Monmouth Courthouse 1778: The Last Great Battle in the North

Kategoria: Campaign
Producent: Osprey Publishing
Nr katalogowy: BOOK438

"Monmouth Courthouse 1778: Ostatnia wielka bitwa na północy" to 135 numer z serii "Campaign" wydawnictwa Osprey Publishing.

Autorzy: Morrissey Brendan, Hook Adam (ilustracje)

Monmouth to bitwa, o której łatwo mówić w skrótach: Lee zawiódł, Washington przybył i uratował sytuację, upał zrobił resztę. Morrissey, z wykształcenia prawnik, a zawodowo autor związany z branżą obronną, napisał dla Osprey także tomy o Saratodze i Yorktown. Dzięki temu rozumie ograniczenia serii Campaign i potrafi je wykorzystać. Wynik jest solidny, choć nie przełomowy.

Układ książki jest typowy dla serii, ale rozsądnie dobrany. Najpierw idą rozdziały wprowadzające: "The Road to Monmouth Courthouse", "The Seat of War", chronologia, "The Opposing Commanders" i "The Opposing Forces". Dopiero potem następują "The Evacuation of Philadelphia" i "The British Depart", a po nich dwie części opisu bitwy, "Aftermath" i "The Battlefield Today". Taki podział oceniam pozytywnie, bo kampanię z czerwca 1778 oddaje wiernie. To w dużej mierze historia marszu, a nie tylko jednego dnia walki. Poświęcenie osobnych rozdziałów ewakuacji Filadelfii i odwrotowi Clintona pozwala zrozumieć, dlaczego Washington w ogóle zdecydował się na starcie, a dlaczego Clinton, obciążony długim taborem, nie miał wyboru, jak tylko iść do Nowego Jorku. Zwłaszcza kwestia taboru dobrze tłumaczy tempo i rytm całej operacji.

Rozdziały o dowódcach i wojskach to część, którą czytelnik zainteresowany organizacją armii doceni najbardziej. Morrissey pokazuje Continental Army po zimie w Valley Forge i reformach von Steubena jako siłę przeobrażoną, ale wciąż nierówną, co ma bezpośrednie znaczenie dla oceny porannego fiaska. Szkoda tylko, że przy tak istotnej tezie autor nie rozwija jej bardziej analitycznie. Porównanie wyszkolenia, uzbrojenia i doświadczenia obu stron zostaje na poziomie informacji, bez rozstrzygnięcia, w jakim stopniu przewaga formacji brytyjskich była rzeczywista, a w jakim wynikała z ukształtowania terenu i dowodzenia.

Opis samej bitwy, podzielony na dwie części, jest najmocniejszym fragmentem. Narracja jest czytelna, a autor konsekwentnie łączy bieg zdarzeń z topografią: wąwozy, moczary, lasy i sady wyznaczają kolejne fazy starcia. To zaleta, bo Monmouth bywa niezrozumiały bez mapy w ręku. Pozytywnie oceniam też wyważone potraktowanie Charlesa Lee. Morrissey nie robi z niego ani zdrajcy, ani niewinnej ofiary. Pokazuje raczej dowódcę z niejasnymi rozkazami i słabą kontrolą nad podwładnymi, co jest wersją ostrożniejszą od tradycyjnej, a przy tym lepiej uzasadnioną. Wolałbym jednak więcej miejsca dla procesu Lee przed sądem wojskowym; w rozdziale o konsekwencjach bitwy dostaje on relatywnie mało uwagi, choć to właśnie z niego wynika późniejsza legenda całego starcia. Drugie zastrzeżenie dotyczy kwestii skali: obrona przez Continentals linii za wąwozem i kontrataki brytyjskich grenadierów oraz gwardii są opisane sprawnie, ale moim zdaniem zbyt zwięźle jak na bitwę, którą autor sam nazywa jedną z najdłuższych i najcięższych wojny.

Wartością dodaną są mapy i rekonstrukcje Adama Hooka. Perspektywiczne mapy bitwy i ilustracje scen z walk pełnią tu funkcję poznawczą, a nie tylko dekoracyjną, bo pozwalają śledzić ruchy oddziałów w terenie, którego sam tekst nie zawsze potrafi oddać. Rozdział o dzisiejszym polu bitwy, jak to w serii bywa, jest praktyczny i przydatny dla kogoś, kto planuje wizytę w New Jersey. Ocena ta jest tym łatwiejsza, że w tej samej serii słabe warstwy ilustracyjne zdarzają się często.

Nie sposób pominąć ograniczeń. Bibliografia zajmuje jedną stronę, więc czytelnik nie dostaje mocnego zaplecza do dalszej lektury, a tekst nie ma przypisów. Książka powstała w 2004 roku i nie odzwierciedla późniejszych ustaleń; od tego czasu ukazały się poważniejsze prace, jak "Fatal Sunday" Marka Lendera i Garry'ego Wheelera Stone'a (2016) czy nowsze opracowanie Williama Griffitha, które pogłębiają zarówno kontekst polityczny, jak i analizę terenową. Wspominam o tym nie jako o zarzucie wobec Morrissey'a, lecz jako o wskazówce dla czytelnika: ten tom jest dobrym punktem wejścia, ale nie ostatnim słowem.

Odbiór książki w sieci jest skromny, lecz życzliwy. Na Goodreads na 2026 r. widnieje ocena 4,10 przy zaledwie 20 głosach i dwóch recenzjach, a sklepy i biblioteki podają głównie opis wydawcy, więc trudno mówić o rozbudowanej krytyce. Taka liczba ocen nie pozwala na mocne wnioski, ale zgadza się z moim wrażeniem: to rzetelna pozycja, która nie wzbudza sporów.

Dla kogo więc jest ta książka? Dla miłośnika historii wojskowej, który chce w jeden wieczór poznać przebieg kampanii monmouthskiej, zrozumieć układ sił i zobaczyć bitwę na dobrych mapach, będzie to zakup uzasadniony. Dla badacza szukającego nowej interpretacji albo pogłębionej dyskusji źródłowej okaże się za wąska.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com

Numer w serii 135
Numer ISBN-13 978-1841767727
Numer ISBN-10 1841767727
Język Angielski
Rok wydania 2004
Ilość stron 96
Wielkość i forma pliku PDF 10 763 KB
Tematyka
  • Taktyka i strategia
  • Wojska lądowe
Okres XVIII wiek
Konflikt Rewolucja amerykańska (1775-1783)

Wyszukiwarka

Filtr

Skasuj