Kojarzony z Afrika Korps i kampanią w Afryce Północnej, JG 27 zapewniał armii Rommla ochronę myśliwską przez praktycznie cały okres wojny na Pustyni Zachodniej w latach 1941-43. Utworzony w Niemczech 1 października 1939 r. (z Adolfem Gallandem jako dowódcą I.Gruppe), JG 27 uczestniczył w wielu bitwach o Francję i Wielką Brytanię, zestrzeliwując 146 samolotów tylko w tej drugiej kampanii. Wysłany do Afryki Północnej w kwietniu 1941 r. Geschwader miał natychmiastowy wpływ na kampanię, dotychczas zdominowaną przez aliantów. Trzeci tom z serii Aviation Elite o niemieckim myśliwskim Geschwader, ta książka po raz kolejny okaże się popularna zarówno wśród entuzjastów Luftwaffe, jak i hobbystów.
"Jagdgeschwader 27 'Afrika'" autorstwa Johna Weala (który jest również twórcą profilów bocznych), z okładką Marka Postlethwaite'a, to tom numer 12 serii Osprey "Aviation Elite Units", wydany w 2003 roku. Książka dokumentuje historię jednej z najbardziej rozpoznawalnych i elitarnych jednostek myśliwskich niemieckiej Luftwaffe - związku taktycznego, który zapisał się złotymi zgłoskami w dziejach zmagań na froncie afrykańskim, stając się wzorcem operacyjnym dla wojny pustynnej i symbolem powietrznej dominacji w krytycznych momentach kampanii w Afryce Północnej.
Struktura tomu obejmuje kilka rozdziałów, które drobiazgowo rekonstruują wojenny szlak jednostki: od nagłego przebazowania pierwszych eskadr do Libii wiosną 1941 roku w celu ratowania włoskich sojuszników, przez okres spektakularnych sukcesów podczas ofensyw "Lisa Pustyni" Erwina Rommla w latach 1941-1942, aż po dramatyczny odwrót przez Egipt i Tunezję po bitwie pod El Alamein. Weal prowadzi narrację od pilnych potrzeb operacyjnych państw Osi na tym teatrze działań - gdzie konieczność wywalczenia przewagi powietrznej nad brytyjską Desert Air Force stała się bolesną lekcją dla obu stron - przez proces przezbrojenia z maszyn Messerschmitt Bf 109 E na nowocześniejsze warianty F-4/Trop i G, aż po ostateczną ewakuację personelu do Europy. Poszczególnym etapom kampanii i pustynnym wyzwaniom logistycznym poświęcono odrębne, szczegółowe omówienia, co pozwala czytelnikowi śledzić losy formacji w odpowiedzi na zmieniające się wymagania frontowe.
Pod względem merytorycznym tom wyróżnia się szczególnie w głębokiej analizie codzienności operacyjnej i ewolucji taktyki walki powietrznej w ekstremalnych warunkach klimatycznych - wątku, który w popularnych opracowaniach bywa sprowadzany do suchych statystyk i propagandowych zestawień asów. Weal dokumentuje, jak JG 27 adaptował się do nowych wyzwań, sprawnie przechodząc od klasycznych metod europejskich do specyficznej taktyki "wolnego polowania” (Freie Jagd) oraz maksymalnego wykorzystywania przewagi wysokości i wznoszenia swoich maszyn przeciwko zwrotnym Hurricane’om i Kittyhawkom. Świadome zawężenie ram monografii przede wszystkim do afrykańskiego okresu chwały pozwoliło autorowi na rezygnację z powierzchowności i stworzenie mięsistego, bogatego w detale zapisu, który przekonująco ukazuje fenomen jednostki, w szeregach której walczył legendarny Hans-Joachim Marseille, uznawany za najskuteczniejszego pilota myśliwskiego kampanii afrykańskiej.
Przyjęcie książki było generalnie pozytywne, szczególnie wśród czytelników zainteresowanych historią walk w Afryce Północnej oraz ewolucją techniczną Luftwaffe. Recenzenci wskazywali na skrupulatność faktograficzną Weala i jego unikalną zdolność korzystania z niemieckich dokumentów źródłowych jako walor podnoszący autentyczność narracji, przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedniej dyscypliny historycznej. Część czytelników na platformach takich jak Goodreads zwracała jednak uwagę, że tom - zgodnie ze swoim podtytułem - koncentruje się niezwykle rygorystycznie na teatrze afrykańskim z lat 1941-1942, całkowicie marginalizując wcześniejsze dokonania pułku nad Francją i Anglią oraz jego późniejszą, dramatyczną służbę w systemie Obrony Rzeszy pod koniec wojny, co w ocenie niektórych odbiorców pozostawia pewien niedosyt w kontekście całościowych dziejów Jagdgeschwader 27.
Ilustracje profilowe samego Johna Weala oraz okładka Marka Postlethwaite'a - artystów o uznanej, międzynarodowej reputacji w dziedzinie dokumentacji lotniczej - stanowią potężny filar publikacji, obejmując dynamiczne sceny walki oraz ponad trzydzieści precyzyjnych, barwnych profilów burtowych samolotów z unikalnymi oznaczeniami taktycznymi, godłami eskadr (w tym słynną afrykańską głową) i osobistymi oznaczeniami zwycięstw. Szczególnie wartościowe dla modelarzy są zestawienia pustynnych schematów malowań maszyn w odcieniach RLM 78/79, ukazujące subtelne różnice w kamuflażu polowym oraz stopień wyblaknięcia farby pod wpływem bezlitosnego afrykańskiego słońca. Towarzyszy im bogaty zestaw ponad stu unikalnych fotografii archiwalnych, często pochodzących z prywatnych albumów weteranów, które recenzenci zgodnie oceniali jako wybitny materiał referencyjny.
John Weal jest doświadczonym autorem i powszechnie szanowanym autorytetem specjalizującym się w historii niemieckiego lotnictwa wojskowego z okresu II wojny światowej, dysponującym rzadkim podwójnym talentem pisarskim i plastycznym. Jego warsztat przekłada się na klarowną, pełną faktów narrację, która sprawnie porządkuje skomplikowane kroniki operacyjne i dzienniki bojowe. Jako ilustrator, Weal doskonale łączy dbałość o techniczny detal, taki jak filtry przeciwpyłowe czy rozmieszczenie anten, z estetyczną precyzją, co czyni jego rekonstrukcje bezcennym źródłem wiedzy ikonograficznej. Wspierający go na okładce Mark Postlethwaite swoim dynamicznym obrazem świetnie uzupełnia tę wizualną opowieść, nadając jej pożądany dramatyzm.
Ograniczenia tomu wynikają ze specyfiki serii, która pomimo standardowej dla tej linii objętości 128 stron, zmusza do pewnych kompromisów przy opisywaniu tak intensywnych i nasyconych wydarzeniami zmagań. Niektóre potyczki powietrzne z okresu bitwy pod Gazala czy El Alamein siłą rzeczy potraktowano syntetycznie, przez co czytelnik szukający szczegółowych, dziennych zestawień strat i zwycięstw dla każdej eskadry z osobna zostanie odesłany do wielotomowych, specjalistycznych monografii niemieckojęzycznych. Szerszy kontekst strategiczny całego teatru śródziemnomorskiego oraz perspektywa przeciwnika - pilotów Wspólnoty Brytyjskiej - zostały zarysowane ogólnie, skupiając całą uwagę na wewnętrznym życiu, sukcesach i logistycznych dramatach personelu Luftwaffe.
Podsumowując, "Jagdgeschwader 27 'Afrika'" to kompetentne i niezwykle rzetelnie napisane kompendium historii wojennej jednej z najbardziej ikonicznych jednostek lotniczych XX wieku - szczególnie wartościowe jako źródło referencyjne i wizualne dla modelarzy oraz entuzjastów historii lotnictwa wojskowego. Weal stworzył pozycję, która znakomicie łączy kronikarski rygor z pełną napięcia opowieścią o zmaganiach na jednym z najbardziej wymagających teatrów działań. Pomimo ścisłych ograniczeń chronologicznych i geograficznych, jakość tekstu oraz wybitna oprawa graficzna podnoszą wartość tego tomu znacznie ponad przeciętną, czyniąc go lekturą w pełni godną polecenia.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
