Ośmiokołowy (8×8) lekki opancerzony pojazd bojowy Stryker został przyjęty do służby w US Army w 2002 roku, aby zapewnić stosunkowo szybko wprowadzanym do walki siłom interwencyjnym ochronę pancerną, mobilność taktyczną i silny potencjał ogniowy, a także zaawansowane możliwości dowodzenia, kontroli, łączności, informatyki, wywiadu, nadzoru i rozpoznania (C4ISR). Niniejsza książka, omawiająca pierwszy nowy pojazd wprowadzony do US Army od czasu czołgu podstawowego M1 Abrams, szczegółowo przedstawia genezę, trwający rozwój i wdrożenie bojowe jednego z najbardziej oczekiwanych nowych wozów bojowych ostatnich lat, w tym jego służbę w Iraku i wynikającą z niej kontrowersyjną dyskusję na temat zróżnicowanych sukcesów platformy Stryker.
"Stryker Combat Vehicles" autorstwa Gordona L. Rottmana, z ilustracjami Hugha Johnsona, to tom numer 121 serii Osprey "New Vanguard", wydany w lipcu 2006 roku. Książka dokumentuje historię pierwszego nowego kołowego pojazdu bojowego przyjętego przez armię amerykańską od czasów M1 Abrams - systemu, który od chwili narodzin po dziś dzień pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych programów zbrojeniowych US Army, budzącym żywe dyskusje zarówno wśród wojskowych, jak i analityków.
Struktura książki jest typowa dla serii "New Vanguard" i obejmuje genezę wymagań taktycznych stojących za Strykerem, historię programu i jego kontrowersje, opis rodziny pojazdów i ich wariantów - od bazowego wozu piechoty ICV przez wozy dowodzenia, inżynieryjne i moździerzowe po system armatnicy mobilnej MGS - organizację Stryker Brigade Combat Team oraz bojowy debiut systemu w Iraku. Rottman nie ogranicza się do opisu technicznego, lecz konsekwentnie osadza historię Strykera w kontekście doktrynalnym: pojazd miał wypełnić lukę między lekką piechotą a ciężkimi związkami pancernymi, zdolną do szybkiego przerzutu strategicznego i działania w terenie zurbanizowanym.
Pod względem merytorycznym tom wyróżnia się rzetelnym podejściem do kontrowersji otaczających program. Rottman nie ukrywa problemów: Stryker jest jedynie nominalnie zdolny do transportu samolotem C-130, gdyż masa pojazdu jest tak bliska granicy nośności, że załoga i wyposażenie bojowe muszą być transportowane osobno - a wersje z dodatkowym opancerzeniem w ogóle nie mogą być załadowane. System artylerii mobilnej MGS w testach regularnie przewracał pojazd przy oddaniu strzału i nie wszedł do służby operacyjnej. Pojazd nie jest amfibijny jak LAV-25 Marines, nie posiada strzelnic ani wizjerów dla piechurów jak Bradley IFV, a jego koszt na poziomie 4,9 miliona dolarów za egzemplarz pozwoliłby na zakup czterech Bradleyów lub pięciu LAV-25. Autor przedstawia te kwestie rzeczowo i bez zbędnej polemiki - co recenzenci odnotowywali jako sygnał uczciwości narracyjnej rzadko spotykanej w opracowaniach poświęconych sprzętowi pozostającemu w bieżącej służbie.
Przyjęcie książki było bardzo pozytywne. Patrick Keenan z Armorama ocenił ją jako wyjątkową wartość za cenę, wskazując na wyjątkowy zakres i ilość informacji dostarczonych w tak skromnej objętości i rekomendując ją bez zastrzeżeń każdemu zainteresowanemu Strykerem, kołowymi pojazdami bojowymi lub amerykańskim sprzętem w Iraku. "The Midwest Book Review" wyróżnił tom jako pozycję szczególnie polecaną dla bibliotek referencyjnych, podkreślając wyjątkową głębię spojrzenia osiągniętą dzięki precyzyjnemu fokusowi tematycznemu charakterystycznemu dla serii Osprey. Inni recenzenci wskazywali na drobne błędy faktograficzne - m.in. błędne oznaczenia systemów komputerowych i armaty AGS - które, choć nieistotne dla ogólnego wywodu, świadczą o pośpiechu edycji tekstu.
Materiał wizualny Hugha Johnsona - doświadczonego freelancera cyfrowego, którego prace dla Osprey obejmują m.in. tom o czołgach T-54 i T-55 - obejmuje plansze barwne dokumentujące poszczególne warianty Strykera w służbie irackich rotacji US Army, z charakterystycznym opancerzeniem klatkowym, oznaczeniami jednostkowymi i malowaniami pustynnymi. Fotografie archiwalne, w znacznej części z Iraku, uzupełniają narrację o autentyczne ujęcia pojazdów w warunkach bojowych - z zamontowanymi systemami ochrony i rzeczywistym wyposażeniem operacyjnym, które rzadko jest widoczne na oficjalnych zdjęciach promocyjnych.
Gordon L. Rottman to autor o wyjątkowych kwalifikacjach do opisu wojskowego sprzętu i doktryny US Army. Wstąpił do armii w 1967 roku, ukończył szkolenie w Siłach Specjalnych jako specjalista od uzbrojenia i służył w 5. Grupie Sił Specjalnych w Wietnamie w 1969-70, a następnie w jednostkach powietrznodesantowych, rozpoznania dalekiego zasięgu i wywiadu, zanim po 26 latach odszedł w stan spoczynku. Przez kolejne 12 lat był scenarzystą operacji Sił Specjalnych w Joint Readiness Training Center. Taka biografia - żołnierz elitarnych jednostek, instruktor taktyki i pisarz wojskowy - nadaje jego opisom sprzętu i doktryny wymiar praktycznego doświadczenia nieosiągalny przez autorów wywodzących się wyłącznie z tradycji akademickiej lub dziennikarskiej.
Ograniczenia wynikają z formatu serii i momentu wydania. 48 stron przy tak rozbudowanej rodzinie pojazdów i bogatym kontekście doktrynalnym wymusza radykalną selekcję - szczegółowe opisy poszczególnych wariantów i ich wyposażenia elektronicznego są z konieczności skrótowe. Rok wydania (2006) oznacza, że późniejsze modyfikacje Strykera - w tym wersje z armatą 30 mm, nowe systemy ochrony aktywnej czy doświadczenia z Afganistanu i operacji po 2010 roku - nie są uwzględnione, co sprawia, że obraz bojowego użycia systemu jest niepełny z dzisiejszej perspektywy.
Podsumowując, "Stryker Combat Vehicles" to solidne i rzeczowe kompendium dokumentujące jeden z najbardziej ambitnych i kontrowersyjnych programów modernizacji US Army przełomu XX i XXI wieku. Rottman zdołał w skromnej objętości połączyć historię techniczną z doktrynalną i operacyjną, nie unikając trudnych pytań o sensowność programu - co czyni tę pozycję wartościową nie tylko jako referencję techniczną, ale i jako przyczynek do dyskusji o kierunkach modernizacji sił lądowych. Dla miłośników współczesnego sprzętu wojskowego, historii US Army i modelarzy zainteresowanych pojazdami z Iraku - pozycja jak najbardziej godna uwagi.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
