Prawdopodobnie najważniejszy projekt jednomiejscowego myśliwca z silnikiem tłokowym, jaki kiedykolwiek trafił do służby w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych i Korpusie Piechoty Morskiej, estetycznie nieelegancki F4F Wildcat zdobył duże uznanie podczas swojej krwawej kariery na froncie. Rzucona do walki na Morzu Koralowym, Midway i Guadalcanal garstka jednostek Wildcat z Marynarki Wojennej i Korpusu Piechoty Morskiej zmierzyła się z dużą liczbą myśliwców oraz bombowców i zwyciężyła. Na froncie europejskim Fleet Air Arm Królewskiej Marynarki Wojennej również skutecznie wykorzystywał myśliwiec z lotniskowców eskortowych, chroniąc konwoje atlantyckie przed atakami Luftwaffe.
Trzeci tom serii Aircraft of the Aces zabiera nas na pokład legendarnego Grummana F4F Wildcata – myśliwca, który w najciemniejszych godzinach 1942 roku utrzymał linię frontu na Pacyfiku, zanim nadeszły potężniejsze F6F Hellcat i F4U Corsair. Barrett Tillman, uznany autorytet w dziedzinie lotnictwa morskiego USA, wspierany przez Jona Lake'a, nie pisze kolejnej technicznej monografii. Tworzy instead opowieść o ludziach, którzy w niedoskonałej, ale wytrzymałej maszynie, stawili czoła japońskiej potędze lotniczej u szczytu jej możliwości.
Książka otwiera się od Pearl Harbor i filipińskiej katastrofy, przechodząc przez heroiczną obronę Wake, dramatyczne bitwy na Morzu Koralowym i pod Midway, aż po krwawe kampanie Guadalcanalu i Wysp Salomona. Tillman nie ukazuje Wildcata jako samolotu przewyższającego technicznie Zero – wręcz przeciwnie, podkreśla jego ograniczenia: niższą prędkość, gorszą zwrotność, słabsze uzbrojenie. Ale jednocześnie wydobywa na światło dzienne to, co czyniło go skutecznym: niezawodność konstrukcji, pancerz kabiny pilotów, samouszczelniające się zbiorniki, taktyczne innowacje (słynne "Thach Weave") oraz determinację pilotów US Navy i US Marine Corps, takich jak Jimmy Thach, Butch O'Hare, Joe Foss, Marion Carl, John Smith czy Richard Bong.
Struktura tomu jest przemyślana: każdy rozdział łączy kontekst operacyjny z biograficznymi portretami asów, pokazując, jak ewoluowała taktyka walk powietrznych nad Pacyfikiem. Tillman zwraca uwagę na specyfikę walk z lotniskowców – ograniczoną przestrzeń pokładu startowego, wyzwania nawigacyjne nad oceanem, konieczność precyzyjnego powrotu do macierzystego okrętu. Nie pomija również roli Wildcatów w barwach brytyjskich (jako Martlet), które odniosły pierwsze alianckie zwycięstwa powietrzne na tym typie samolotu, zestrzeliwując niemiecki Ju 88 nad Scapa Flow już w grudniu 1940 roku.
Warstwa wizualna publikacji jest imponująca – siedmiu ilustratorów współpracujących przy tym tomie to ewenement w serii. John Weal i Chris Davey przygotowali precyzyjne profile malowań, oddając ewolucję oznaczeń od wczesnych schematów przedwojennych, przez neutralne szarości 1942 roku, po trójkolorowe kamuflaże późniejszych wersji. Mike Chappell i Keith Fretwell stworzyli dynamiczne rekonstrukcje scen walk, podkreślając specyfikę manewrów Wildcata w starciach z zerami. Mark Styling i Iain Wyllie (okładka) dopełniają całość detalami technicznymi i artystyczną wizją epoki. Do tego dochodzą starannie dobrane fotografie archiwalne, wiele z nich rzadko reprodukowanych, ukazujących nie tylko samoloty, ale i życie na lotniskowcach, przygotowania do startu, odprawy przedmisyjne i powroty znad celu.
Mocną stroną publikacji jest wyważony stosunek do mitologii wojennej. Tillman nie tworzy hagiografii – pokazuje asów jako ludzi z krwi i kości, z ich słabościami, błędami, ale też niezwykłą odwagą i profesjonalizmem. Podkreśla, że sukces Wildcata nie wynikał z przewagi technologicznej, lecz z synergii: wytrzymałej konstrukcji, dobrze wyszkolonych pilotów, skutecznej taktyki, logistyki i – co kluczowe – zdolności przemysłu amerykańskiego do masowej produkcji i ciągłego doskonalenia konstrukcji. Autor nie unika trudnych tematów: wysokich strat w początkowym okresie wojny, problemów z niezawodnością uzbrojenia, trudnych decyzji dowódczych, czy psychologicznego obciążenia pilotów walczących w ekstremalnych warunkach.
Tom ma również swoje ograniczenia. Objętość (około 96 stron) wymusza selekcję – niektórzy znaczący asy Wildcata zostali wspomniani jedynie pobieżnie lub pominięci. Analiza taktyczna, choć kompetentna, nie zawsze uwzględnia najnowsze ustalenia badawcze dotyczące skuteczności japońskich pilotów i ich maszyn. Kontekst aliancki jest ograniczony – rola brytyjskich Martletów została zarysowana, ale już australijskie czy nowozelandzkie doświadczenia z tym samolotem są praktycznie nieobecne. Data wydania (1994) oznacza, że niektóre statystyki i interpretacje mogą być dziś weryfikowane przez nowsze badania, szczególnie w zakresie weryfikacji zgłoszeń zestrzeleń.
Publikacja jest szczególnie wartościowa dla modelarzy budujących Wildcata w różnych wersjach i malowaniach (wczesne F4F-3, późniejsze F4F-4, wersje GM z silnikami do dużych wysokości, Martlety w barwach FAA), rekonstruktorów historii lotnictwa morskiego, miłośników wojny na Pacyfiku oraz badaczy szukających syntezy biografii asów z kontekstem operacyjnym. Nie jest to lektura dla osób oczekujących szczegółowej analizy technicznej konstrukcji Grummana ani dla czytelników poszukujących pełnej historii kampanii na Pacyfiku.
"Wildcat Aces of World War 2" to tom, który udowadnia, że seria "Aircraft of the Aces" od początku miała ambicję być czymś więcej niż katalogiem zestrzeleń. Tillman i Lake, wspierani przez zespół wybitnych ilustratorów, stworzyli publikację, która po trzech dekadach nadal stanowi wartościowe źródło wiedzy o samolocie i ludziach, którzy w decydującym momencie wojny powstrzymali japońską ofensywę. To hołd dla maszyny, która nie była najdoskonalsza, ale okazała się wystarczająco dobra, by przetrwać najtrudniejsze chwile i dać czas na nadejście lepszych myśliwców. Dla entuzjastów lotnictwa morskiego i wojny na Pacyfiku to pozycja obowiązkowa.
Warto zestawić ten tom z późniejszymi pracami Barrett Tillmana ("Wildcat: The F4F in WW2"), monografiami o bitwie o Midway autorstwa Marka Parshalla i Anthony'ego Tully'ego ("Shattered Sword"), oraz z innymi tomami serii poświęconymi myśliwcom Pacyfiku ("Hellcat Aces, Corsair Aces"), aby uzyskać pełniejszy obraz ewolucji lotnictwa morskiego USA w latach 1941-1943.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
