Pierwszy VF-2 był przedwojenną jednostką, która została nazwana "hottest outfit afloat" ze względu na umiejętności pilotów podoficerów. Początkowo ta jednostka brała udział tylko w bitwie na Morzu Koralowym, ale piloci VF-2 latający samolotami Grumman F4F Wildcats byli w stanie zdobyć tam 17 zestrzeleń podczas gorzkiego 48-godzinnego okresu walk. Drugi dywizjon o tej nazwie był uzbrojony w nowy myśliwiec Grumman F6F-3 Hellcat. Przybywając na Hawaje w październiku 1943, eskadra tak zaimponowała komandorowi Edwardowi H. "Butchowi" O'Hare, zdobywcy Medalu Honoru jako pierwszego asa marynarki wojennej USA podczas II wojny światowej, że poprosił eskadrę o zastąpienie VF-6 w swojej 6. Grupie Lotniczej na pokładzie USS "ENTERPRISE". Żadna inna jednostka marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych nie stworzyła tylu asów, co VF-2, którego piloci ruszyli do akcji nad Karolinami, Marianami, Guamem, Iwo Jimą i bitwą na Morzu Filipińskim. Wykorzystując znakomite zdjęcia i relacje z pierwszej ręki od samych elitarnych lotników, ten tom opowiada historię pilotów asów, którzy składali się zarówno z oryginalnego, jak i drugiego VF-2.

W tym tomie mamy do czynienia z pozycją wchodzącą w skład rozpoznawalnej serii wydawniczej Osprey Publishing - mianowicie tomu z linii "Aircraft of the Aces", poświęconego asom myśliwskim eskadry VF-2 latającym na maszynach Grumman F4F Wildcat oraz Grumman F6F Hellcat. Autorem tekstu jest Thomas McKelvey Cleaver, uznany amerykański historyk lotnictwa i scenarzysta, natomiast za ilustracje odpowiadają dwaj doświadczeni artyści specjalizujący się w tematyce lotniczej - James Laurier, twórca profili barwnych, oraz Mark Postlethwaite, odpowiedzialny za okładkę. Tom ukazał się nakładem Osprey Publishing w roku 2015 jako część długoletniej serii "Aircraft of the Aces".

Eskadra VF-2 - znana pod nieoficjalną nazwą "The Rippers" - należy do tych jednostek Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, które mimo imponującego dorobku bojowego pozostają w cieniu bardziej medialnych formacji. W zachodniej historiografii popularnonaukowej temat asów myśliwskich Pacyfiku zdominowany jest przez narracje skupione na poszczególnych gwiazdach - Davidzie McCampbellu, Pappie Boyingtonie czy Richardzie Bong - podczas gdy historia eskadr jako organizmów taktycznych i ludzkich wspólnot bywa traktowana marginalnie. Cleaver podejmuje próbę wypełnienia tej luki, rekonstruując dzieje VF-2 przez pryzmat karier jej najskuteczniejszych pilotów, co czyni historię eskadry jednocześnie historią ewolucji amerykańskiego myślistwa pokładowego - od defensywnej walki z Zero na pokładach "LEXINGTON" i "SARATOGA" po ofensywną dominację Hellcatów w kampaniach 1944 roku. Wartość tej perspektywy jest tym większa, że VF-2 przechodziła przez obie fazy tej ewolucji, co czyni ją wyjątkowo reprezentatywnym case study.

Tom skonstruowany jest według logiki charakterystycznej dla serii Aces - narracja postępuje chronologicznie przez kolejne kampanie i teatry działań, przeplatając analizę taktyczną z biogramami poszczególnych asów i rekonstrukcją konkretnych walk powietrznych. Cleaver otwiera książkę szkicem historycznym eskadry, następnie prowadzi czytelnika przez starcia nad Guadalcanalem i Wyspami Salomona, gdzie piloci VF-2 na Wildcatach musieli wypracowywać taktykę Thach Weave jako odpowiedź na manewrową przewagę Zero, by w dalszej części skupić się na kampaniach 1944 roku - Operacji Forager, bitwach w Zatoce Leyte i rajdach na Truk - gdzie przesiadka na Hellcata fundamentalnie zmieniła układ sił. Appendiksy zawierają zestawienia zwycięstw powietrznych potwierdzonych asów eskadry, co stanowi cenne narzędzie weryfikacyjne dla badaczy zainteresowanych statystykami bojowymi.

Siłą merytoryczną tomu jest umiejętność Cleavera do łączenia perspektywy makrostrategicznej z mikrohistorią indywidualnych karier. Autor korzysta z relacji pierwszoosobowych, pamiętników i wywiadów z weteranami - co w przypadku tak szczegółowego tematu stanowi wartość archiwalną trudną do przecenienia, zwłaszcza że grono żyjących świadków tamtych wydarzeń kurczyło się nieubłaganie. Szczególnie wartościowe są fragmenty poświęcone psychologii walki powietrznej i procesowi adaptacji taktycznej - Cleaver nie ogranicza się do wyliczania zestrzelonych maszyn, lecz stara się zrekonstruować myślenie taktyczne pilotów w obliczu konkretnych wyzwań. Jego teza o VF-2 jako mikrokosmosu szerszej transformacji amerykańskiego myślistwa pokładowego jest konsekwentnie prowadzona przez cały tom i przekonująco uzasadniona.

Recepcja tomu wśród czytelników i recenzentów specjalistycznych jest generalnie pozytywna. Na platformie Goodreads pozycja utrzymuje ocenę w okolicach 4,0–4,2 na 5, co w niszowej kategorii historii lotnictwa wojskowego oznacza solidne przyjęcie przez wymagającą, dobrze zorientowaną publiczność. Recenzenci branżowi podkreślają przede wszystkim wartość materiału źródłowego i umiejętność narracyjną Cleavera, który potrafi uczynić z historii eskadrowej lekturę wciągającą nawet dla czytelników nieposiadających głębokiej wiedzy technicznej. Część komentatorów zwraca uwagę, że autor bywa skłonny do bezkrytycznego przyjmowania relacji weteranów bez dostatecznej weryfikacji krzyżowej - co jest zarzutem metodologicznie zasadnym, choć nieuchronnie wpisanym w gatunek oral history stosowany w warunkach ograniczonej dokumentacji archiwalnej.

Materiał wizualny stanowi, jak w całej serii Aces, integralną część wartości tomu. Profile barwne autorstwa Jamesa Lauriera prezentują maszyny VF-2 w ich faktycznych schematach malowania - od wczesnych Wildcatów w kamuflażu niebiesko-szarym po Hellcaty w intensywnym granatowym Glossy Sea Blue z 1944 roku - z dbałością o szczegóły markowania, numery burtowe i indywidualne oznaczenia asów. Laurier jest artystą o ugruntowanej pozycji w środowisku modelarzy i entuzjastów lotnictwa, a jego profile cechuje wysoki poziom wierności dokumentacyjnej, co czyni je użytecznym narzędziem zarówno dla historyka, jak i dla modelarza poszukującego referencji do malowania. Okładka autorstwa Marka Postlethwaite'a - ukazująca dramatyczną scenę walki powietrznej - spełnia swoją funkcję promocyjną, zachowując przy tym poziom realizmu oczekiwany od ilustracji historycznej. Fotografie archiwalne, choć ograniczone formatem serii do kilkudziesięciu czarno-białych reprodukcji, dobrane są starannie i uzupełniają narrację o dokumentację wizualną trudno dostępną poza zbiorami instytucjonalnymi.

Thomas McKelvey Cleaver jest autorem o imponującym dorobku w dziedzinie historii lotnictwa wojskowego - spod jego pióra wyszły między innymi monografie poświęcone kampaniom na Pacyfiku, działaniom nad Koreą i Wietnamem, a także biografie wybitnych pilotów. Jego kompetencje wynikają nie tylko z wieloletnich badań archiwalnych, lecz także z bezpośrednich kontaktów ze środowiskiem weteranów - co w przypadku tematyki tak odległej chronologicznie jak II wojna światowa stanowi coraz rzadszy i coraz cenniejszy atut. Cleaver posiada zdolność pisania historii wojskowości w sposób, który nie rezygnuje z precyzji na rzecz narracyjności, lecz traktuje te dwie wartości jako komplementarne, a nie konkurencyjne.

Obiektywnym ograniczeniem tomu - wynikającym ze struktury serii Aces, a nie z decyzji autora - jest konieczność skupienia narracji na indywidualnych pilotach kosztem szerszego obrazu operacyjnego i technicznego. Czytelnik poszukujący wyczerpującej analizy taktyki eskadrowej VF-2 jako całości lub szczegółowej historii technicznej obu typów samolotów powinien sięgnąć po pozycje komplementarne - na przykład monografie Grummana F6F z serii Osprey Aircraft czy opracowania poświęcone poszczególnym kampaniom pacyficznym. Ponadto format serii narzuca ograniczenia objętościowe, które sprawiają, że niektóre postacie i epizody potraktowane są szkicowo, choć zasługiwałyby na głębszą analizę. Wspomniana wcześniej kwestia bezkrytycznego korzystania z relacji ustnych jest ograniczeniem metodologicznym wartym odnotowania, choć w kontekście dostępności alternatywnych źródeł dla tego konkretnego tematu trudno oczekiwać od autora rozwiązań, których historiografia po prostu nie oferuje.

Podsumowując, tom "F4F Wildcat and F6F Hellcat Aces of VF-2" stanowi lekturę godną polecenia - przede wszystkim dla entuzjastów lotnictwa myśliwskiego Pacyfiku posiadających już podstawową orientację w realiach kampanii 1942–1945, którzy poszukują pogłębionego spojrzenia na historię konkretnej jednostki przez pryzmat karier jej najwybitniejszych pilotów. Dla modelarzy zainteresowanych maszynami VF-2 profile Lauriera czynią z tomu pozycję wręcz obowiązkową jako źródło referencji kolorystycznych. Historyk akademicki znajdzie tu materiał źródłowy - zwłaszcza relacje pierwszoosobowe - warty uwagi, choć powinien lekturę uzupełnić o bardziej rozbudowane opracowania operacyjne. Najlepiej czyta się tę pozycję w zestawieniu z szerszymi monografiami kampanii pacyficznych oraz technicznymi opracowaniami obu typów samolotów, co pozwala umieścić narrację Cleavera we właściwym kontekście i w pełni docenić jej specyficzny, mikrohistoryczny wkład w obraz wojny na Pacyfiku.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com