Ta książka analizuje rodzinę myśliwców ŁaGG, które były jednymi z pierwszych nowoczesnych myśliwców przechwytujących z silnikiem tłokowym, udostępnionych Czerwonym Siłom Powietrznym na początku 1941 roku i okazały się znacznie lepszymi myśliwcami niż ich poprzednicy. Pomimo problemów technicznych i politycznej ingerencji Moskwy, ŁaGG-3 dojrzał do roli skutecznego myśliwca, gdy latający nim piloci wykorzystywali mocne strony samolotu na niskim pułapie. Wiele wczesnych sowieckich asów zostało wyszkolonych na ŁaGG-3, a jeśli przeżyli wczesne masakry z lat 1941-42, kontynuowali walkę na nowocześniejszych myśliwcach Ławoczkina - Ła-3, Ła-5 i Ła-7.
"LaGG & Lavochkin Aces of World War 2" autorstwa George'a Mellingera, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Jamesa Lauriera i Marka Stylinga, to tom numer 56 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy 21 listopada 2003 roku. Książka poświęcona jest pilotom myśliwskim radzieckich sił powietrznych, którzy uzyskali status asa, latając na samolotach z rodziny LaGG oraz ich następcach – myśliwcach Ławoczkina Ła-3, Ła-5 i Ła-7. Publikacja obejmuje okres od debiutu LaGG-3 w 1941 roku, przez walki nad frontem wschodnim, aż po finalne miesiące wojny, gdy Ła-7 stanowiły jedne z najskuteczniejszych myśliwców ZSRR.
Struktura książki jest typowa dla serii. Mellinger rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia historycznego, omawiającego genezę konstrukcji LaGG-3 jako jednego z pierwszych nowoczesnych myśliwców przechwytujących z silnikiem rzędowym, dostępnych dla radzieckich sił powietrznych na początku 1941 roku. Następne rozdziały systematycznie relacjonują ewolucję rodziny myśliwców: od LaGG-3, który mimo problemów technicznych i politycznej ingerencji z Moskwy dojrzał do roli skutecznego myśliwca na niskich wysokościach, przez Ła-5 z silnikiem gwiazdowym M-82, aż po finalny Ła-7 – maszynę, która stała się wyborem bohaterów Związku Radzieckiego, takich jak Iwan Kożedub z 62 potwierdzonymi zwycięstwami. Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich osiągnięciach oraz specyfice eksploatacji tych maszyn w warunkach bojowych.
Książka prezentuje sylwetki najwybitniejszych radzieckich asów latających na konstrukcjach Ławoczkina: Iwana Kożeduba, Aleksandra Pokryszkina, Siergieja Ługanskiego, Dmitrija Titarenki, Aleksieja Aleliuchina oraz wielu innych pilotów, którzy odnieśli pięć lub więcej potwierdzonych zestrzeleń. Mellinger relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych na froncie wschodnim: znaczenie znajomości terenu, współpracy z myśliwcami alianckimi dostarczonymi w ramach Lend-Lease oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na zmieniające się zagrożenia.
Książka spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem czytelników. Do 2026 r. na Amazonie publikacja uzyskała średnią ocenę 4,6 na 5 gwiazdek na podstawie 28 opinii, przy czym 64% recenzentów przyznało jej maksymalną notę 5 gwiazdek. Na Goodreads książka uzyskała ocenę 4,0 na 5 na podstawie 11 ocen. Recenzenci chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji. Jeden z czytelników na Amazonie określił książkę mianem "najlepszej, jaką dotąd zakupił", doceniając podział na trzy rozdziały poświęcone poszczególnym wersjom myśliwców oraz obecność krótkich biografii asów. Modelarze szczególnie wskazują na przydatność 40 kolorowych plansz oraz 85 stron materiału ilustracyjnego jako nieocenionego źródła referencyjnego.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje Jamesa Lauriera i Marka Stylinga. Plansze odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu w barwach radzieckich sił powietrznych. Czytelnicy chwalą jakość reprodukcji i przydatność plansz dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia rzadkich oznaczeń jednostek IAP oraz charakterystycznych oznaczeń narodowych z czerwoną gwiazdą. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów i ich maszyn, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest George Mellinger, członek Twin Cities Aero Historians i współpracownik Russian Aviation Research Group, specjalizujący się w badaniach nad lotnictwem wojskowym ZSRR w II wojnie światowej. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii. Mellinger konfrontuje źródła radzieckie z raportami niemieckimi i alianckimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych pułków, szerszy kontekst polityczny relacji radziecko-niemieckich czy perspektywa cywilnej ludności dotkniętej działaniami lotniczymi – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo data wydania (2003) oznacza, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "LaGG & Lavochkin Aces of World War 2" to solidne wprowadzenie do tematu radzieckich pilotów myśliwskich latających na konstrukcjach Ławoczkina w II wojnie światowej. George Mellinger stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z biografiami pilotów w przystępnej formie. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" poświęcone radzieckiemu lotnictwu oraz dedykowane monografie o wojnie powietrznej na froncie wschodnim. Dla miłośników historii lotnictwa i "mniej znanych" konstrukcji myśliwskich ta książka ma szczególną wartość, przypominając o ewolucji radzieckiej myśli technicznej – od kontrowersyjnego LaGG-3 po dominujący Ła-7.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
