Monografia "Крейсера типа «Бруклин»", autorstwa cenionego duetu historyków marynistycznych - Siergieja W. Patianina i Maksima J. Tokariewa, ukazała się w 2007 roku jako jedenasty numer popularnego periodyku "Morskaja kampanija" (ros. Морская кампания, № 9/2007), wydawanego przez moskiewskie wydawnictwo Kollekcija. Ta niespełna stustronicowa, bogato ilustrowana publikacja stanowi syntetyczne, a zarazem niezwykle szczegółowe studium poświęcone dziewięciu amerykańskim lekkim krążownikom, które zrewolucjonizowały myślenie o sile ognia artylerii średniej w przededniu II wojny światowej. Konstrukcje te, będące bezpośrednią odpowiedzią na japońskie okręty typu "MOGAMI", zdefiniowały standardy dla późniejszych udanych serii, takich jak "CLEVELAND" czy "FARGO".
W warstwie analitycznej autorzy wykonują obszerną pracę, udowadniając, że narodziny typu "BROOKLYN" były efektem polityczno-technologicznego kompromisu, wymuszonego przez ustalenia traktatu londyńskiego z 1930 roku. Patianin i Tokariew z wielką precyzją dekonstruują proces projektowy, obalając mit, jakoby okręty te były jedynie "zmniejszonymi krążownikami ciężkimi". Zamiast tego czytelnik otrzymuje rzetelny wywód na temat wprowadzenia nowatorskiego układu kadłuba, unikalnego przesunięcia hangarów lotniczych na samą rufę oraz rewolucyjnego zastosowania drogiej, lekkiej stali pancernej STS. Taki dobór materiałów źródłowych pozwala zrozumieć, dlaczego te piętnastodziałowe potwory stały się ulubionymi okrętami prezydenta Franklina D. Roosevelta. Warstwa techniczna publikacji nie nuży jednak suchymi danymi; autorzy umiejętnie wplatają w tabelaryczne zestawienia narrację o dylematach amerykańskich inżynierów.
Wartością dodaną monografii jest bezkompromisowe podejście do wad konstrukcyjnych opisywanych jednostek, co chroni książkę przed osunięciem się w bezkrytyczną hagiografię. Patianin i Tokariew szczegółowo punktują słabości projektu: zbyt ciasne rozmieszczenie osi dział w wieżach (co drastycznie zwiększało rozrzut pocisków w salwie), permanentne problemy ze statecznością wynikające z lawinowego przyrostu masy nadbudówek w toku wojennych modernizacji, a także niedostateczną wytrzymałość wzdłużną dziobowej sekcji kadłuba. Wyważona krytyka tych parametrów dowodzi głębokiego zrozumienia tematu przez autorów i stanowi doskonałą przeciwwagę dla jednostronnych, amerykańskich opracowań, które często gloryfikują te okręty przez pryzmat ich imponującej szybkostrzelności.
W sekcji poświęconej służbie operacyjnej autorzy z powodzeniem unikają pułapki chaosu faktograficznego, co jest częstą bolączką prac o charakterze encyklopedycznym. Zamiast nużącego katalogowania każdego wyjścia w morze wszystkich dziewięciu jednostek, Patianin i Tokariew koncentrują się na momentach zwrotnych. Czytelnik śledzi losy okrętów od wód Casablanki i lądowania na Sycylii, aż po krwawe starcia w rejonie Salomonów, gdzie USS "HELENA" zapłacił najwyższą cenę w bitwie w zatoce Kula. Opisy starć są dynamiczne, a autorzy zachowują idealne proporcje między technicznymi aspektami walki (efektywność radarów, zużycie amunicji) a dramatyzmem morskich batalii.
Wysoką jakość merytoryczną publikacji potwierdzają również opinie recenzentów oraz pasjonatów historii wojskowości na rosyjskojęzycznych portalach branżowych (takich jak LiveLib czy fora modelarskie i marynistyczne). Książka zbiera znakomite noty za unikalny materiał ikonograficzny, w tym rzadkie plany modelarskie, schematy opancerzenia i unikatowe zdjęcia archiwalne, ukazujące wnętrza okrętów (np. mesy oficerskie czy mostki bojowe). Czytelnicy regularnie wskazują tę pozycję jako jedno z najlepszych kompendiów w języku rosyjskim, chwaląc autorów za "oczyszczenie" amerykańskiej historii oficjalnej z propagandowego patosu i zastąpienie jej chłodną, rzemieślniczą analizą strat i zniszczeń, jakim ulegały krążowniki pod ciosami kamikaze oraz japońskich torped Typu 93.
Jedynym zauważalnym manankamentem książki, wynikającym bezpośrednio z jej formatu zeszytowego, jest pewien niedosyt w opisie powojennych losów jednostek. Choć wspomniano o transferze kilku okrętów do marynarek wojennych państw Ameryki Południowej (Argentyny, Brazylii i Chile), temat ten potraktowano skrótowo. Dla polskiego czytelnika fascynującym, a potraktowanym po macoszemu wątkiem, może być chociażby późniejsza historia USS "PHOENIX", który jako argentyński "GENERAL BELGRANO" został zatopiony podczas wojny o Falklandy w 1982 roku. Rozbudowanie tego epilogu podniosłoby i tak już wysoką wartość poznawczą dzieła.
Podsumowując, "Крейсера типа «Бруклин»" to pozycja wybitnie udana, łącząca rygorystyczną precyzję techniczną z angażującą opowieścią o ludziach i stalowych konstrukcjach. Patianin i Tokariew stworzyli dzieło dojrzałe, które mimo upływu lat nie straciło na aktualności i wciąż stanowi punkt odniesienia dla badaczy rozwoju artyleryjskich okrętów nawodnych. Dla każdego geometry lub historyka floty okresu II wojny światowej jest to lektura obowiązkowa, wyznaczająca wysokie standardy w segmencie militarnych monografii typów.
