Austriacka artyleria z okresu wojen rewolucyjnych i napoleońskich była dziełem renomowanego systemu Liechtensteina z początku lat 50. XVIII wieku. Ten system wagowy zaowocował serią broni o kalibrach 3-, 6- i 12-funtowych, wraz z haubicami 7- i 10-funtowymi. W latach 80. XVIII wieku dołączyły do nich działa artylerii konnej, wyposażone w charakterystyczne siedzenia typu "Wurst". W 1811 roku Austria rozpoczęła również formowanie oddziałów rakietowych, opartych na brytyjskim wynalazku, podczas gdy jej działa ciężkie i oblężnicze pozostały niezmienione w kalibrach 12-, 18- i 24-funtowych przez cały ten okres. Niniejsza książka opisuje ten system oraz jego operacyjne zastosowanie podczas wojen napoleońskich.
Książka "Austrian Napoleonic Artillery 1792–1815" z serii New Vanguard wydawnictwa Osprey Publishing, to zwięzła, 50-stronicowa publikacja poświęcona jednemu z mniej znanych, a jednocześnie fascynujących aspektów konfliktów z przełomu XVIII i XIX wieku – artylerii Cesarstwa Austrii. Autor przedstawia ewolucję austriackiej artylerii od reform księcia Josefa Wenzela von Liechtensteina z lat 50. XVIII wieku, poprzez standaryzację kalibrów (działa 3-, 6- i 12-funtowe oraz haubice 7- i 10-funtowe), aż po wprowadzenie artylerii konnej z charakterystycznymi siedzeniami typu "Wurst" w latach 80. XVIII wieku oraz adaptację brytyjskich rakiet Congreve'a od 1811 roku. Publikacja omawia zarówno aspekty techniczne – konstrukcję dział, systemy celownicze, organizację baterii – jak i operacyjne zastosowanie austriackiej artylerii w kluczowych bitwach epoki, takich jak Austerlitz, Wagram czy Lipsk.
Książka jest typowo ospreyowska pod względem formy: bogato ilustrowana kolorowymi planszami, przekrojami technicznymi, schematami umundurowania artylerzystów i historycznymi rycinami, co czyni ją szczególnie atrakcyjną dla modelarzy, wargamerów i miłośników historii wojskowości. Recenzenci chwalą ją za klarowny styl, dobre zbalansowanie treści technicznych i historycznych oraz przydatność jako źródło inspiracji do rekonstrukcji historycznych. Oceny na platformach takich jak Goodreads czy Amazon zazwyczaj mieszczą się w przedziale 4,0–4,5/5 gwiazdek.
Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formuły serii: książka jest bardzo krótka, co uniemożliwia dogłębną analizę taktyki artyleryjskiej, szczegółowe omówienie logistyki i produkcji dział, czy porównanie austriackiego systemu z francuskim, pruskim czy rosyjskim; niektórzy czytelnicy zwracają uwagę, że przy cenie około 17–20 dolarów objętość treści może wydawać się niewspółmierna, a ilustracje, choć piękne, nie zawsze pokazują wszystkie warianty wyposażenia czy oznaczeń jednostek. Ponadto, jako publikacja z wczesnych lat 2000., nie uwzględnia najnowszych ustaleń archiwalnych z ostatnich dwóch dekad.
Mimo tych zastrzeżeń, jest to bardzo przydatne wprowadzenie do tematu, idealne dla początkujących entuzjastów wojen napoleońskich, modelarzy szukających wiarygodnych źródeł do malowania figur i dział, oraz czytelników pragnących zrozumieć, dlaczego austriacka artyleria – mimo pewnego konserwatyzmu – pozostawała skutecznym elementem armii Habsburgów przez ponad pół wieku. Dla osób poszukujących głębszej analizy warto uzupełnić lekturę o specjalistyczne monografie, takie jak prace Johannesa Kunischa, Gunthera E. Rothenberga czy źródła archiwalne z Österreichisches Staatsarchiv, które oferują szczegółowe dane techniczne i szerszy kontekst strategiczny.
Podsumowując: to solidna, dobrze zilustrowana i merytorycznie wiarygodna pozycja startowa, która świetnie spełnia rolę przewodnika po świecie austriackiej artylerii napoleońskiej, choć ze względu na ograniczoną objętość nie zastąpi specjalistycznych opracowań dla zaawansowanych badaczy tematu.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder
