Ta książka szczegółowo opisuje barwne doświadczenia elitarnych pilotów 10. i 14. Air Forces AAF na "zapomnianym” teatrze Chiny-Birma-Indie podczas II wojny światowej. Odziedziczając spuściznę American Volunteer Group (AVG), jednostki takie jak 23. FG "utrzymywały linię” przeciwko przeważającym siłom japońskim aż do przybycia pierwszych P-38 i P-51 w 1944 roku. Warhawk stał się synonimem wysiłków AAF w CBI, był używany przez około 40 asów w latach 1942-45. Ten tom jest pierwszym z czterech opisujących wyczyny z P-40 podczas II wojny światowej.
"P-40 Warhawk Aces of the CBI" autorstwa Carla Moleswortha, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Jamesa Lauriera i Marka Stylinga, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydana po raz pierwszy w 2000 roku. Książka poświęcona jest legendarnemu myśliwcowi Curtiss P-40 Warhawk – maszynie, która odegrała kluczową rolę w obronie Azji Południowo-Wschodniej i Chin w latach 1941–1945, walcząc w jednym z najtrudniejszych i najmniej znanych teatrów II wojny światowej: CBI (Chiny-Birma-Indie). To właśnie na pokładzie P-40, w barwach słynnych "Latających Tygrysów" (American Volunteer Group) oraz jednostek USAAF i CAF (Chińskich Sił Powietrznych), amerykańscy i chińscy piloci stawiali czoła przeważającym siłom japońskim, zapisując się w historii jako jedni z najbardziej zdeterminowanych i skutecznych lotników konfliktu.
Molesworth rozpoczyna od rozdziału wprowadzającego, w którym omawia genezę udziału amerykańskich ochotników w obronie Chin: od rekrutacji pilotów przez Claire'a Chennaulta, przez szkolenie w Birmie, aż po chrzest bojowy w grudniu 1941 roku. Autor szczegółowo opisuje ewolucję wersji P-40 używanych w teatrze CBI: od wczesnych Tomahawków IIB, przez Kittyhawki P-40E, aż po finalne Warhawki P-40K/M/N z mocniejszymi silnikami Allison V-1710 i ulepszonym uzbrojeniem. Szczególną uwagę poświęcono specyfice pilotażu tych maszyn w warunkach azjatyckich: ograniczeniom wysokościowym silnika Allison, doskonałej prędkości nurkowania, potężnemu uzbrojeniu (sześć karabinów maszynowych Browning M2 kalibru 12,7 mm) oraz taktykom walki dostosowanym do walki z wysoce zwrotnymi myśliwcami japońskimi (Zero, Oscar, Tony).
Kolejne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów P-40 w kluczowych kampaniach teatru CBI: obronie Rangunu i Birmie w 1941–1942 roku, walkach nad "The Hump" (trasą zaopatrzeniową przez Himalaje), operacjach w Chinach z baz w Kunmingu i Guilin, oraz ofensywie w Birmie w latach 1944–1945. Molesworth szczegółowo opisuje profile najwybitniejszych pilotów Warhawków w tym teatrze: Roberta T. Smitha (14+ zwycięstw, dowódca AVG), Davida L. "Tex" Hilla (11+ zwycięstw), George'a McMillana (18+), Johna C. Herbsta oraz chińskich pilotów latających na P-40 w barwach CAF. Autor nie tylko relacjonuje ich osiągnięcia, lecz także ukazuje specyfikę służby w odległych garnizonach: izolację, trudności logistyczne, improwizacje techniczne oraz unikalną dynamikę współpracy z chińskimi sojusznikami i lokalną ludnością.
Wartościowym elementem książki jest rozdział poświęcony taktyce i organizacji działań. Molesworth wyjaśnia, jak ewoluowały metody walki powietrznej w CBI: od wczesnych, improwizowanych formacji AVG, po zdyscyplinowane eskadry USAAF stosujące taktykę boom-and-zoom – wykorzystanie przewagi prędkości w nurkowaniu do szybkich ataków i natychmiastowego wycofania się przed kontratakiem zwrotniejszych myśliwców japońskich. Autor opisuje również rolę systemów wczesnego ostrzegania, komunikacji radiowej oraz koordynacji z wojskami lądowymi, które pozwalały na skuteczne prowadzenie operacji myśliwsko-szturmowych w trudnym terenie dżungli i gór. Szczególnie interesujący jest fragment poświęcony adaptacji P-40 do roli myśliwca-bombowca: maszyny te, wyposażone w bomby i rakiety, przeprowadzały setki misji szturmowych przeciwko japońskim liniom zaopatrzeniowym, przyczyniając się do paraliżu logistyki wroga w krytycznych momentach kampanii.
Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje: około 100 zdjęć archiwalnych, w tym wiele rzadkich fotografii P-40 w barwach AVG, USAAF i CAF, oraz 40 kolorowych plansz autorstwa zespołu Laurier–Styling, które z niezwykłą precyzją odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu (w tym słynne malowanie "paszcza rekina" inspirowane jednostkami RAF w Afryce), oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Plansze te, opatrzone szczegółowymi opisami, stanowią nieocenione źródło dla modelarzy i rekonstruktorów historycznych. Dodatkowo, książka zawiera cenne fragmenty relacji pilotów – cytaty z pamięników, raportów bojowych i wywiadów – co nadaje narracji autentyczności i emocjonalnego wymiaru.
Autorem tekstu jest Carl Molesworth, amerykański historyk lotnictwa i wieloletni specjalista od tematyki P-40 oraz wojny powietrznej w Azji. Jego styl łączy zwięzłość z rzetelnością merytoryczną, a umiejętność konfrontacji źródeł amerykańskich, chińskich i japońskich pozwala na zrównoważone przedstawienie faktów. Molesworth, autor innych tomów z serii "Aircraft of the Aces" oraz dedykowanych monografii o P-40, wykazuje się głęboką znajomością kontekstu operacyjnego i biograficznego, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla czytelników popularnonaukowych, jak i badaczy.
Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formatu serii "Aircraft of the Aces": publikacja liczy około 100 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych, szerszy kontekst strategiczny wojny w Azji czy porównanie z japońskimi taktykami – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo, data wydania oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące osiągów, taktyki i biografii pilotów pozostają w pełni aktualne.
Podsumowując, "P-40 Warhawk Aces of the CBI" to pozycja warta polecenia każdemu, kto interesuje się lotnictwem II wojny światowej, historią wojny na Pacyfiku lub biografiami asów myśliwskich. Carl Molesworth stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją bojową i portretami pilotów. Choć P-40 bywa czasem przyćmiewany w popularnej wyobraźni przez P-51 Mustang czy F4U Corsair, ta książka skutecznie przypomina, że to właśnie Warhawk – ciężki, wytrzymały i wszechstronny – odegrał fundamentalną rolę w obronie Chin i Birmie w najciemniejszych latach wojny, a ludzie, którzy na nim latali, zapisali się w historii jako jedni z najbardziej zdeterminowanych i skutecznych pilotów myśliwskich alianckich. Dla czytelników pragnących pogłębić wiedzę o lotnictwie USAAF w teatrze CBI, tom ten stanowi doskonałe uzupełnienie innych prac Moleswortha i wartościowy punkt wyjścia do dalszych poszukiwań.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
