbudowane w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow i były konstrukcyjnie niemal identyczne z wcześniejszymi niszczycielami serii RIVER z tej stoczni - niszczycielami typu ERNE.
1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)
Modernizacja w 1906 r.
4 działa 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)
Ludzie:
Załoga
70 oficerów i marynarzy
Projekt
Niszczyciele typu RIVER oceniono jako bardzo udany projekt, uważany za pierwszy prawdziwy typ kontrtorpedowców brytyjskich i pierwszy na świecie udany typ pełnomorskich kontrtorpedowców. Większy kadłub poprawił nie tylko dzielność morską okrętów, ale pozwolił także na składowanie większej ilości węgla, podnosząc zasięg okrętów do ok. 2000 mil morskich. Począwszy od około 1904 roku praktycznie wszystkie wówczas powstające na świecie kontrtorpedowce w mniejszym czy większym stopniu kopiowały rozwiązania użyte w typie RIVER. Po raz pierwszy od powstania klasy kontrtorpedowców nie podporządkowano wszystkiego osiągnięciu maksymalnej prędkości, dzięki czemu powstały pierwsze pełnowartościowe jednostki, mogące służyć nie tylko jako szybkie torpedowce, ale także będące w stanie służyć jako prawdziwe okręty eskortowe dla głównych sił floty. W programie rozbudowy floty 1901 - 1902 Programme uwzględniono dziesięć okrętów. Początkowo dwa z nich miały być wyposażone w turbiny parowe Parsonsa, ale ostatecznie niszczyciel turbinowy serii "specjal" HMS "VELOX" zastąpił jednego z nich (drugim był HMS "EDEN"). Stoczniami zaangażowanymi w budowę pierwszych niszczycieli tego typu były Palmers (trzy okręty typu ERNE), Yarrow (trzy okręty typu USK), Hawthorn Leslie (dwa okręty, HMS "DERWENT" i turbinowy HMS "EDEN") i Laird (dwa okręty typu FOYLE). Nazwy wszystkich okrętów tego typu pochodziły od nazw rzek angielskich - stąd początkowa nazwa typu (ang. river - rzeka).
W ramach programu rozbudowy floty 1902 - 1903 Programme zamówiono kolejne 8 niszczycieli: dwa niszczyciele w stoczni Thornycroft (podtyp KENNET), jeden w stoczni Yarrow (HMS "WELLAND"), dwa w stoczni Palmers (podtyp CHERWELL), dwa w stoczni Laird (podtyp ARUN) oraz jeden w stoczni Hawthorn Leslie (HMS "WAVENEY"). W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu RIVER zostały przydzielone do typu E. Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu E i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostka oraz na kominie najbliższym dziobu lub rufy.
Konstrukcja
Kadłub
Te niszczyciele były niemal identyczne z wcześniejszymi niszczycielami serii RIVER z tej stoczni - niszczycielami typu ERNE. Jednakże nieco różniły się wymiarami. Wyporność pełna wynosiła 615 ts ("DEE": 620 ts) co odbiegało od niszczycieli typu ERNE, podobnie jak długość całkowita, która wynosiła 70,10 m (230 ft 0 in). Szerokość liczyła 7,16 m (23 ft 6 in) natomiast zanurzenie wynosiło 2,25 m (7 ft 4½ in). Okręty tego podtypu miały nieco pełniejszy kształt, były nieco krótsze i miały o ok. 5 ts większa wyporność. W odróżnieniu od wcześniejszych typów brytyjskich niszczycieli, jednostki typu RIVER miały wysoki pokład dziobowy i prawdziwy mostek zamiast wcześniejszego kiosku. Były także większe, o szerszych kadłubach i nieco większym zanurzeniu. Przy ich projektowaniu maksymalny nacisk położono na ich dużą dzielność morską i zasięg, poświęcając kilka węzłów prędkości maksymalnej. Wysoki pokład dziobowy pozwał na korzystanie z umieszczonych tam armat nawet przy dużej fali, co było niemożliwe na wcześniejszych kontrtorpedowcach z bardzo mokrymi, ciągle zalewanymi podkładami typu turtle back. W porównaniu z wcześniejszymi typami brytyjskich kontrtorpedowców, bardzo podniesiono komfort zakwaterowania całej załogi. W kabinie kapitańskiej zainstalowano niespotykany wcześniej "luksus", jakim był węglowy piecyk (tzw. "koza"), a wszyscy oficerowie mieli swoje własne, osobne kabiny. W kabinach zainstalowano niewielkie składane wanny (hip bath) lub składane umywalki. Zwiększono także powierzchnię kabiny przypadającą na każdego marynarza - wszyscy mieli zagwarantowane 20 cali miejsca do siedzenia, a większość miała 18 cali zarezerwowanych na hamak (niektórzy marynarze musieli spać na korkowych materacach rozkładanych na szafkach). Jeżeli chodzi o cechy odróżniające podtyp CHERWELL od innych niszczycieli typu RIVER, to podobnie jak w niszczycielach typu w tych niszczycielach podtypu ERNE zastosowano rozwiązanie z czterema kominami, z których każdy odprowadzał spaliny z jednego kotła. W związku z rozmieszczeniem kotłów w pewnej odległości od siebie, kominy również były umieszczone w dwóch parach, oddalonych od siebie. Taka ilość kominów jak i ich rozmieszczenie było charakterystyczne dla niszczycieli typu RIVER zbudowanych w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow. Jeżeli chodzi o wyposażenie to okręty te miały na pokładzie jeden welbot, jedna szalupę i jedną łódź składana typu Berthon. Jeżeli chodzi o dane źródłowe występują nieznaczne różnice. W opracowaniu "Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953" można znaleźć informację, iż różnica wyporności pomiędzy obiema niszczycielami w obrębie podtypu przedstawia się odwrotnie niż w opracowaniu "Conway's". Wyporność normalna w opracowaniu rosyjskim przedstawiała się następująco - HMS "CHERWELL" 549 ts, natomiast HMS "DEE" 545 ts.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Okręty miały początkowo uzbrojenie identyczne jak niszczyciele 30-węzłowe. Były uzbrojone w 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF na podstawie P I(maksymalny kąt podniesienia lufy 30°, maksymalny zasięg 9500 yardów), 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF na podstawie Mark I (maksymalny kąt podniesienia lufy 30°, ale celownika tylko do 25°, zasięg maksymalny 4000 yardów) i 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in). Wyrzutnie torped w nomenklaturze brytyjskiej określane jako 18-calowe w rzeczywistości miały 17,72 cala, co dawało w przeliczeniu 450 mm. Uzbrojenie torpedowe stanowiły dwie pojedyncze wyrzutnie 18-calowe, jedna umieszczona pomiędzy kominami na śródokręciu, jedna na rufie. Około 1909 roku niszczyciele typu RIVER zostały wyposażone w urządzenia do ładowania torped 18-calowych, a niektóre, zapewne z myślą o przyszłości, w ładowarki dla wówczas testowanych torped 21-calowych. W 1916 wszystkie okręty tego typu uzbrojone były jednak w torpedy 18-calowe Mark VII. Niektóre okręty tego typu zostały wyposażone urządzenie Fore Bridge Firing Gear służące do odpalania torped z mostku.
Począwszy od 1906 roku (zatwierdzono tą modyfikację 23 października 1906 r.) pięć armat 6-funtowych zostało zastąpionych przez trzy skuteczniejsze armaty 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF na podstawach G Mark I. Dwie zostały zamontowane po obu stronach mostka, ostatnia z nich na stanowisku rufowym. Modyfikacje na niszczycielach kontynuowane były aż do 1908 r. W czasie wojny z niektórych niszczycieli zdjęto dwie armaty w celu uzbrojenia ich w bomby głębinowe. Zgodnie z danymi źródłowymi w kwietniu 1918 r. na niszczycielu HMS "CHERWELL" zamontowano dwie zrzutnie bomb głębinowych wraz z 22 ładunkami. Do 1920 roku na większości istniejących wtedy okrętów jedna armata 12-funtowa została zamieniona na szybkostrzelną, uniwersalną (QF HA/LA) armatę 12-funtową zdolną do prowadzenia ognia do celów powietrznych. Okręty z różnych stoczni różniły się także rozmieszczeniem części uzbrojenia artyleryjskiego - na niektórych z nich część armat była umieszczona bezpośrednio na pokładzie dziobowym, na innych armaty znajdowały się w burtowych platformach (sponsonach) z wycięciem do przodu tak, aby umożliwiać strzelanie w kierunku dziobu. Niszczyciele ze stoczni Palmers miały armaty umieszczone sponsonach.
Napęd
Niszczyciele podtypu CHERWELL, podobnie jak tradycyjne niszczyciele 30-węzłowe były wyposażone w dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania. Maszyny rozwijały moc ok. 7000 ihp. Przy wyborze napędu dla nowego typu kontrtorpedowców zdecydowano powrócić do używanych wcześniej tłokowych maszyn parowych (zamiast niedopracowanych jeszcze turbin parowych), co było związane z mniejszym zużyciem węgla. Nowością w specyfikacjach nowych okrętów było wprowadzenie zastrzeżenia, że prędkość maksymalna ma być testowana w realistycznych warunkach, z pełnym uzbrojeniem i zapasem węgla. Wcześniejsze typy osiągały maksymalną prędkość 27 czy 30 węzłów jedynie przy minimalnym obciążeniu, w praktyce ich maksymalna prędkość nie była osiągalna. Z powodu stosunkowo niskiej mocy maszyn, przy małej fali niszczyciele typu RIVER były wolniejsze od wszystkich wcześniejszych typów kontrtorpedowców brytyjskich, ale w przeciwieństwie od nich mogły rozwijać prędkość zbliżoną do maksymalnej także na pełnym morzu i przy dużej fali. Wszystkie okręty miały po dwa wały śrubowe, po jednej śrubie na wale.
Okręty typu CHERWELL były wyposażone w cztery kotły parowe firmy Reed, umieszczone w jednej podwójnej kotłowni oraz dwóch pojedynczych umieszczonych przed i za podwójną. Od dziobu pojedyncza kotłownia przylegała do pomieszczeń mieszkalnych, natomiast od strony rufy ostatnia kotłownia przylegała do maszynowni. Takie rozmieszczenie podwyższało przeżywalność okrętów. Przeprojektowano także miejsce składowania węgla, był on teraz lepiej dostępny dla palaczy. Spaliny były odprowadzane przez cztery kominy, umieszczone w dwóch grupach, po dwa. Zapas węgla wynosił od od 65 ton do 130 ton, co pozwalało na osiągnięcie 1735 mil morskich przy prędkości 11 węzłów. Niektóre źródła podają zasięg wynoszący 1620 mil morskich przy prędkości 11 węzłów oraz zapas węgla wynoszący maksymalnie 140 ton. W opracowaniu "Британские эсминцы. История эволюции. 1892-1953" można znaleźć informacje na temat osiągów tych niszczycieli podczas prób. HMS "CHERWELL" osiągnął przy 351,7 obrotach na minutę prędkość 25,255 węzła. W trakcie prób niszczyciel wypierał 549 ts. HMS "DEE" osiągnął przy 352,9 obrotach na minutę prędkość 26,504 węzła.
Służba
HMS Cherwell
20.01.1903
Położenie stępki okrętu w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow.
23.07.1903
Wodowanie okrętu.
03.1904
Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 70 000 funtów. Po wcieleniu do służby okręt został przydzielony do East Coast Destroyer Flotilla w składzie 1. Fleet z bazą w Harwich.
1906
W Sheerness Dockyard dokonano modyfikacji uzbrojenia, zdemontowano działa 6-funtowe, montując zamiast nich 3 działa 12-funtowe.
04.1908
Okręt jako jeden z 10 niszczycieli serii RIVER został skierowany do Portsmouth (ośrodek Royal Navy HMS "Vernon") w celu instalacji nowego wyposażenia łączności radiowej.
02.06.1908
Okręt został oddelegowany ze składu Eastern Destroyer Group w Harwich do składu dwóch dywizjonów niszczycieli serii RIVER, które stanowiły część eskorty królewskiego jachtu, na którym Król i Królowa udawali się w podróż do Rosji.
04.1909
Okręt został przydzielony do 3. Destroyer Flotilla, również z bazą w Harwich.
05.1912
Okręt przydzielono do 5. Destroyer Flotilla w składzie 2. Fleet z załogą szkieletową.
30.08.1912
W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu RIVER zostały przydzielone do typu E. Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu E i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostkai oraz na komienie najbliższym dziobu lub rufy.
1914
Na początku roku okręt został przydzielony do 9. Destroyer Flotilla z bazą w Chatham jako tender dla byłego krążownika HMS "ST GEORGE". Zadania flotylli obejmowały patrole przeciwko okrętom podwodnym i przeciwminowe na obszarze Firth of Forth.
08.1914
Wkrótce po rozpoczęciu działań wojennych okręt został przydzielony do Scapa Flow Local Flotilla która podlegała bezpośrednio Commander-in-Chief Home Fleet. Okręt był przydzielony jako tender dla pancernika HMS "ST VINCENT". Zadania flotylli polegały na ochronie kotwicowiska przed okrętami podwodnymi. Od 6 grudnia 1914 r. okręt nosił numer N90, od 1 września 1915 r. numer D13, natomiast od 1 stycznia 1918 r. D17.
08.1915
W sierpniu 1915 r. po połączeniu 7. Destroyer Flotilla i 9. Destroyer Flotilla okręt został przeniesiony do North Channel Patrol w bazą w Larne, Północna Irlandia. Zadania okrętu obejmowały eskortowanie statków handlowych, patrole przeciwko okrętom podwodnym i przemytnikom.
11.1916
Okręt został przydzielony do 1. Destroyer Flotilla i przeniesiony do Portsmouth. Został wyposażony w bomby głębinowe i został skierowany do służby eskortowej i patrolowej na obszarze Dover Barrage. Od lata 1917 r. flotylla rozpoczęła służbę w eskorcie konwojów na Kanale. Okręt pełnił tego rodzaju służbę aż do końca wojny.
1919
Okręt został odstawiony do rezerwy i umieszczony na liście okrętów do zbycia.
23.06.1919
Okręt został sprzedany dla Thos W Ward of Sheffield i złomowany w Rainham, Kent, Thames Estuary.
Znani dowódcy (przydziały)
14.04.1904 - 15.11.1904
Commander Hubert G. Brand
24.04.1905 - 09.1905
Lieutenant & Commander William G. Howard
02.10.1905 - 20.11.1906
Commander Harold G. Grenfell
20.11.1906 - 10.09.1907
Commander William F. Benwell
10.09.1907 - 1910
Commander William D. Paton
1910 - 19.05.1910
Lieutenant & Commander Clive C. H. Maitland-Addison
26.08.1910 - 31.01.1911 (?)
Lieutenant & Commander Maurice B. R. Blackwood
19.01.1911 - 24.03.1911
Lieutenant & Commander Robert H. B. Hammond-Chambers
24.03.1911 - 21.11.1911
Lieutenant & Commander William B. Mackenzie
09.03.1912 - 23.01.1913
Lieutenant & Commander Henry P. Boxer
23.01.1913 - 14.01.1914
Lieutenant-Commander Charles A. Poignand
14.01.1914 - 02.10.1915
Lieutenant-Commander Charles H. Jones
03.08.1916 - 21.04.1917
Lieutenant in Command Arthur M. Roberts
21.04.1917 - 16.08.1917
Lieutenant in Command Edward C. Denison
16.08.1917 - 14.01.1918
Lieutenant in Command Francis W. Craven
14.01.1918 - 20.12.1918
Lieutenant in Command Donald F. Lawrence
HMS Dee
05.03.1903
Położenie stępki okrętu w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow.
10.09.1903
Wodowanie okrętu.
05.1904
Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 77 000 funtów. Po wcieleniu do służby okręt został przydzielony do China Station.
09.1905
Okręt w towwarzystwie HMS "EXE" trafił w obszar tajfunu w okolicach Wei-hai-wei i Szanghaju. Oba okręty przetrwały sztorm dowodząc wysokiej dzielności morskiej okrętów tego typu.
1906
Dokonano modyfikacji uzbrojenia, zdemontowano działa 6-funtowe, montując zamiast nich 3 działa 12-funtowe.
04.1908
Okręt jako jeden z 10 niszczycieli serii RIVER został skierowany do Portsmouth (ośrodek Royal Navy HMS "Vernon") w celu instalacji nowego wyposażenia łączności radiowej.
02.06.1908
Okręt został oddelegowany ze składu Eastern Destroyer Group w Harwich do składu dwóch dywizjonów niszczycieli serii RIVER, które stanowiły część eskorty królewskiego jachtu, na którym Król i Królowa udawali się w podróż do Rosji.
05.1911
Kiedy bliźniaczy niszczyciel HMS "USK" został odstawiony do rezerwy 1 maja 1911 r. załoga z tego niszczyciela została przeniesiona właśnie na HMS "DEE" w momencie jego ponownego wcielenia do służby w Devonport.
30.08.1912
W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu RIVER zostały przydzielone do typu E. Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu E i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostkai oraz na komienie najbliższym dziobu lub rufy.
1914
Okręt został przydzielony do 9. Destroyer Flotilla z bazą w Chatham jako tender dla byłego krążownika HMS "ST GEORGE". Zadania flotylli obejmowały patrole przeciwko okrętom podwodnym i przeciwminowe na obszarze Firth of Forth.
08.1914
Okręt po rozpoczęciu działań wojennych został przydzielony do Scapa Flow Local Flotilla która podlegała bezpośrednio Commander-in-Chief Home Fleet. Okręt był przydzielony jako tender dla pancernika HMS "ST VINCENT". Zadania flotylli polegały na ochronie kotwicowiska przed okrętami podwodnymi. Od 6 grudnia 1914 r. okręt nosił numer N95, od 1 września 1915 r. numer D14, natomiast od 1 stycznia 1918 r. D24.
08.1915
W sierpniu 1915 r. po połączeniu 7. Destroyer Flotilla i 9. Destroyer Flotilla okręt został przeniesiony do 7. Destroyer Flotilla z bazą na rzece Humber. Pozostawał tam do końca wojny służąc w patrolach przeciwminowych i przeciwko okrętom podwodnym.
1919
Okręt został odstawiony do rezerwy i umieszczony na liście okrętów do zbycia.
23.07.1919
Okręt został sprzedany dla Thos W Ward, Sheffield i złomowany w Briton Ferry, Glamorgan in Wales.
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Cherwell
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Cherwell
Obraz okrętu. Poignard, National Museum of the Royal Navy, Portsmouth.
HMS Cherwell
Zdjęcie znajdujące się w zasobach National Maritime Museum, Greenwich, Londyn. Numer burtowy wskazuje iż zostało ono wykonane już po 1 stycznia 1918 r.
HMS Cherwell
Data zdjęcia nieznana.
HMS Cherwell
Pocztówka z okrętem. Data zdjęcia nieznana.
HMS Cherwell
Załoga okrętu. Data zdjęcia nieznana.
HMS Dee
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Royal Museum Greenwich.
HMS Dee
Jeden z marynarzy z okrętu. Data zdjęcia nieznana.
HMS Dee
Grafika przedstawiająca niszczyciel w trakcie sztormu.
HMS Dee
Maskotki okrętowe. Data zdjęcia nieznana.
HMS Dee
Data zdjęcia nieznana.
HMS Dee
Członkowie załogi okrętu. Data zdjęcia nieznana.
HMS Dee
Pocztówka z okrętem. Data zdjęcia nieznana.
HMS Dee
Zdjęcie z zasobów Mauritius Images / TopFoto. Data zdjęcia nieznana.
Źródła: - Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860-1905. Greenwich: Conway Maritime Press. - Wikipedia, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe. - Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing - Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012