Konstam podjął się zadania z pozoru niewdzięcznego: w niespełna pięćdziesięciostronicowym formacie New Vanguard opisać cały rozwój brytyjskiego lotnictwa pokładowego od przebudowanych krążowników liniowych czasów I wojny światowej po specjalnie projektowane jednostki typu "ILLUSTRIOUS" i "IMPLACABLE". Udaje mu się to dzięki twardej selekcji materiału - autor rezygnuje z pogłębionej analizy taktyki lotnictwa morskiego czy biografii dowódców na rzecz chronologicznego, technicznego przeglądu kolejnych typów okrętów. To decyzja słuszna w ramach formatu, choć część czytelników poszukujących szerszego kontekstu operacyjnego może odczuć niedosyt - i rzeczywiście, tak wskazują liczne recenzje na Amazonie, podkreślające, że książka "skupia się na samych okrętach", a nie na samolotach czy szerszym przebiegu kampanii.
Struktura tomu jest typowa dla serii i dobrze przemyślana: wprowadzenie historyczne (od pierwszego lądowania na pokładzie HMS "FURIOUS" w 1917 roku), następnie kolejne rozdziały poświęcone poszczególnym typom - przebudowanym z krążowników liniowych "FURIOUS", "COURAGEOUS" i "GLORIOUS", nietypowym jednostkom "ARGUS", "HERMES" i "EAGLE", przełomowemu "ARK ROYAL" jako pierwszemu w pełni zaprojektowanemu lotniskowcowi Royal Navy, wreszcie udanej serii "ILLUSTRIOUS" i jej rozwinięciu w postaci "IMPLACABLE". Osobne miejsce zajmuje omówienie cech konstrukcyjnych - opancerzonego pokładu lotniczego, który odróżniał okręty brytyjskie od amerykańskich odpowiedników i decydował o ich większej odporności na uszkodzenia kosztem mniejszej pojemności hangarów. Ta różnica konstrukcyjna jest zresztą osią całej narracji i chyba najmocniejszym punktem książki - Konstam konsekwentnie pokazuje, jak wybór projektowy przekładał się na realne skutki bojowe, gdy okręty przetrwały trafienia, które zatopiłyby ich amerykańskie odpowiedniki.
Merytorycznie tekst jest solidny i wiarygodny - Konstam, były oficer marynarki i archeolog podwodny, operuje faktami pewnie, bez efektowności kosztem precyzji. Wartością dodaną jest przywołanie losów bojowych poszczególnych jednostek: udziału w nalotach na Tarent, w polowaniu na pancernik "BISMARCK" czy w działaniach na Pacyfiku pod koniec wojny, a także strat - zatopienia "COUARGEOUS", "GLORIOUS", "EAGLE", "ARK ROYAL" i "HERMES". Te fragmenty czytają się dobrze i nadają książce narracyjną dynamikę, mimo encyklopedycznego z konieczności charakteru całości. Słabszą stroną jest natomiast to, że dane techniczne bywają podane skrótowo, bez tabel porównawczych, które ułatwiłyby szybkie zestawienie parametrów poszczególnych typów - w tomie tej wielkości trudno to jednak uznać za poważny zarzut, raczej za ograniczenie formatu.
Ilustracje Tony'ego Bryana to mocna strona wydania i w pełni uzasadniają zakup wersji drukowanej, a nie tylko tekstu. Kolorowe plansze przekrojowe i sylwetkowe pozwalają zobaczyć różnice w układzie pokładu i nadbudówki między kolejnymi klasami znacznie szybciej niż opis słowny, a materiał fotograficzny - jak zauważają recenzenci na Amazonie - zawiera sporo ujęć rzadko wcześniej publikowanych. To istotny argument dla modelarzy i kolekcjonerów, dla których seria New Vanguard jest zresztą pisana w pierwszej kolejności.
Odbiór książki w sieci jest wyraźnie pozytywny, choć stonowany, adekwatnie do skromnych ambicji publikacji. Miesięcznik Miniature Wargames określił ją jako "interesującą i przystępną w lekturze pozycję ze strony Osprey", a Midwest Book Review nazwał ją "znakomitym przeglądem możliwości tych jednostek, obowiązkowym dla każdej pogłębionej kolekcji poświęconej wojskowości, lotnictwu lub II wojnie światowej". Podobnie wypowiada się serwis Modeling Madness, chwaląc dobór tematu i polecając lekturę wprost. Recenzje użytkowników na Amazon.co.uk i Amazon.com są zgodne co do dwóch rzeczy: książka jest "dobrze napisana, choć siłą rzeczy zwięzła", oraz stanowi "dobry przegląd konstrukcji i historii bojowej" - ale nie zastąpi obszerniejszych monografii dla kogoś szukającego dogłębnej analizy.
Oceniając całość, trzeba pamiętać, o czym jest ta książka, a czym nie jest. To nie jest praca badawcza wnosząca nowe ustalenia do historiografii Fleet Air Arm, lecz kompetentny, dobrze zilustrowany przewodnik wprowadzający - i w tej roli sprawdza się bardzo dobrze. Dla czytelnika stawiającego pierwsze kroki w tematyce brytyjskich lotniskowców to pozycja, którą można polecić bez zastrzeżeń; dla kogoś, kto zna już podstawową literaturę przedmiotu (np. prace Davida Browna), będzie to raczej przyjemne uzupełnienie półki niż odkrywcza lektura. Format New Vanguard ma swoje granice, a Konstam sprawnie się w nich porusza, nie próbując udawać, że pisze coś więcej niż zwięzłe kompendium.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder