Spis treści:

• Pech niszczyciela "NOTTINGHAM" - Adamczyk Dariusz - Artykuł Dariusza Adamczyka opisuje przebieg, przyczyny oraz skutki głośnego wypadku morskiego z udziałem brytyjskiego niszczyciela rakietowego HMS "NOTTINGHAM" (typu 42 / "SHEFFIELD"), do którego doszło 7 lipca 2002 roku u wybrzeży Australii. Autor przedstawia w nim szczegółowe kulisy wejścia okrętu na skałę Wolf Rock w pobliżu Wyspy Lord Howe na Pacyfiku, co doprowadziło do powstania ponad 50-metrowego rozdarcia w poszyciu kadłuba i zalania kluczowych przedziałów wewnątrz jednostki. W publikacji Adamczyk analizuje błędy nawigacyjne i ludzkie, które doprowadziły do tego incydentu - m.in. decyzję o wysłaniu śmigłowca pokładowego Westland Lynx w celu ewakuacji chorego członka załogi przy jednoczesnym zignorowaniu procedur bezpieczeństwa nawigacyjnego i braku odpowiedniego nadzoru nad pozycją okrętu. Autor szczegółowo opisuje również dramatyczną walkę załogi o uratowanie tonącego niszczyciela. Zwraca uwagę na profesjonalizm brytyjskich marynarzy, którzy w trudnych warunkach zdołali opanować przecieki, uszczelnić grodzie wodoszczelne i utrzymać pływalność mocno przechylonej jednostki. Artykuł charakteryzuje niezwykle skomplikowaną i kosztowną operację ratowniczą, w tym stabilizację okrętu na kotwicowisku, tymczasowe załatanie uszkodzeń pod wodą oraz podniesienie go na pokład specjalistycznego statku-doku "SWAN" w celu transportu do Wielkiej Brytanii. Adamczyk podsumowuje publikację analizą konsekwencji finansowych i wizerunkowych dla Royal Navy (koszt naprawy sięgnął kilkudziesięciu milionów funtów), wynikami oficjalnego śledztwa i procesów sądowych dowództwa okrętu, a także procesem późniejszej modernizacji i powrotu HMS "NOTTINGHAM" do służby w 2004 roku.
• Z życia flot - Kubiszewski Piotr, Schiele Marcin
• "Żółwie" Pook'a - Wetherhorn Aryeh - Artykuł Aryeha Wetherhorna poświęcony jest genezie, konstrukcji oraz służbie bojowej amerykańskich pancernych kanonierek rzecznych konstrukcji Jamesa B. Pooka, szerzej znanych pod oboczna nazwą "Pook's Turtles" (typ "CITY"). Autor przedstawia w nim uwarunkowania z okresu amerykańskiej wojny secesyjnej (1861-1865), które zmusiły Unię do błyskawicznego stworzenia flotylli pancernej zdolnej do opanowania kluczowej arterii komunikacyjnej Południa - rzeki Missisipi oraz jej dopływów. W publikacji Wetherhorn szczegółowo opisuje unikalną i niezwykle nowatorską jak na lata 60. XIX wieku architekturę tych okrętów (m.in. USS "CAIRO", USS "MOUND CITY", USS "ST. LOUIS"). Ze względu na charakterystyczny, pękaty kształt pochylonych ścian pancernej kazamaty, przykrywającej kadłub oraz umieszczone wewnątrz koło łopatkowe, jednostki te uzyskały od marynarzy przydomek "żółwi". Autor analizuje wyzwania inżynieryjne, przed którymi stanął Pook - ograniczenia zanurzenia na mieliznach rzecznych, konieczność ochrony maszyn i kotłów przed ostrzałem z brzegów oraz wyważenie ciężaru żelaznych płyt pancerza i silnego uzbrojenia artyleryjskiego. Artykuł charakteryzuje bojowy szlak rzecznej flotylli Unii (operującej początkowo pod komendą wojsk lądowych, a następnie US Navy), akcentując jej kluczową rolę w przełamaniu konfederackiej obrony na Zachodnim Teatrze Działań. Wetherhorn opisuje udział "żółwi Pooka" w przełomowych walkach o fort Henry, fort Donelson, wyspę Number Ten oraz w długotrwałej kampanii pod Vicksburgiem. Publikacja podsumowuje znaczenie tych pionierskich okrętów pancernych w historii wojskowości morskiej, jako jednostek, które zdefiniowały koncepcję rzecznej wojny pancernej i utorowały drogę do zwycięstwa Północy w dorzeczu Missisipi.
• Rosyjskie krążowniki lekkie typu "SWIETŁANA" (część I) - Sobański Maciej S. - Pierwsza część artykułu Macieja S. Sobańskiego stanowi szczegółowe studium genezy, założeń projektowych oraz budowy nowej generacji krążowników lekkich zamówionych dla Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego tuż przed wybuchem I wojny światowej. Autor przedstawia w niej ambitny program rozbudowy floty (program z lat 1912-1916), który miał na celu odbudowę potencjału morskiego Rosji po druzgocącej klęsce w wojnie z Japonią oraz zabezpieczenie kluczowych akwenów Bałtyku i Morza Czarnego. W publikacji Sobański szczegółowo charakteryzuje konkurs projektowy i wybór optymalnego wariantu, w którym wiodącą rolę odegrała współpraca rosyjskich stoczni z zagranicznymi koncernami (m.in. niemieckim Vulkanem oraz francuską stocznią Schneider-Creusot). Autor analizuje nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne typu "SWIETŁANA" (oraz jego czarnomorskiej odmiany - typu "ADMIRAŁ NACHIMOW"), w tym zastosowanie po raz pierwszy w rosyjskiej flocie napędu złożonego wyłącznie z turbin parowych, co miało zapewnić wysoki jak na owe czasy tonaż i prędkość przekraczającą 29 węzłów, przy zachowaniu silnego uzbrojenia złożonego z 15 armat kalibru 130 mm. Część I skupia się również na opisie technicznym kadłuba, rozplanowania pancerza oraz postępach w budowie poszczególnych jednostek w stoczniach w Piotrogrodzie, Rewlu (Tallinnie) oraz Mikołajowie od momentu położenia stępek w latach 1913-1914. Sobański szczegółowo relacjonuje, jak wybuch I wojny światowej, a następnie wydarzenia rewolucyjne z 1917 roku, kryzys gospodarczy i wybuch wojny domowej w Rosji doprowadziły do całkowitego paraliżu prac wykończeniowych, pozostawiając nieukończone kadłuby na pochylniach i przy nabrzeżach wyposażeniowych na długie lata.
• Baza Kriegsmarine w Świnoujściu 1939-1945 - Federowicz Przemysław - Artykuł Przemysława Federowicza stanowi szczegółowe studium historyczne poświęcone organizacji, funkcjonowaniu oraz strategicznemu znaczeniu bazy morskiej niemieckiej Kriegsmarine w Świnoujściu (Swinemünde) w okresie II wojny światowej. Autor przedstawia w nim ewolucję Świnoujścia ze spokojnego portu garnizonowego i kurortu do jednego z najważniejszych węzłów logistycznych, szkoleniowych i operacyjnych na akwenie Bałtyku. W publikacji Federowicz szczegółowo opisuje rozbudowaną infrastrukturę portową i militarną bazy, obejmującą m.in. baseny dla okrętów podwodnych, ścigaczy, trałowców i jednostek pomocniczych, warsztaty naprawcze, składy amunicyjne i paliwowe oraz baterie artylerii nadbrzeżnej i przeciwlotniczej chroniące podejścia do portu i Zalewu Szczecińskiego. Autor zwraca uwagę na szczególną rolę Świnoujścia jako ośrodka szkoleniowego - w tym stacjonowania flotylli szkolnych i doświadczalnych broni podwodnej oraz minowej - a także jako kluczowego portu tranzytowego dla konwojów kursujących między Rzeszą a Skandynawią. Artykuł charakteryzuje również ostatni etap funkcjonowania bazy w latach 1944-1945, kiedy Świnoujście stało się jednym z głównych punktów docelowych w ramach gigantycznej operacji ewakuacyjnej (operacja Hannibal) ludności cywilnej i rannych z Prus Wschodnich oraz Pomorza. Federowicz opisuje dramatyczne wydarzenia z marca 1945 roku, w tym niszczycielski nalot amerykańskiego lotnictwa strategicznego (USAAF) z 12 marca, który przyniósł ogromne straty wśród ewakuowanych i zatopił liczne jednostki, oraz ewakuację i samozatopienie pozostałych instalacji Kriegsmarine tuż przed zajęciem miasta przez wojska radzieckie w maju 1945 roku.
• Historia operacyjna niemieckich okrętów podwodnych w II wojnie światowej - Typ "IIB" (część II) - Bukała Grzegorz - Druga część artykułu Grzegorza Bukały stanowi kontynuację szczegółowej monografii poświęconej bojowemu wykorzystaniu małogabarytowych U-Bootów serii IIB (jednostki od "U-13" do "U-24" oraz "U-120" i "U-121"). Podczas gdy pierwsza część analizowała genezę konstrukcji, proces budowy oraz początkowe operacje z lat 1939-1940, druga część skupia się na dalszym przebiegu służby tych okrętów, ze szczególnym uwzględnieniem ich unikalnego i niezwykle trudnego epizodu operacyjnego na akwenie Morza Czarnego. W publikacji Bukała szczegółowo opisuje niezwykłe przedsięwzięcie logistyczne z lat 1942-1943, jakim był transport sześciu okrętów typu "IIB" ("U-9", "U-18", "U-19", "U-20", "U-23" oraz "U-24") z baz nad Bałtykiem na Morze Czarne. Autor przedstawia skomplikowaną trasę ewakuacji i przebazowania kadłubów drogą lądową i rzeczną - od częściowego demontażu w Kilonii, przez spławianie barkami i pontonami Łabą i Dunajem, aż po transport ciężarówkami i składanie jednostek w rumuńskim porcie Konstanca. Artykuł charakteryzuje działania powstałej w ten sposób 30. Flotylli U-Bootów, która prowadziła zacięte ataki na radzieckie konwoje, małe jednostki przybrzeżne oraz infrastruktury portowe w trudnych warunkach nawigacyjnych i hydrologicznych. Autor skrupulatnie przedstawia również przebieg służby pozostałych jednostek typu "IIB", które uniknęły przebazowania na południe i od 1941 roku zostały wycofane z pierwszej linii atlantyckiej, by służyć jako jednostki szkolne i treningowe w ramach flotylli bałtyckich (m.in. 21. i 22. Flotylli U-Bootów). Bukała podsumowuje artykuł analizą ostatecznych losów tych okrętów - opisuje zatopienia jednostek operujących na Morzu Czarnym w latach 1943-1944 (w tym samozatopienie ostatnich z nich u wybrzeży Turcji po utracie baz w Rumunii i Bułgarii), a także masowe niszczenie i samozatapianie pozostałych wraków w niemieckich portach w majowych dniach 1945 roku w ramach operacji "Regenbogen".
• Katastrofa okrętu liniowego "NOWOROSSYJSK" - Taras Anatolij E., Jełagin Siergiej - Artykuł Anatolija E. Tarasa i Siergieja Jełagina stanowi szczegółowe studium poświęcone jednej z największych i najbardziej tajemniczych tragedii w historii radzieckiej Marynarki Wojennej - zatonięciu pancernika "NOWOROSSIJSK" (dawnego włoskiego "GIULIO CESARE", przekazanego ZSRR w ramach spłat odszkodowań wojennych), do którego doszło 29 października 1955 roku na redzie portu w Sewastopolu. W publikacji autorzy skrupulatnie rekonstruują przebieg wydarzeń z feralnej nocy, analizując moment potężnej eksplozji pod kadłubem okrętu, która wyrwała ogromną wyrwę w dziobowej części jednostki i doprowadziła do zalania licznych przedziałów. Taras i Jełagin poddają krytycznej ocenie przebieg akcji ratowniczej, wskazując na chaotyczne i nieudolne decyzje radzieckiego dowództwa (w tym dowódcy Floty Czarnomorskiej, admirała Władimira Kasatanowa), które wstrzymało ewakuację załogi i nie odholowało tonącego pancernika na płyciznę. Splot tych błędów doprowadził do przewrócenia się okrętu stępką do góry i śmierci 604 marynarzy - zarówno członków załogi "NOWOROSSIJSKA", jak i grup ratowniczych z innych jednostek. Autorzy szczegółowo analizują wnioski oficjalnego śledztwa rządowego pod przewodnictwem Wiaczesława Mołotowa oraz prezentują poszczególne hipotezy dotyczące przyczyn eksplozji. W artykule omówiono oficjalną wersję mówiącą o wybuchu niemieckiej dennej miny morskiej z czasów II wojny światowej, ale także alternatywne i wywołujące mnóstwo kontrowersji teorie - w tym możliwość przeprowadzenia dywersji przez włoskich płetwonurków bojowych z dawnej jednostki Decima MAS (kierowanej przez Junio Valerio Borghese) lub brytyjskie służby specjalne, jak również hipotezę o przypadkowym zapłonie własnych materiałów wybuchowych czy wybuchu komór amunicyjnych.
• Amerykańskie lotniskowce typu "MIDWAY" (część IV) - Służba "FRANKLIN D. ROOSEVELT" - Palasek Jarosław - Czwarta część artykułu Jarosława Palaska stanowi szczegółową monografię poświęconą przebiegowi służby operacyjnej drugiego z wielkich lotniskowców tego typu - USS "FRANKLIN D. ROOSEVELT" (CVB-42, później CVA-42 oraz CV-42). Autor prześledził w niej historię okrętu od jego wcielenia do służby w październiku 1945 roku aż do wycofania z linii i złomowania pod koniec lat 70. XX wieku. W publikacji Palasek szczegółowo opisuje powojenną służbę lotniskowca, który przez dekady stanowił trzon sił U.S. Navy na Atlantyku oraz Morzu Śródziemnym w składzie słynnej Szóstej Floty (6th Fleet). Autor charakteryzuje kluczowe operacje i wyzwania technologiczne związane z wejściem w erę odrzutową i atomową, w tym próbne starty pierwszych myśliwców odrzutowych FH-1 Phantom w 1946 roku oraz przystosowanie okrętu do operowania ciężkich bombowców przenoszących broń jądrową. W artykule przedstawiono także udział jednostki w demonstracjach siły w rejonie Morza Śródziemnego w okresach kryzysów politycznych Bliskiego Wschodu oraz Karaibów. Autor analizuje wyzwania modernizacyjne, jakim poddawano okręt, ze szczególnym uwzględnieniem przebudowy w ramach programu SCB-110 w połowie lat 50., która nadała mu skośny pokład lotniczy, mocniejsze katapulty parowe oraz nową architekturę wyspy. Palasek wyjaśnia również, dlaczego "FRANKLIN D. ROOSEVELT" - w przeciwieństwie do bliźniaczych "MIDWAY" i "CORAL SEA" - nie przeszedł później tak głębokiej i kosztownej rekonstrukcji SCB-101, co wpłynęło na jego ograniczoną pojemność i szybsze zużycie techniczne. Artykuł podsumowuje bojowe zaangażowanie okrętu podczas wojny w Wietnamie (jedyna tura bojowa na Pacyfiku w latach 1966-1967), jego ostatnie rejsy śródziemnomorskie oraz wycofanie ze służby w 1977 roku.
• Radzieckie okręty podwodne typu "GOLF" (Projekt 629) (część III) - Sobański Maciej S. - Trzecia część artykułu stanowi podsumowanie i zwieńczenie monografii poświęconej radzieckim konwencjonalnym okrętom podwodnym przenoszącym pociski balistyczne. Podczas gdy poprzednie części analizowały genezę konstrukcji, pierwotne uzbrojenie oraz procesy masowej modernizacji (Projekt 629A / "GOLF II"), część trzecia skupia się na ocenie sprawności techniczno-operacyjnej, bilansie służby oraz losach poszczególnych jednostek i ich wpływie na rozwój broni podwodnej. W tej części publikacji autor szczegółowo analizuje rolę, jaką okręty typu "GOLF" odegrały w kształtowaniu radzieckiej doktryny strategicznego odstraszania w latach 60. i 70. XX wieku. Sobański wskazuje na ograniczenia taktyczne wynikające z konwencjonalnego napędu spalinowo-elektrycznego (konieczność ładowania akumulatorów w chrapach) oraz hałaśliwości kadłuba, co przy rosnących możliwościach sił ZOP państw NATO czyniło patrole bojowe tych jednostek wysoce ryzykownymi. Jednocześnie autor podkreśla ich przełomową rolę jako elastycznych platform testowych, na których dopracowywano technologie odprowadzania i startu rakiet balistycznych drugiej i trzeciej generacji. Autor przedstawia również szczegółowe zestawienie losów i wycofania ze służby poszczególnych okrętów Projektu 629. Sobański omawia proces ich stopniowego przeklasyfikowywania (m.in. na okręty doświadczalne, celowe, dywersyjne i łączności), rozbrajania zgodnie z ustaleniami międzynarodowych traktatów rozbrojeniowych (SALT I), aż po masowe skreślanie ze stanu floty na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. Artykuł kończy się podsumowaniem historycznym typu "GOLF" jako kluczowego ogniwa pośredniego, które otworzyło ZSRR drogę do stworzenia oceanicznej floty atomowych okrętów podwodnych z rakietami balistycznymi (SSBN).
• Brytyjskie niszczyciele min typu "SANDOWN" - Nitka Andrzej - Artykuł Andrzeja Nitki stanowi kompleksowe studium poświęcone nowatorskim jednostkom przeciwminowym nowej generacji, zaprojektowanym i zbudowanym dla Royal Navy przez renomowaną brytyjską stocznię Vosper Thornycroft na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. Autor przedstawia w nim uwarunkowania taktyczno-techniczne oraz ewolucję doktryny wojny minowej, która skłoniła brytyjską Admiralicję do wycofania się z koncepcji uniwersalnych trałowców-niszczycieli min (typu "HUNT") na rzecz wyspecjalizowanych, dedykowanych wyłącznie do poszukiwania i niszczenia min morskich na głębokich wodach akwenu szelfowego. W publikacji Nitka szczegółowo charakteryzuje parametry oraz wyjątkowe rozwiązania konstrukcyjne jednostek typu "SANDOWN". Autor zwraca szczególną uwagę na zastosowanie niemagnetycznego kadłuba wykonanego z laminatów zbrojonych włóknem szklanym (GRP), wyciszenie urządzeń maszynowni oraz niezwykle elastyczny układ napędowy złożony z silników wysokoprężnych i pędników voth-schneidera oraz sterów strumieniowych, co zapewnia okrętom precyzyjne utrzymywanie pozycji (pozyjonowanie dynamiczne) w trudnych warunkach morskich. W artykule omówiono także hybrydowy zestaw wykrywania i zwalczania zagrożeń - w tym stację hydroakustyczną Sonar 2093 oraz zdalnie sterowane pojazdy podwodne PAP 104 i Seafox przeznaczone do identyfikacji i niszczenia min. Autor przedstawia przebieg służby dwunastu okrętów tego typu w składzie Royal Navy, akcentując ich udział w operacjach na wodach macierzystych, Bałtyku, Morzu Śródziemnym oraz w rejonie Zatoki Perskiej. Nitka analizuje również wysoki potencjał eksportowy konstrukcji, omawiając pozyskanie jednostek tego typu przez Saudyjską Marynarkę Wojenną (w ramach programu "Al Yamamah") oraz zapowiedzi przekazywania lub sprzedaży wycofywanych z brytyjskiej służby okrętów innym partnerom międzynarodowym (w tym w latach późniejszych m.in. Estonii czy Ukrainie), co potwierdziło udaną i ponadczasową koncepcję brytyjskich inżynierów.
• Marynarka Wojenna Peru - Mitrofanow Aleksandr - Artykuł Aleksandra Mitrofanowa stanowi obszerną monografię historyczno-analityczną poświęconą powstaniu, ewolucji oraz strukturze sił morskich Peru (Marina de Guerra del Perú - MGP). Autor przedstawia w nim dzieje peruwiańskiej floty od jej narodzin w okresie walk o niepodległość w pierwszej połowie XIX wieku, przez tragiczne doświadczenia XIX-wiecznych konfliktów regionalnych, aż po proces rozbudowy potencjału bojowego w XX wieku i u progu XXI stulecia. W publikacji Mitrofanow szczegółowo opisuje wczesny etap funkcjonowania floty, ze szczególnym uwzględnieniem wojny z Hiszpanią (1865-1866) oraz kluczowej dla układu sił w Ameryce Południowej wojny o saletrę przeciwko Czile (1879-1883). Autor analizuje słynne kampanie morskie z udziałem monitora pancernego "HUÁSCAR" i pancernika "INDEPENDENCIA", wskazując, jak błędy strategiczne i utrata trzonu sił morskich doprowadziły do okupacji kraju oraz głębokiego kryzysu peruwiańskiej państwowości, z którego flota podnosiła się przez kolejne dekady. Autor skrupulatnie relacjonuje proces nowoczesnej odbudowy Marina de Guerra del Perú w XX wieku. Wskazuje na tradycyjną współpracę ze stoczniami i misjami wojskowymi z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Holandii, co zaowocowało pozyskaniem krążowników (m.in. słynnego "ALMIRANTE GRAU"), niszczycieli oraz pierwszych nowoczesnych okrętów podwodnych. Mitrofanow charakteryzuje również okres szczytowej rozbudowy floty w latach 70. i 80. XX wieku, kiedy Peru - kupując m.in. włoskie fregaty rakietowe typu "LUPO" (częściowo budowane na miejscu w stoczni SIMA) oraz niemieckie okręty podwodne typu "209" - stworzyło jedną z najpotężniejszych i najbardziej zbalansowanych marynarek wojennych w Ameryce Łacińskiej. Artykuł podsumowuje stan i wyzwania peruwiańskiej floty u progu XXI wieku, w tym problemy finansowe związane z utrzymaniem w linii starzejących się dużych jednostek nawodnych, walkę z partyzantką i przestępczością na wodach śródlądowych (flotylla amazonka) oraz programy modernizacyjne mające na celu zachowanie zdolności operacyjnych na strategicznym akwenie Pacyfiku.

Pod koniec numery znajduje się dział recenzencki.