Ta książka koncentruje się na karierze bojowej ostatnich słynnych myśliwców firmy Sopwith, które wcielono do służby podczas I wojny światowej, Samoloty Dolphin i Snipe zostały zbudowane na podstawie projektów samolotów Pup i Camel. Dolphin posiadał unikalny układ skrzydeł dwupłatowca, który zapewniał pilotowi najlepszy możliwy widok do przodu z kabiny pilota. Używany szeroko na froncie zachodnim, Dolphin okazał się bardzo skuteczny w walce. Snipe został zbudowany jako następca bardzo udanego myśliwca Camel i wszedł do służby w raczkujących Królewskich Siłach Powietrznych latem 1918 roku. Chociaż widział zaledwie kilka miesięcy akcji przed zawieszeniem broni, Snipe dowiódł swojej wyższości nad praktycznie wszystkimi innymi samolotami myśliwskimi używanymi w tamtym okresie.
"Dolphin and Snipe Aces of World War 1" autorstwa Normana Franksa, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga, to tom numer 48 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy w 2002 roku. Książka poświęcona jest pilotom myśliwskim, którzy uzyskali status asa, latając na dwóch zaawansowanych konstrukcjach firmy Sopwith: Dolphinie z charakterystycznym ujemnym skosem skrzydeł oraz Snipe'ie, będącym finalnym rozwinięciem linii jednopłatowych myśliwców tej wytwórni. Publikacja obejmuje działania tych maszyn głównie na froncie zachodnim w latach 1917–1918, kiedy to lotnictwo alianckie stopniowo odzyskiwało inicjatywę po trudnym okresie niemieckiej dominacji.
Struktura książki jest typowa dla serii. Franks rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia technicznego, wyjaśniającego genezę obu konstrukcji: Dolphin jako maszyny eksperymentalnej z nietypowym układem płatów, która budziła mieszane uczucia wśród pilotów ze względu na ograniczoną widoczność do przodu i obawy przed urazami głowy w przypadku wywrócenia, oraz Snipe'a jako dopracowanej ewolucji wcześniejszych konstrukcji Sopwitha z mocniejszym silnikiem i lepszymi osiągami na dużych wysokościach. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów tych typów w kluczowych kampaniach końcowej fazy wojny: od debiutu Dolphinów w jednostkach RFC w 1918 roku, przez ofensywę wiosenną Niemców, aż po finalne miesiące konfliktu, gdy Snipe'y zaczęły zastępować starsze konstrukcje w eskadrach myśliwskich.
Książka prezentuje sylwetki pilotów, którzy odnieśli sukcesy na Dolphinach i Snipe'ach: wśród nich znaleźli się m.in. kanadyjscy i brytyjscy piloci tacy jak William Claxton, Francis S. Symondson czy Arthur T. Drinkwater. Franks relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych w końcowej fazie wojny: znaczenie koordynacji w ramach formacji, adaptacji do nowych typów maszyn oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na coraz skuteczniejszą obronę niemiecką i pojawienie się zaawansowanych myśliwców Fokker D.VII.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na portalach recenzyjnych użytkownicy chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji, szczególnie doceniając fakt, że Franks poświęcił uwagę maszynom rzadziej omawianym w literaturze popularnej – Dolphin i Snipe bywają często pomijane na rzecz bardziej ikonicznych konstrukcji jak Camel czy SE.5a. Na Goodreads książka uzyskała ocenę około 4,2 na 5, co potwierdza jej solidną pozycję w oczach odbiorców. Niektórzy czytelnicy wskazują jednak, że ze względu na ograniczoną liczbę asów, którzy odnieśli znaczące sukcesy wyłącznie na tych typach, książka obejmuje także pilotów latających na różnych maszynach – co dla jednych stanowi cenne uzupełnienie kontekstu, dla innych może być źródłem pewnego rozczarowania, jeśli oczekiwali wyłącznie treści o Dolphinie i Snipe'ie.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje. Plansze autorstwa Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Czytelnicy chwalą jakość reprodukcji i przydatność plansz dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia rzadkich malowań Dolphinów z charakterystycznym ujemnym skosem skrzydeł oraz wczesnych wersji Snipe'ów. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów i ich maszyn, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności. Należy jednak zauważyć, że jakość reprodukcji w starszych wydaniach bywa różna, a niektóre detale mogą wymagać weryfikacji w dodatkowych źródłach.
Autorem tekstu jest Norman Franks, brytyjski historyk lotnictwa i wieloletni specjalista od tematyki I wojny światowej. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii. Franks konfrontuje źródła brytyjskie z raportami niemieckimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami. Jego doświadczenie w pracy z archiwami i relacjami świadków gwarantuje wysoki poziom merytoryczny publikacji.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr, szerszy kontekst strategiczny wojny powietrznej w 1918 roku czy porównanie z niemieckimi myśliwcami – zostały potraktowane skrótowo. Data wydania (1996) oznacza także, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Dolphin and Snipe Aces of World War 1" to solidne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich latających na mniej znanych, lecz interesujących konstrukcjach Sopwitha w końcowej fazie I wojny światowej. Norman Franks stworzył kompendium, które łączy informacje techniczne z biografiami pilotów w przystępnej formie. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" o myśliwcach Ententy oraz dedykowane monografie o poszczególnych asach. Dla miłośników historii lotnictwa i technicznych ciekawostek – jak eksperymentalny Dolphin z ujemnym skosem – ta książka ma szczególną wartość, przypominając o innowacyjnym podejściu brytyjskiego przemysłu lotniczego do wyzwań walki powietrznej.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
