Jednostki Fleet Air Arm (FAA) służyły z powodzeniem na każdym teatrze wojny podczas II wojny światowej. Od swoich słabo wyposażonych początków – lotnictwo marynarki rozpoczęło wojnę z jedynie kilkoma odpowiednimi, w miarę nowoczesnymi myśliwcami przystosowanymi do służby na lotniskowcach – po ostatnie kampanie nad japońskimi wyspami macierzystymi, FAA okazała się skuteczną siłą bojową. Desperackie działania na Malcie i Morzu Śródziemnym w latach 1940-42, na Oceanie Indyjskim i Pacyfiku nad Sumatrą, bitwy na Atlantyku i konwoje arktyczne oraz inwazja na Okinawę, to tylko niektóre ze słynnych akcji, w których brali udział lotnicy tej formacji. Piloci FAA, pomimo początkowego słabego wyposażenia, wyróżniali się tym, że byli odpowiedzialni za zestrzelenie zarówno pierwszego, jak i ostatniego samolotu wroga podczas wojny. Niniejsza książka zawiera relacje z pierwszej ręki, raporty bojowe, zdjęcia z prywatnych kolekcji oraz szereg kolorowych tablic przedstawiających różne profile i oznaczenia. Książka ta szczegółowo opisuje historię i doświadczenia bojowe tych zapomnianych pilotów, którzy służyli z takim wyróżnieniem dla sprawy aliantów.
"Royal Navy Aces of World War 2" autorstwa Andrew Thomasa, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Chrisa Daveya, to tom numer 75 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy 27 marca 2007 roku. Książka stanowi pierwsze w literaturze anglojęzycznej kompendium poświęcone wyłącznie pilotom myśliwskim Fleet Air Arm (FAA) – lotnictwa pokładowego Royal Navy – którzy uzyskali status asa w latach 1939–1945, walcząc na wszystkich teatrach II wojny światowej.
Struktura książki jest typowa dla serii. Thomas rozpoczyna od prologu, omawiającego trudne początki FAA, która przystępowała do wojny z ograniczoną liczbą nowoczesnych myśliwców pokładowych. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów FAA w kluczowych kampaniach: "The early war years" (wczesne lata wojny, w tym pierwsze i ostatnie zestrzelenie wroga w konflikcie), "The crucial battle for the Mediterranean 1941-42" (walki nad Maltą i Morzem Śródziemnym), "Expansion of ops" (rozszerzenie operacji na Atlantyk i konwoje arktyczne), "Operations in Europe 1943-4" (działania wspierające inwazję w Normandii i operacje nad Europą) oraz "Fighter ops against Japanese" (walki z Japonią na Oceanie Indyjskim i Pacyfiku, w tym kampania okinawska). Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich osiągnięciach oraz specyfice eksploatacji myśliwców pokładowych w warunkach operacji z lotniskowców.
Książka prezentuje sylwetki najwybitniejszych asów FAA: Stanleya Orra (uznawanego za najskuteczniejszego asa FAA z 9,83 potwierdzonymi zestrzeleniami, w tym udziałem w zniszczeniu co najmniej 14 maszyn), Johna Wintona, Charlesa Lamba, Erica Browna oraz wielu innych pilotów, którzy odnieśli pięć lub więcej potwierdzonych zestrzeleń. Thomas relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, opierając się na relacjach pierwszoosobowych, raportach bojowych i archiwach prywatnych, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych w warunkach operacji pokładowych: znaczenie precyzyjnego lądowania na pokładzie, adaptacji do maszyn o odmiennych charakterystykach (od przestarzałych Sea Gladiatorów, przez Fulmary, Sea Hurricane'y i Seafire'y, po amerykańskie Wildcaty i Hellcaty) oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na zmieniające się zagrożenia.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na Goodreads publikacja uzyskała średnią ocenę około 4,1 na 5 na podstawie kilkunastu opinii. Recenzenci chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji. Scott Van Aken z portalu Modeling Madness napisał: "Książka opisuje wyczyny [pilotów FAA] za pomocą relacji pierwszoosobowych z akcji, świetnie dobranych fotografii oraz doskonałych profili autorstwa Chrisa Daveya. Ogólnie rzecz biorąc, jest to publikacja, którą zarówno historycy, jak i modelarze uznają za bezcenną, i którą mogę z pełnym przekonaniem polecić". CDR Doug Siegfried, USN (Ret), z pisma "The Hook" dodał: "W końcu lukę w literaturze dotyczącej lotnictwa Royal Navy z czasów II wojny światowej wypełnia książka autora z serii Osprey Aircraft of the Aces... Tekst jest wybitny w opisywaniu wyczynów pilotów FAA, którzy uzyskali status asa, oraz tych, którzy byli bardzo blisko. Relacje pierwszoosobowe pilotów sprawiają, że tekst ożywa... Uważam tę książkę za pozycję obowiązkową w mojej bibliotece i polecam ją wszystkim zainteresowanym FAA Royal Navy". "California Bookwatch" określił publikację jako "specjalistyczny, ważny tytuł, który ucieszy zbiory wojskowe". Niektórzy czytelnicy zauważają jednak, że ze względu na format serii, szczegółowa analiza poszczególnych misji bojowych jest ograniczona – co jest zrozumiałe przy objętości 96 stron.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje Chrisa Daveya. Plansze odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu w różnych wariantach myśliwców FAA: Sea Gladiator, Fulmar, Sea Hurricane, Seafire, Wildcat, Hellcat. Publikacja zawiera 98 czarno-białych fotografii archiwalnych oraz pełnokolorowe plansze, które czytelnicy chwalą za przydatność dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia rzadkich oznaczeń jednostek pokładowych oraz charakterystycznych symboli malowanych na kadłubach. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów z ich maszynami na pokładach lotniskowców, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest Andrew Thomas, brytyjski historyk lotnictwa i jeden z najbardziej uznanych badaczy RAF-u i Fleet Air Arm w II wojnie światowej. Jest autorem licznych prac dla Osprey Publishing, w tym tomów o dywizjonach myśliwskich i asach RAF-u oraz FAA. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii "Aircraft of the Aces". Thomas konfrontuje źródła brytyjskie z raportami niemieckimi, włoskimi i japońskimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w dokumentacji i propagandzie wojennej.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr pokładowych, szerszy kontekst strategiczny operacji lotniskowców czy porównanie z myśliwcami pokładowymi innych państw – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo data wydania (2007) oznacza, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Royal Navy Aces of World War 2" to solidne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich Fleet Air Arm, którzy walczyli na wszystkich teatrach II wojny światowej. Andrew Thomas stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z biografiami pilotów w przystępnej formie. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" o myśliwcach Royal Navy oraz dedykowane monografie o operacjach lotniskowców w II wojnie światowej. Dla miłośników historii lotnictwa i aspektów wojny powietrznej ta książka ma szczególną wartość, przypominając o wkładzie pilotów FAA – często pomijanych w cieniu słynniejszych asów RAF-u – w wojnę powietrzną nad Europą, Afryką i Pacyfikiem.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
