 HMS "DREADNOUGHT" był powiększoną wersją pancerników wieżowych typu "DEVASTATION", z zamontowanymi mocniejszymi maszynami oraz z całkowicie opancerzonym dziobem. Projekt okrętu rozpoczął Edward Reed w 1870 r., natomiast dokończył Nathaniel Barnaby i William White w 1872 r. |
 Kraj: Wielka Brytaniaklasa: pancernik wieżowy (wieżowy okręt pancerny) |
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| DREADNOUGHT (ex - FURY) |
Pembroke DYd | 10.09.1870 | 08.03.1875 | 15.02.1879 | Sprzedany na złom w 1908 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność | 10 886 ts (wg. "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889": 10 820 ts) |
| Długość między pionami | 97,54 m (320 ft 0 in) |
| Długość całkowita | 104,55 m (343 ft 0 in) |
| Szerokość | 19,46 m (63 ft 10 in) |
| Zanurzenie | 8,15 m (26 ft 9 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 3-cylindrowe pionowe maszyny o podwieszanych cylindrach podwójnego rozprężania firmy Humphreys & Tennant, 12 kotłów owalnych, 2 śruby |
| Moc indykowana |
8206 ihp |
| Prędkość (maszyna parowa) | 14,52 węzła |
| Paliwo | 1800 ts węgla |
| Zasięg | 5650 - 5700 mil morskich przy prędkości 10 węzłów |
Opancerzenie:
| Burty | 356 mm - 203 mm (14 in - 8 in) na podkładzie z 457 mm - 381 mm (18 in - 15 in) drewna |
| Cytadela | 356 mm - 279 mm (14 in - 11 in) |
| Wieże działowe | 356 mm - 254 mm (14 in - 10 in) |
| Przegrody | 330 mm (13 in) |
| Stanowisko dowodzenia | 356 mm - 152 mm (14 in - 6 in) |
| Pokład | 76 mm - 64 mm (3 in - 2,5 in) |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 4 działa 318 mm (12,5 in) (38-ton) MLR (2x2) |
| Modernizacja w 1884 r. | 4 działa 318 mm (12,5 in) (38-ton) MLR (2x2); 10 mitraliez Nordenfelt'a |
| Modernizacja w 1894 r. | 4 działa 318 mm (12,5 in) (38-ton) MLR (2x2); 6 dział 6-funtowych (6 pdr) QF; 10 dział 3-funtowych (3 pdr) QF |
Ludzie:
| Załoga | 358 - 369 oficerów i marynarzy |
Projekt |
HMS "DREADNOUGHT" (pierwotnie nazwany "FURY") został ujęty programie rozbudowy foty 1870 Programme. Projekt rozpoczął w 1870 Edward Reed jednak w 1871 roku jego budowa została zawieszona do czasu przedyskutowania zmian konstrukcyjnych, jakie postanowiono wprowadzić po katastrofie HMS "CAPTAIN", doświadczeniach z HMS "DEVASTATION", jak również dlatego iż na stanowisku Głównego Konstruktora (Director of Naval Construction (DNC)) nastąpiła zmiana. Komitet ds. Projektów (ang. Committee on Designs) został utworzony w styczniu 1871 r. w celu oceny istniejących projektów okrętów ze szczególnym uwzględnieniem ich stabilności i stateczności. Komitet stwierdził, że projekty pancerników typu "DEVASTATION" i nowego "FURY" nie posiadały w wystarczającym stopniu obu tych cech i wymagały modyfikacji. Reed zrezygnował jeszcze przed utratą HMS "CAPTAIN" i stanowczo sprzeciwiał się zmianom wprowadzonym przez nowego DNC, Nathaniela Barnaby'ego i jego asystenta, Williama White'a, który sam był przyszłym DNC. I to ostatecznie właśnie Williamowi White'owiAdmiralicja zleciła zmodyfikowanie projektu. Jednak generalnie konstrukcja zachowała większość cech i pomysłów Edwarda Reed'a.
Główne zmiany polegały na zwiększeniu szerokości o 18 in (457 mm) i poszerzeniu opancerzonej palisady Reeda, aby obejmowała całą szerokość kadłuba. Zwiększyło to wolną burtę okrętu na śródokręciu, co poprawiło pływalność i stabilność oraz zapewniło dodatkowe, bardzo potrzebne zakwaterowanie dla załogi. Ponadto zwiększono maksymalną grubość pancerza z 12 do 14 in (z 305 mm do 356 mm), przedłużono pas pancerny aż do dziobu i wzmocniono taran. Początkowy plan Barnaby'ego i White'a zakładał przedłużenie palisady do przodu i do tyłu, prawie do końców kadłuba okrętu, ale zmieniono to, aby przebiegały aż do samego końca kadłuba po wynikach prób morskich HMS "DEVASTATION" w latach 1873–74, które ujawniły, że niski dziób pancernika powodował poważne problemy na wzburzonym morzu. Inne zmiany polegały na zastąpieniu oryginalnych niskociśnieniowych, poziomych silników Reeda bardziej ekonomicznymi pionowymi silnikami parowymi z podwieszanymi cylindrami podwójnego rozprężania, mocniejszymi działami 12,5-calowymi (318 mm) zamiast 12-calowych (305 mm) które wybrał Reed oraz montaż pomp hydraulicznych do obsługi wież artylerii głównej.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność HMS "DREADNOUGHT" wynosiła 10 886 ts. Długość między pionami wynosiła 97,54 m (320 ft 0 in), długość całkowita 104,55 m (343 ft 0 in), szerokość 19,46 m (63 ft 10 in), zanurzenie liczyło 8,15 m (26 ft 9 in). Budowa kadłuba zasadniczo bazowała na pancernikach wieżowych typu "DEVASTATION", jednakże zdecydowano się powiększyć palisadę i zwiększyć jej szerokość. Zwiększono również wysokość wolnej burty tak aby poprawić właściwości morskie okrętu. Okręt posiadały 68 przedziałów wodoszczelnych w kadłubie i 36 w burtach i podwójnym dnie. Był bardzo dobrą platformą dla dział jak również bardzo dobrym parowcem.
Uzbrojenie
Działa 318 mm (12,5 in) MLR zostały zamontowane po dwa w wieżach chronionych od przodu pancerzem o grubości 356 mm (14 in), natomiast na bokach 305 mm (10 in). W 1884 roku zmodyfikowano uzbrojenie, dodając mitraliezy (kartaczownice) Nordenfelt'a. Poważniejsza przebudowa i modernizacja została przeprowadzona w 1894 roku. Wymieniono mitraliezy na kombinację dział szybkostrzelnych. Wg "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889" okręt był również wyposażony w 2 wyrzutnie torpedowe 356 mm (14 in).
Opancerzenie
Opancerzenie burt składało się z dwóch pasów o łącznej wysokości 2,59 m (8,5 ft) i sięgających od pokładu głównego aż do 1,68 m (5,5 ft) poniżej linii wodnej. Pas górny sięgający od wieży dziobowej do rufowej miał grubość 356 mm (14 in) na śródokręciu i zmniejszał się do 229 mm (9 in) w kierunku rufy. Pas dolny ciągnący się przez całą długość kadłuba miał grubość 254 mm (10 in) na śródokręciu i 203 mm (8 in) na końcach. Cytadela miała długość 56,08 m (184 ft) i była ochraniana na wysokości wież pancerzem o grubości 356 mm (14 in), natomiast na śródokręciu grubość wynosiła 279 mm (11 in). Przegrody dziobowa i rufowa miały grubość 330 mm (13 in). Pas pancerny był zamknięty pokładem o grubości 64 mm (2,5 in) natomiast cytadela była pokryta pokładem o grubości 76 mm (3 in). Stanowisko dowodzenia znajdowało się pomiędzy kominami. Magazyny amunicyjne chronione były przez przegrody o grubości 152 mm (6 in) z przodu i 127 mm (5 in) z tyłu.
Napęd
HMS "DREADNOUGHT" był wyposażony w dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny o podwieszanych cylindrach podwójnego rozprężania firmy Humphreys & Tennant oraz 12 kotłów owalnych, generujących parę o ciśnieniu 60 psi. Moc wynosiła 8206 ihp co pozwalało na osiąganie 14,52 węzła. Maszyny na pancerniku miały cylinder wysokiego ciśnienia o średnicy 1,68 m (66 in) oraz dwa niskiego o średnicy 2,29 m (90 in) każdy. Moc była przenoszona na dwie czterołopatowe śruby o średnicy 6,1 m (20 ft). Skok wynosił 1,37 m (54 in). W trakcie przebudowy w 1898 r. wymieniono kotły oraz podniesiono komin.
Służba |
| 1870 | Zatwierdzenie okrętu do budowy. |
| 10.09.1870 | Położenie stępki. |
| 08.03.1875 | Wodowanie okrętu. |
| 01.12.1875 | Nazwa okrętu została zmieniona z HMS "FURY" na HMS "DREADNOUGHT". |
| 15.02.1879 | Zakończenie budowy oraz wcielenie do do służby. Koszt okrętu wyniósł 619 739 funtów (kadłub: 485 573 funty, maszyny: 107 000 funtów). |
| 1879 - 1884 | Okręt został przydzielony do First Reserve. |
| 1884 | Dokonano przezbrojenia i modernizacji. |
| 1884 | Okręt skierowano do służby na Morzu Śródziemnym. Pełnił służbę na tym akwenie aż do 1894 r. |
| 28.03.1887 | Okręt z z Księciem Walii i Diukiem Edynburga na pokładzie udał się do Cannes. Towarzyszyły mu HMS "AGAMEMNON", HMS "THUNDERER" i HMS "COLOSSUS". Okręty docierają na miejsce 1 kwietnia i przebywają tam aż do 7 kwietnia. |
| 27.07.1887 - 28.10.1887 | Okręt wraz z HMS "AGAMEMNON" dociera do Malagi. po krótkim pobycie w porcie okręty ruszają w dalszy rejs odwiedzając m.in. Gibraltar (okręty opuściły port 11 sierpnia), Kadyks, Wenecję (wpływają do portu 3 września), Cattaro (docierają tam 29 września) i Korfu, by 28 października wrócić na Maltę. |
| 13.12.1887 | Okręt po pobycie w doku na Malcie zostaje ponownie wcielony do służby. |
| 08.08.1890 | Okręt wpływa do portu w Salonikach. |
| 16.08.1890 | Okręt opuszcza Saloniki i kieruje się do Lemnos. |
| 04.12.1890 | Okręt dociera do zatoki Suda. |
| 09.03.1891 | Okręt dociera do Pireusu. |
| 13.03.1891 | Okręt opuszcza Pireus i kieruje się do Smyrny. |
| 04.08.1891 | Okręt dociera do Aleksandrii. |
| 14.08.1891 | Okręt opuszcza Aleksnadrię i kieruje się do Lemnos. |
| 17.08.1891 | Okręt dociera do Lemnos. |
| 24.08.1891 | Okręt opuszcza Lemnos i kieruje się do Thaso. |
| 24.08.1891 | Okręt dociera do Thaso. |
| 03.09.1891 | Okręt opuszcza Thaso i kieruje się do Mitylene. |
| 17.09.1891 | Okręt cumuje w Marmarice. |
| 06.02.1892 | Okręt opuszcza Platea i kieruje się do Smyrna. |
| 15.03.1892 | Okręt zawija do Aleksandrii. |
| 18.06.1892 | Okręt zawija na Maltę. |
| 17.07.1892 | Okręt dociera do portu na Malcie płynąc z Pireusu. |
| 25.07.1892 | Okręt opuszcza Maltę i kieruję się na Sycylię oraz do Neapolu. |
| 19.12.1892 | Okręt cumuje w Volo. |
| 21.12.1892 | Okręt cumuje w Atenach. |
| 1894 | Dokonano przezbrojenia i modernizacji. |
| 1895 | Okręt służył jako okręt strażniczy w zatoce Bantry, w Irlandii aż do 1897 r. |
| 04.08.1895 | Okręt wraz resztą Floty Rezerwowej cumuje w Lough Swilley. |
| 16.07.1896 | Okręt po przebyciu Falmouth Roads dociera do Portland. |
| 1897 - 1899 | Wymieniono kotły i podniesiono komin. |
| 1900 | Okręt zostaje przeklasyfikowany na pancernik II klasy. Bierze również udział w manewrach floty, które rozpoczęły się 07.07.1900 r. |
| 1901 | Okręt bierze udział w manewrach floty. |
| 16.08.1902 | Okręt uczestniczył w rewii koronacyjnej w Spithead. |
| 1902 - 1905 | Okręt zostaje skierowany do służby portowej w charakterze pływającego magazynu i tendera. |
| 1905 | Okręt zostaje skierowany do rezerwy. |
| 14.07.1908 | Okręt zostaje sprzedany na złom do Ward, Barrow. |
| 02.1909 | Okręt został złomowany w Preston. |
KOLEJNI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 08.1884 - 04.1885 | Captain Edmund Robert Fremantle |
| 04.1885 - 08.1886 | Captain Frederick G.D. Bedford |
| 08.1886 - 11.1887 | Captain Henry F. Stephenson |
| 21.11.1887 - 07.1889 | Captain Noel Stephen Fox Digby, Morze Śródziemne |
| 26.07.1889 - 18.11.1891 | Captain Arthur H. Alington |
| 18.11.1891 - 13.03.1894 | Captain Arthur W. Moore |
| 04.1894 - 09.1894 | Captain Orford Churchill |
| 03.1895 - 03.1897 | Captain Anson Schomberg |
| 07.1900 - 08.1900 | Captain Horatio N. Dudding (na czas manewrów) |
| 10.1902 - 31.12.1903 | Lieutenant & Commander Harry L. d'E. Skipwith |
| 07.1903 - 08.1903 | Captain Reginald G.O. Tupper (na czas manewrów) |
| 27.08.1904 | Lieutenant & Commander (T) Richard F. H. Hartland-Mahon |
Galeria |
Źródła:
- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Rif Winfield (2014). British Warship of the Age of Sail 1817 - 1863. Seaforth Publishing.
- Wikipedia, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.
