"The Korean War 1950–53" autorstwa Nigela Thomasa i Petera Abbotta, z ilustracjami Mike'a Chappella, to tom numer 174 serii Osprey "Men-at-Arms", wydany w 1986 roku. Podejmuje on temat konfliktu, który w anglosaskiej świadomości historycznej zajmuje szczególne, nieco niekomfortowe miejsce - między triumfem drugiej wojny światowej a traumą Wietnamu - i który przez dziesięciolecia bywał określany mianem "zapomnianej wojny". Paradoks, od którego warto zacząć lekturę, jest zarazem kluczem do całego tomu: o godzinie 4 rano w niedzielę 25 czerwca 1950 roku potężne siły północnokoreańskie wtargnęły do Korei Południowej, posuwając się Korytarzem Uijongbu w kierunku stolicy, Seulu. Wojska południowokoreańskie stawiały dzielny opór, lecz zostały rozbite przez przytłaczającą przewagę napastnika. Jeszcze tego samego dnia Rada Bezpieczeństwa ONZ potępiła agresję, a 7 lipca mianowała generała armii USA Douglasa MacArthura głównodowodzącym sił ONZ, które miały wyruszyć na pomoc Korei Południowej.
Struktura tomu podąża za logiką konfliktu i obejmuje kolejno: przebieg wojny, charakterystykę Korei Północnej, Korei Południowej, Stanów Zjednoczonych, Wspólnoty Brytyjskiej, innych kontyngentów ONZ oraz Chińskiej Republiki Ludowej, a całość zamykają opisy plansz ilustracyjnych. Autorzy prowadzą czytelnika przez dzieje starcia, w którym siły ONZ zmierzyły się z Chinami, a bilans ofiar sięgnął setek tysięcy. Tom śledzi kolejne etapy dramatycznej sekwencji: błyskawiczne załamanie południowokoreańskiej obrony, lądowanie pod Inczon i kontratak MacArthura, chińską interwencję jesienią 1950 roku, stabilizację frontu mniej więcej wzdłuż 38. równoleżnika i wreszcie żmudne rokowania, które zakończyły walki w 1953 roku - bez formalnego traktatu pokojowego, zawieszeniem broni, które obowiązuje do dziś.
Pod względem merytorycznym tom wyróżnia się tym, czego można oczekiwać po duecie autorów łączących kompetencje lingwistyczne i historyczne z rozległą znajomością służby mundurowej. Nigel Thomas PhD jest uznanym językoznawcą i historykiem wojskowości, byłym wykładowcą Northumbria University, obecnie niezależnym autorem, tłumaczem i konsultantem ds. mundurów wojskowych. Jego zainteresowania koncentrują się na XX-wiecznych organizacjach mundurowych, ze szczególnym uwzględnieniem Niemiec oraz Europy Środkowej i Wschodniej. Peter Abbott jest emerytowanym wykładowcą akademickim, szczególnie zainteresowanym armiami XIX i XX wieku mniej znанymi anglojęzycznemu czytelnikowi. Tekst jest zwięzły i dobrze zorientowany na czytelnika pragnącego szybko zrozumieć temat. Osobnym i frapującym wątkiem jest charakterystyka wielonarodowych sił ONZ: tom ukazuje zadziwiającą mozaikę kontyngentów - od Turków i Greków po Kolumbijczyków i Etiopczyków - z ich odmiennymi tradycjami mundurowania i uzbrojenia, co rzuca nowe światło na logistyczne i dowódcze wyzwania koalicji. Wątek ten nabiera głębi w zestawieniu z obrazem Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, dla której Korea była pierwszym sprawdzianem zdolności bojowych na nowoczesnym polu walki.
Mike Chappell wywodzi się z alderszockiej rodziny o wielopokoleniowych tradycjach wojskowych. Wstąpił do Royal Hampshire Regiment jako nastoletni szeregowy w 1952 roku i zakończył służbę w 1974 roku w stopniu starszego podoficera 1. Batalionu Pułku Wessex, po służbie w Malajii, na Cyprze, w Suazi, Libii, Niemczech, Ulsterze i garnizonach krajowych. Malarstwo militarne uprawia od 1968 roku i zdobył sobie światową renomę jako ilustrator wojskowy. Tom zawiera 50 ilustracji czarno-białych oraz 8 barwnych plansz ilustracyjnych. Plansze Chappella oddają niezwykłą różnorodność formacji zaangażowanych w konflikt - od żołnierzy US Army w nowym ekwipunku M1951 po słabo wyposażone oddziały północnokoreańskie i chińskich ochotników niejednokrotnie walczących w zdobycznych mundurach. Ilustracje pełnią przede wszystkim funkcję dokumentacyjną i właśnie to czyni je wartościowym źródłem dla twórców figurek i rekonstruktorów. Chappell jako zawodowy żołnierz, który sam służył w omawianej epoce, wnosi do pracy wiarygodność nie tylko warsztatową, ale i empiryczną.
Ograniczenia wynikają przede wszystkim z formuły serii. Czterdzieści osiem stron to przestrzeń wystarczająca do zarysowania chronologii i skatalogowania formacji, lecz zbyt skromna, by w pełni oddać kontekst - złożoną geopolitykę zimnowojenną, w której Korea była jedynie jedną z wielu plansz, rywalizację MacArthura z prezydentem Trumanem czy długofalowe skutki dla podziału półwyspu. Bibliografia obejmuje niemal wyłącznie pozycje anglojęzyczne - co oznacza, że perspektywy koreańska i chińska pozostają w cieniu. Czytelnik zainteresowany taktyką walki w górskim i zimowym terenie, działaniami lotniczymi czy negocjacjami w Panmundżomie znajdzie w tomie jedynie punkt wyjścia.
Podsumowując, "The Korean War 1950–53" to solidna i precyzyjna pozycja, która przez długi czas wypełniała wyraźną lukę w ilustrowanej literaturze przedmiotu poświęconej temu konfliktowi. Tom sprawdza się zarówno jako zwięzłe wprowadzenie do historii tej wojny, jak i jako rzetelne źródło dla modelarzy i rekonstruktorów zainteresowanych mundurami i wyposażeniem wszystkich stron epoki. Dla miłośników historii wojskowości i dziejów zimnej wojny - lektura godna polecenia, choć z zastrzeżeniem, że wąski zakres i jednostronność bibliograficzna wymagają uzupełnienia szerszymi opracowaniami, zwłaszcza tymi czerpiącymi z koreańskich i chińskich źródeł archiwalnych, które od lat osiemdziesiątych stały się znacznie bardziej dostępne.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
