Hawker Typhoon i Tempest - dwa typy samolotów o bardzo różnej reputacji. Pierwszy z nich był technicznym koszmarem, zrehabilitowanym nieco jako maszyna szturmowa, podczas gdy drugi okazał się najlepszym myśliwcem niskiego i średniego poziomu, jaki znalazł się w służbie w RAF i prawdopodobnie we wszystkich siłach powietrznych, podczas ostatnich etapów II wojny światowej. 246 samolotów wroga zniszczonych przez samoloty Typhoon i 239 przez Tempest, ponad 40 asów latało jednym lub dwoma typami, a ludzie tacy jak "Foob” Fairbanks i Johnny Baldwin osiągnęli dwucyfrowe wyniki na myśliwcach Hawker.

"Typhoon and Tempest Aces of World War 2" autorstwa Chrisa Thomasa, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Chrisa Daveya, Mike'a Chappella i Marka Stylinga, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydana po raz pierwszy w 1998 roku. Książka poświęcona jest dwóm pokrewnym, lecz często mylonym myśliwcom Hawker – Typhoonowi i Tempestowi – maszynom, które odegrały kluczową rolę w końcowej fazie wojny powietrznej nad Europą Zachodnią. To właśnie na pokładzie tych potężnych, nisko zawieszonych konstrukcji z silnikami Napier Sabre lub Bristol Centaurus, brytyjscy i sojuszniczy piloci prowadzili skuteczne działania myśliwsko-szturmowe, zwalczając cele naziemne, przechwytując latające bomby V-1 i dominując w walkach powietrznych nad wyzwalaną Europą.

Struktura publikacji jest logiczna i przemyślana. Thomas rozpoczyna od rozdziału wprowadzającego, w którym omawia genezę obu konstrukcji: Typhoona jako następcy Hurricane'a, projektowanego pierwotnie jako myśliwiec przechwytujący, oraz Tempesta jako jego udoskonalonej wersji, pozbawionej wad poprzednika. Autor szczegółowo opisuje ewolucję techniczną obu maszyn: od wczesnych problemów z niezawodnością silnika Sabre i tendencją do utraty stateczności, po finalne modele z opancerzeniem, zmodyfikowanym uzbrojeniem (cztery działka Hispano kalibru 20 mm) i adaptacją do roli myśliwca-bombowca. Szczególną uwagę poświęcono specyfice pilotażu tych maszyn: dużej prędkości nurkowania, potężnemu uzbrojeniu skupionemu w skrzydłach oraz unikalnym taktykom walki, które wykorzystywały przewagę prędkości w atakach hit-and-run.

Kolejne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów Typhoonów i Tempestów w kluczowych kampaniach: obronie Wysp Brytyjskich przed nalotami Luftwaffe, ofensywie myśliwsko-szturmowej nad Europą Północno-Zachodnią od 1943 roku, zwalczaniu latających bomb V-1 w ramach operacji Diver (gdzie Tempesty okazały się jednymi z najskuteczniejszych przechwytywaczy), oraz działaniach wspierających lądowanie w Normandii i kampanię w północno-zachodniej Europie. Thomas szczegółowo opisuje profile najwybitniejszych pilotów obu typów maszyn: Johna "Johnnie'go" Johnsona (choć kojarzonego głównie ze Spitfire'em, latał również na Typhoonach w fazie testowej), Rolanda P. "Bee" Beaumonta (as Tempesta z 27+ zwycięstwami, w tym wielu V-1), Desmonda J. Scotta, Philipa G. Combesa oraz pilotów z jednostek specjalnych, takich jak No. 150 Wing. Autor nie tylko relacjonuje ich osiągnięcia, lecz także ukazuje specyfikę służby w jednostkach myśliwsko-bombowych: ryzyko lotów na małych wysokościach pod ogniem przeciwlotniczym, stres nieustannych misji szturmowych oraz unikalną dynamikę współpracy z wojskami lądowymi.

Wartościowym elementem książki jest rozdział poświęcony transformacji roli Typhoona i Tempesta. Thomas wyjaśnia, jak Typhoon – mimo początkowych niepowodzeń w roli myśliwca przechwytującego – znalazł nowe życie jako wyjątkowo skuteczny myśliwiec-bombowiec ("Tank-buster"), wyposażony w rakiety RP-3 i bomby do ataków na cele pancerne i transport. Autor opisuje również specyfikę walki z V-1: wykorzystanie przewagi prędkości Tempesta do przechwytywania latających bomb, techniki strzelania do małych, szybkich celów oraz koordynację z systemami wczesnego ostrzegania. Ten fragment skutecznie łączy tematykę asów myśliwskich z historią obrony przeciwlotniczej Wielkiej Brytanii w końcowej fazie wojny.

Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje: około 100 zdjęć archiwalnych, w tym wiele rzadkich fotografii Typhoonów i Tempestów w służbie bojowej, oraz 40 kolorowych plansz autorstwa zespołu Davey–Chappell–Styling, które z niezwykłą precyzją odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu (w tym charakterystyczne oznaczenia inwazyjne z 1944 roku – czarno-białe pasy na skrzydłach i kadłubie), oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Plansze te, opatrzone szczegółowymi opisami, stanowią nieocenione źródło dla modelarzy i rekonstruktorów. Dodatkowo, książka zawiera cenne fragmenty relacji pilotów – cytaty z pamięników, raportów bojowych i wywiadów – co nadaje narracji autentyczności i emocjonalnego wymiaru.

Autorem tekstu jest Chris Thomas, brytyjski historyk lotnictwa i wieloletni współpracownik Osprey Publishing, specjalizujący się w tematyce RAF i myśliwców brytyjskich II wojny światowej. Jego styl łączy zwięzłość z rzetelnością merytoryczną, a umiejętność konfrontacji źródeł brytyjskich z raportami niemieckimi pozwala na zrównoważone przedstawienie faktów. Thomas, autor licznych prac o myśliwcach Hawker (w tym dedykowanych monografii Typhoona i Tempesta), wykazuje się głęboką znajomością technicznych aspektów walki powietrznej oraz kontekstu operacyjnego działań RAF, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla czytelników popularnonaukowych, jak i specjalistów.

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formatu serii "Aircraft of the Aces": publikacja liczy około 100 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych, szerszy kontekst strategiczny ofensywy myśliwsko-bombowej RAF czy porównanie z niemieckimi myśliwcami Fw 190 i Bf 109 – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo, data wydania (1998) oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące osiągnięć i biografii pilotów pozostają aktualne.

Podsumowując, "Typhoon and Tempest Aces of World War 2" to pozycja warta polecenia każdemu, kto interesuje się lotnictwem II wojny światowej, historią RAF lub biografiami asów myśliwskich. Chris Thomas stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją bojową i portretami pilotów. Choć Typhoon i Tempest bywają czasem przyćmiewane w popularnej wyobraźni przez Spitfire'a i Mustanga, ta książka skutecznie przypomina, że to właśnie te maszyny – ciężkie, wytrzymałe i wszechstronne – odegrały fundamentalną rolę w zwalczaniu celów naziemnych, obronie przed V-1 i zdobyciu panowania w powietrzu nad Europą Zachodnią w końcowej fazie wojny, a ludzie, którzy na nich latali, zapisali się w historii jako jedni z najbardziej zdeterminowanych i skutecznych pilotów myśliwsko-szturmowych alianckich.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com