Jagdgeschwader 53 (JG 53) "AS Pik" odniósł wielki sukces na niebie nad Francją i Wielką Brytanią w 1940 roku. Był znany wśród swoich przeciwników ze względu na kaliber swoich asów – ludzi takich jak Werner Mölders, Hans-Karl Mayer i Rolf Pingel. Ci piloci zdobyli wiele Krzyży Rycerskich za swoje wyczyny w 1940 roku, przypisując sobie 258 zwycięstw, a 51 pilotów tej jednostki zostało zabitych lub schwytanych. Ta książka, zawierająca trzydzieści sześć ilustracji przedstawiających zmiany w wyglądzie samolotów tego dywizjonu na przestrzeni czasu, uzupełniona szczegółowymi badaniami, jest mile widzianym dodatkiem do popularnej serii Osprey Aircraft of the Aces.
"Jagdgeschwader 53 'Pik-As' Bf 109 Aces of 1940" autorstwa Chrisa Gossa, z ilustracjami Chrisa Daveya i okładką Marka Postlethwaite'a, to tom numer 132 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany w lutym 2017 roku. Książka dokumentuje historię jednego z najbardziej rozpoznawalnych skrzydeł myśliwskich Luftwaffe w decydującym roku 1940 - Jagdgeschwader 53 "Pik As" (As Pik), który odniósł wielkie sukcesy w przestworzach nad Francją i Wielką Brytanią. Do końca roku 1940 jednostka zapisała na swoje konto 258 potwierdzonych zwycięstw powietrznych, tracąc przy tym 51 pilotów zabitych lub wziętych do niewoli.
Struktura książki obejmuje wstęp oraz pięć rozdziałów chronologicznych uzupełnionych appendiksami i komentarzem do profili barwnych. Kolejne rozdziały noszą tytuły: To War, Battle of France, Battle of Britain – The Western Battle, Battle of Britain – The Eastern Battle oraz 1940 – The Final Days. Układ ten pozwala autorowi śledzić przemiany jednostki niemal miesiąc po miesiącu, od pierwszych potyczek granicznych aż po wyczerpującą końcową fazę Bitwy o Anglię jesienią 1940 roku. Osobliwością historyczną wartą odnotowania jest szczególny profil wyjściowy JG 53: Geschwader przystąpił do działań wojennych z wysokim odsetkiem doświadczonych weteranów Legionu Condor, w tym Wernera Möldersa, co od pierwszych stron nadaje narracji wyraźny rys elitarności i bojowego dojrzewania - w odróżnieniu od jednostek tworzonych od zera po wybuchu wojny.
Pod względem merytorycznym tom wyróżnia się konsekwentnym spleceniem historii jednostki z losami indywidualnych asów. Autor śledzi takich pilotów jak Werner Mölders, Hans-Karl Mayer czy Rolf Pingel, przedstawiając zarówno ich zwycięstwa i porażki, jak i losy po zakończeniu walk. Szczególnie interesującym wątkiem jest ewolucja taktyczna JG 53 w obliczu zmieniających się warunków operacyjnych - od swobodnych polowań (Freie Jagd) nad Francją, przez przymusową i nielubianą przez pilotów eskortę bombowców nad Anglią, aż po desperackie walki w końcowych tygodniach roku. Goss dysponuje kolekcją oryginalnych materiałów wojennych i fotografii, zebranych w toku wywiadów z weteranami i ich rodzinami, co nadaje relacjom autentyczność trudną do osiągnięcia wyłącznie przez kwerendy archiwalne. Wątek ograniczeń operacyjnych Bf 109 - w szczególności niewystarczającego zasięgu, który stał się jednym z kluczowych czynników przegranej w Bitwie o Anglię - pojawia się w tekście, choć czytelnik szukający pogłębionej analizy techniczno-doktrynalnej może poczuć, że 96 stron formatu Osprey nie daje ku temu dostatecznego miejsca.
Chris Goss jest emerytowanym starszym oficerem Królewskich Sił Powietrznych, specjalizującym się w wojnie powietrznej lat 1939–1945 nad północno-zachodnią Europą i operacjach Luftwaffe. Napisał ponad 25 książek uznanych przez krytyków za wzorowe pod względem warsztatu badawczego, tłumaczonych na szwedzki, węgierski, hiszpański i czeski. Jest to jedna z trzech jego książek wydanych przez Osprey. Legitymizuje go przy tym nie tylko kariera wojskowa, lecz przede wszystkim wieloletni bezpośredni dostęp do środowiska weteranów - źródła, którego żadna biblioteka nie zastąpi.
Materiał wizualny Chrisa Daveya obejmuje 36 kolorowych profili Bf 109, ukazujących zmiany w malowaniu i oznaczeniach samolotów JG 53 na przestrzeni roku 1940. Profile te - od wczesnych schematów kamuflażu zastosowanych nad Francją po warianty używane w szczytowym okresie Bitwy o Anglię - stanowią szczególnie wartościowy materiał referencyjny dla modelarzy. Davey zilustował ponad 70 tytułów serii "Aircraft of the Aces" i "Combat Aircraft" od 1994 roku; jako jeden z ostatnich tradycyjnych artystów posługujących się aerografem, stał się preferowanym ilustratorem Osprey zarówno w zakresie myśliwców USAAF, jak i maszyn RAF-u. Okładkę zaprojektował Mark Postlethwaite.
Ograniczenia tomu wynikają przede wszystkim z wąskiego skupienia czasowego - wyłącznie na roku 1940 - oraz z nieuchronnych ram objętościowych serii. Czytelnicy pragnący prześledzić dalsze losy JG 53 na Froncie Wschodnim, Sycylii czy w obronie Rzeszy sięgną po uzupełnienie, jakim pozostaje wcześniejsza monografia jednostki autorstwa Johna Weala w serii "Aviation Elite Units". Szerszy kontekst strategiczny Bitwy o Anglię - rola dowództwa Luftwaffe w podejmowaniu błędnych decyzji operacyjnych czy porównanie z innymi jednostkami wyposażonymi w Bf 109 - pojawia się jedynie na tyle, na ile jest niezbędny do zrozumienia działań JG 53.
Podsumowując, "Jagdgeschwader 53 'Pik-As' Bf 109 Aces of 1940" to solidna i wciągająca pozycja, łącząca rzetelne badania archiwalne z bezpośrednim dostępem do środowiska weteranów - co w przypadku Gossa stanowi stały znak firmowy. Autor stworzył tom, który jednocześnie sprawdza się jako kronika asów jednej z najbardziej rozpoznawalnych jednostek Luftwaffe, studium rocznej ewolucji taktycznej na najgorętszym odcinku frontu powietrznego II wojny światowej i bogata baza ilustracyjna dla modelarzy. Dla miłośników historii lotnictwa, Bitwy o Anglię i Messerschmitta Bf 109 - lektura godna polecenia.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
