Lyman Robert M.

Robert Murray Lyman MBE FRHistS (ur. 13 czerwca 1963, Nowa Zelandia) to brytyjski historyk wojskowości, emerytowany oficer British Army i autor specjalizujący się w historii II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem kampanii w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie oraz w Birmie i Indiach. Urodzony w Nowej Zelandii, Lyman kształcił się w Scotch College w Melbourne w Australii, po czym w wieku 18 lat wstąpił do British Army. Ukończył Royal Military Academy Sandhurst i został mianowany oficerem w pułku The Light Infantry w 1982 roku. Służył przez dwadzieścia lat, osiągając stopień majora, po czym w 2001 roku zakończył służbę czynną, by poświęcić się badaniom historycznym i pisarstwu. Posiada rozległe wykształcenie akademickie: tytuł licencjata z historii na University of York, tytuł magistra z War Studies na King's College London, tytuł magistra na University of Wales, tytuł licencjata na Cranfield University oraz doktorat na University of East Anglia.

Zainteresowania badawcze Lymana koncentrują się na historii militarnej II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem dowództwa, strategii operacyjnej, kampanii pustynnych w Afryce Północnej oraz wojny w Birmie. Autor szczególnie wyróżnia się w badaniach nad postacią feldmarszałka Williama Slima, którego uważa za jednego z najzdolniejszych dowódców alianckich konfliktu, oraz nad bitwami pod Kohimą i Imphalem, które przesądziły o losach kampanii birmańskiej. Dla prestiżowego wydawnictwa Osprey Publishing Lyman przygotował szereg cenionych monografii w seriach „Campaign", „Command", „Raid" i „General Military". Do najważniejszych prac autora należą: „Iraq 1941: The Battles for Basra, Habbaniya, Fallujah and Baghdad" – szczegółowa analiza brytyjskiej operacji w Iraku; „Kohima 1944: The Battle that Saved India" – studium decydującego starcia kampanii birmańskiej; „Bill Slim" – biografia legendarnego dowódcy XIV Armii; „A War of Empires: Japan, India, Burma & Britain: 1941–45" – syntetyczne ujęcie wojny na teatrze azjatyckim; „Operation Jericho" – rekonstrukcja słynnego nalotu na więzienie w Amiens; „Victory to Defeat: The British Army 1918–1940" (wspólnie z generałem Lordem Dannattem) – analiza przemian brytyjskiej armii międzywojennej; oraz zapowiedziana praca „Korea: War Without End" poświęcona konfliktowi koreańskiemu.
Poza współpracą z Osprey, Lyman jest autorem licznych fundamentalnych prac wydawanych przez Constable & Robinson, Macmillan, Quercus, Pegasus Books i innych wydawców. Do jego najważniejszych publikacji należą: „Slim: Master of War" – nagradzana biografia feldmarszałka Slima; „First Victory: The British Campaign in East Africa 1940–41" – studium mało znanej kampanii w Afryce Wschodniej; „The Longest Siege: Tobruk, the Battle that Saved North Africa" – analiza heroicznej obrony Tobruku; „Japan's Last Bid for Victory: The Invasion of India, 1944" – rekonstrukcja japońskiej ofensywy na Indie; „Operation Suicide: The Remarkable Story of the Cockleshell Heroes" – historia brawurowego rajdu komandosów; „Jail Busters: The True Story of the Great Escape" – opracowanie słynnej ucieczki z obozu Stalag Luft III; „The Real X-Men: The Secret Story of the Special Operations Executive" – studium brytyjskich operacji specjalnych; oraz „Among the Headhunters: The Extraordinary Story of the Last Chindit Expedition" – analiza ostatniej wyprawy oddziałów Chindit. Lyman jest aktywnym publicystą i konsultantem historycznym dla produkcji medialnych. Pełnił funkcję doradcy historycznego BBC przy ceremoniach upamiętniających VJ Day w 2015 i 2020 roku. Występował jako ekspert w programach dokumentalnych, w tym w serii „Who Do You Think You Are?" oraz „Narrow Escapes of WW2". Jego prezentacja przypadku feldmarszałka Slima zdobyła nagrodę w debacie National Army Museum w 2011 roku za „Największego Generała Brytanii", a jego argumentacja na rzecz bitew pod Kohimą i Imphalem zwyciężyła w debacie tej samej instytucji w 2012 roku za „Największą Bitwę Brytanii".
Prace Lymana wyróżniają się rzetelnością źródłową, dogłębną znajomością parametrów taktyczno-operacyjnych opisywanych jednostek oraz umiejętnością prezentacji złożonych zagadnień strategicznych w przystępny sposób. Jako były oficer potrafi w klarowny sposób analizować decyzje dowódcze i konsekwencje operacyjne opisywanych bitew. Jego szczególne zasługi obejmują popularyzację wiedzy o kampanii birmańskiej i roli feldmarszałka Slima, które przez długi czas były marginalizowane w zachodniej historiografii na rzecz teatrów działań wojennych w Europie. Lyman jest członkiem Kohima Educational Trust, gdzie pełnił funkcję trustee'a od 2004 roku i przewodniczącego w latach 2008–2016. Jest również przewodnikiem po polach bitew, prowadzącym wycieczki historyczne dla organizacji takich jak The Cultural Experience, Battle Guide Virtual Tours oraz Sampan Travel. W 2024 roku został odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego w stopniu Member (MBE) w noworocznym liście honorowym za zasługi dla historii militarnej i działalność charytatywną w Nagaland.
Publikacje Roberta Lymana, adresowane do historyków wojskowości, badaczy II wojny światowej, studentów studiów strategicznych, oficerów, modelarzy i entuzjastów historii militarnej, dostępne są w księgarniach specjalistycznych, bibliotekach akademickich oraz w formie elektronicznej poprzez platformy wydawnicze Osprey Publishing, Bloomsbury, Pan Macmillan, Quercus i innych wydawców. Jego monografie o Tobruku, Kohimie, feldmarszałku Slimie i kampanii birmańskiej pozostają ważnymi źródłami wiedzy o taktyce, organizacji i strategicznym kontekście kluczowych operacji alianckich w Afryce i Azji w latach 1940–1945.

Książki i publikacje jego autorstwa: