"Very Long Range P-51 Mustang Units of the Pacific War" to klasyczna pozycja z serii "Aviation Elite Units" (numer 21) wydawnictwa Osprey Publishing, wydana po raz pierwszy w 2006 roku. Książka stanowi zwięzłe kompendium poświęcone organizacji, działaniom bojowym, asom myśliwskim oraz specyfice operacji prowadzonych przez jednostki dalekiego zasięgu (VLR - Very Long Range) wyposażone w samoloty P-51 Mustang w końcowej fazie wojny na Pacyfiku. Publikacja koncentruje się na ostatnich pięciu miesiącach II wojny światowej - od kwietnia do sierpnia 1945 roku - kiedy to piloci z VII Fighter Command, stacjonujący na zdobytej krwawym kosztem wyspie Iwo Jima, podjęli się morderczych misji eskortowych i szturmowych nad macierzyste wyspy Japonii.
Struktura książki jest przejrzysta i typowa dla tej prestiżowej serii. Autor rozpoczyna od wprowadzenia historycznego, omawiającego trudną, "żabią" kampanię skoków przez wyspy pacyficzne, która ostatecznie umożliwiła wybudowanie pasów startowych w zasięgu japońskiej stolicy. Następne sekcje systematycznie opisują formowanie, logistykę i codzienne funkcjonowanie trzech kluczowych grup myśliwskich: 15., 21. oraz 506. Fighter Group, znanych szerzej jako "Sun Setters”. Kolejne rozdziały szczegółowo relacjonują przebieg 51 kluczowych misji VLR: od pierwszych eskort superfortec B-29 nad Tokio, przez zmagania z kaprysami pacyficznej pogody i frontami monsunowymi, aż po samodzielne, niskopułapowe rajdy szturmowe na japońskie lotniska i infrastrukturę wojskową.
Książka spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem czytelników i pasjonatów lotnictwa. Na portalach recenzyjnych i forach modelarskich użytkownicy chwalą przystępny styl narracji i wysoką wartość dokumentalną, szczególnie doceniając fakt, że autor poświęcił mnóstwo uwagi nie tylko samym maszynom, ale też realiom niesamowicie wycieńczających, blisko ośmiogodzinnych lotów nad bezmiarem oceanu, po których skrajnie wyczerpanych pilotów wyciągano z kokpitów. W serwisach takich jak Amazon czy Goodreads publikacja uzyskuje stabilne, wysokie noty (na 2026 r. średnia w granicach 4,1-4,5 na 5 gwiazdek). Recenzenci wskazują na jej ogromną użyteczność jako kompletnego przewodnika po unikalnym epizodzie wojny powietrznej. Niektórzy czytelnicy zauważają jednak, że ze względu na ramy serii, autor musiał skupić się niemal wyłącznie na perspektywie amerykańskiej, pozostawiając działania japońskiej obrony powietrznej na dalszym planie.
Niezaprzeczalnym atutem publikacji są materiały wizualne. Choć w przygotowaniu plansz i profili barwnych brali udział uznani artyści wydawnictwa Osprey - w tym Mark Postlethwaite jako autor dynamicznej ilustracji na okładce oraz Jim Laurier odpowiadający za plansze kolorowe - to ich praca tworzy spójną całość o najwyższej precyzji. Książka zawiera bogaty zbiór około 80 czarno-białych fotografii archiwalnych (często dotąd niepublikowanych, przedstawiających zarówno pilotów, jak i personel naziemny) oraz sekcję zawierającą 30 kolorowych profili bocznych samolotów. Plansze te, ukazujące unikalne godła osobiste, numery taktyczne i barwne pasy identyfikacyjne poszczególnych eskadr, stanowią nieocenione źródło referencyjne dla modelarzy redukcyjnych.
Głównym autorem tekstu jest Carl Molesworth - uznany amerykański historyk lotnictwa i wieloletni współpracownik Osprey Publishing, specjalizujący się w działaniach amerykańskich sił powietrznych na dalekowschodnim teatrze działań. Jego styl jest zwięzły, niezwykle rzetelny i nastawiony na fakty, co idealnie współgra z charakterem publikacji. Molesworth wykazuje się głęboką znajomością dokumentów archiwalnych, raportów bitewnych oraz relacji osobistych weteranów tzw. "Tokyo Club", co nadaje kronice misji autentyczności. Ograniczenia publikacji wynikają bezpośrednio z formatu serii "Aviation Elite Units". Książka liczy 128 stron, co sprawia, że choć jest znacznie obszerniejsza niż standardowe zeszyty, wciąż pozostaje zwartym opracowaniem popularnonaukowym, a nie wyczerpującą, wielotomową monografią. Z powodu tej zwięzłości niektóre wątki techniczne dotyczące modyfikacji samolotów P-51D do lotów ultra-dalekiego zasięgu (VLR) czy szerszy kontekst strategiczny operacji na Pacyfiku potraktowano w sposób syntetyczny.
Podsumowując, "Very Long Range P-51 Mustang Units of the Pacific War" to solidne i godne polecenia wprowadzenie do tematu elitarnych jednostek myśliwskich walczących nad Japonią. Carl Molesworth stworzył pasjonujące kompendium, które z powodzeniem łączy suchą analizę taktyczną z żywą opowieścią o dramatycznych losach lotników. Dla modelarzy i entuzjastów historii lotnictwa pozycja ta ma szczególną wartość ze względu na doskonałe profile barwne oraz unikalny materiał zdjęciowy. Mimo upływu lat od premiery, książka pozostaje jednym z najbardziej pożytecznych, zwartych opracowań tego fascynującego i pełnego poświęcenia rozdziału w historii walk na Pacyfiku.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
