Do 1920 roku Armia Czerwona dysponowała przytłaczającą liczbą samochodów pancernych i pociągów pancernych, a jednocześnie na poważnie rozpoczęto formowanie oddziałów czołgów. Te zmotoryzowane jednostki odegrały ważną rolę w konsolidowaniu nowo zdobytego bolszewickiego imperium na początku lat 20. XX wieku; ze względu na fakt, że koleje żelazne stanowiły strategiczne arterie, które w istocie kontrolowały Rosję, pociągi pancerne nigdy wcześniej ani później nie odegrały tak znaczącej roli w historii wojskowości, jak właśnie w czasie rosyjskiej wojny domowej. Niniejsza publikacja szczegółowo opisuje ich zarządzanie, budowę i naprawy, personel i szkolenie oraz działania bojowe na wszystkich frontach, a także omawia legendarny pociąg pancerny Lwa Trockiego, w którym odbył on 36 inspekcyjnych podróży.
Książka "Armored Units of the Russian Civil War: Red Army" autorstwa Davida Bullocka i Aleksandra Derjabina, z ilustracjami Andrieja Aksenowa i Petera Sarsona, to wartościowa pozycja wydawnictwa Osprey, która w przystępny sposób przybliża historię pierwszych pojazdów pancernych Armii Czerwonej w kluczowym okresie wojny domowej w Rosji (1917–1920). Publikacja, wydana w 2006 roku i licząca 50 stron, systematycznie opisuje trzy główne kategorie sprzętu: pociągi pancerne (najliczniejsza i najbardziej charakterystyczna grupa), samochody pancerne (mieszanka importowanych konstrukcji zachodnich i lokalnych improwizacji) oraz czołgi (głównie francuskie Renault FT-17 i brytyjskie Mark V zdobyte na białych i interwentach). Mocne strony książki to przede wszystkim unikalna ekspertyza autora: David Bullock to uznany historyk wojskowości, który w swojej pracy opiera się na oryginalnych źródłach rosyjskich, co przekłada się na rzetelność i świeże informacje dla anglojęzycznych czytelników. Ilustracje Andrieja Aksionowa – w tym kolorowe plansze z profilami pociągów pancernych i samochodów – są precyzyjne i estetyczne, a przekrój czołgu Whippet autorstwa Petera Sarsona dostarcza cennych detali konstrukcyjnych; publikacja zawiera również fotografie archiwalne dokumentujące rzeczywiste jednostki w służbie. Autor nie ogranicza się do suchych specyfikacji – omawia taktykę użycia, organizację jednostek pancernych, logistykę, szkolenie załóg oraz udział pojazdów w kluczowych operacjach na różnych frontach wojny domowej, co nadaje książce wymiar operacyjny i ludzki. Szczególnie fascynujący jest rozdział poświęcony pociągom pancernym, który zawiera listę wszystkich znanych jednostek, opisy ich konfiguracji oraz ciekawostkę o pociągu dowodzenia Lwa Trockiego. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach: niewielka ilość stron wymusza zwięzłość, przez co czytelnicy oczekujący dogłębnej analizy inżynieryjnej, szczegółowych danych technicznych lub rozbudowanych opisów poszczególnych starć mogą poczuć niedosyt; publikacja koncentruje się wyłącznie na stronie czerwonych, pomijając szczegółowe omówienie sprzętu białych i interwentów (do tego potrzebny jest komplementarny tom "White and Allied" tej samej serii); fotografie są często małe i czarno-białe, co ogranicza ich użyteczność dla zaawansowanych modelarzy; a brak planów w skali może rozczarować budujących modele. Mimo tych zastrzeżeń, książka otrzymała bardzo pozytywne oceny użytkowników: na Amazon średnia wynosi około 4,8/5 gwiazdki (na podstawie kilkunastu recenzji), a czytelnicy chwalą ją za "unikalne źródło wiedzy o wczesnej broni pancernej ZSRR", "doskonałe ilustracje" i "rzetelne wprowadzenie do mało znanego tematu". Recenzenci specjalistyczni, tacy jak Jim Rae z Armorama, przyznają publikacji ocenę około 85%, podkreślając, że "to jedna z bardziej interesujących pozycji w serii New Vanguard, która wypełnia lukę w literaturze anglojęzycznej". Dla miłośników historii wojny domowej w Rosji, modelarzy, rekonstruktorów i kolekcjonerów serii Osprey jest to pozycja szczególnie godna polecenia – zwłaszcza w zestawie z tomem o białych i interwentach – stanowiąca doskonały punkt wyjścia do poznania pierwszych pojazdów pancernych Armii Czerwonej, które położyły fundamenty pod rozwój radzieckiej doktryny wojny pancernej w XX wieku.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
