Operation Barbarossa 1941 (1): Army Group South

Kategoria: Campaign
Producent: Osprey Publishing
Nr katalogowy: BOOK432

"Operacja Barbarossa 1941 (1): Grupa Armii Południe" to 129 numer z serii "Campaign" wydawnictwa Osprey Publishing.

Autorzy: Kirchubel Robert, Gerrard Howard (ilustracje)

Książka jest pierwszym tomem trylogii Kirchubela o Barbarossie w serii Campaign. Ukazała się w 2003 roku, liczy 96 stron i zawiera 68 ilustracji czarno-białych oraz 12 kolorowych. Wydanie elektroniczne pojawiło się w 2012 roku, a we wrześniu 2003 roku wydano też twardą oprawę w serii Praeger. Wybór tematu uważam za trafny. Grupa Armii "Południe" bywa przesłonięta przez Grupę "Środek" i marsz na Moskwę, a to w Ukrainie rozegrała się jedna z największych operacji okrążających w historii wojen.

Układ rozdziałów jest typowy dla serii i dobrze przemyślany. Po "Genezie kampanii" i chronologii autor omawia plany stron, dowódców oraz armie przeciwników, a następnie przechodzi do działań: bitew granicznych, Humania i Odessy, kotła kijowskiego, Krymu oraz Zagłębia Donieckiego z Rostowem. Całość zamykają "Skutki" i rozdział o dzisiejszych polach bitew. Część wstępna jest rzeczowa i konsekwentnie porównuje obie strony, co chroni przed obrazem Niemców jako jedynego podmiotu działań. Wadą jest proporcja. W tak krótkim tomie rozdziały wstępne zajmują miejsce, którego brakuje potem Krymowi i obronie Odessy. Oba wątki są potraktowane skrótowo, mimo że ich znaczenie operacyjne jest większe, niż sugeruje liczba stron.

Największą zaletą pracy jest sposób opisu strony sowieckiej. Wydawca zapowiada, że 46 dywizji Rundstedta i jedna grupa pancerna zmierzyły się z najlepiej wyposażonymi, wyszkolonymi i dowodzonymi jednostkami Armii Czerwonej. Pierwsza część tej tezy jest uzasadniona, bo Front Południowo-Zachodni rzeczywiście dysponował największym potencjałem. Sformułowanie "najlepiej dowodzone" budzi jednak mój sprzeciw. Dowodzenie Kirponosa było w 1941 roku obciążone poważnymi błędami, a kontrataki zmechanizowanych korpusów na początku kampanii były w dużej mierze chaotyczne. Kirchubel nie ukrywa tych słabości, więc ocenia się go lepiej niż jego opis z okładki. Dobrze pokazuje też, że opór sowiecki w pierwszych tygodniach spowolnił niemiecki marsz bardziej, niż zakładały plany.

Najmocniejszym fragmentem narracji jest przejście od Humania do Kijowa. Autor poprawnie wiąże zniszczenie sowieckiej 6. i 12. Armii z późniejszą decyzją o zwrocie sił na południe, czyli z tym, że Hitler kazał Guderianowi skierować 2. Grupę Pancerną z Grupy "Środek" ku Ukrainie. Dzięki temu bitwa kijowska nie wygląda na zwykłe rozwinięcie powodzenia, lecz na rezultat sporu o priorytety strategiczne. Z czytelnego, rzeczowego opisu wynika, że sukces w Ukrainie miał swoją cenę w postaci opóźnienia uderzenia na Moskwę. Autor nie rozstrzyga jednak, jak ten kompromis ocenić. Przytaczana w opisach wydawcy liczba 600 tysięcy strat sowieckich pod Kijowem jest zaokrągloną wartością z materiałów promocyjnych. Brakuje mi komentarza, że dane o stratach różnią się w zależności od źródła i od tego, czy liczy się jeńców, czy także zabitych i rannych.

Warstwa ilustracyjna jest zgodna z konwencją serii. Gerrard dostarcza kolorowe plansze, a mapy z perspektywy lotu ptaka pomagają śledzić ruchy zgrupowań. To mocna strona Campaigna, bo kampania na rozległym obszarze bez map byłaby nieczytelna. Dla czytelnika wymagającego pozostają one jednak raczej poglądowe niż operacyjne. Do analizy szczegółów trzeba je uzupełnić atlasem lub opracowaniami Glantza.

Opinie w sieci są nieliczne i raczej życzliwe. Andrew Nguyen z serwisu ww2db.com ocenił, że książka bardzo dobrze przedstawia walki Grupy Armii "Południe" z jej sowieckimi przeciwnikami w trwającej pół roku kampanii. Na eBayu odnalazłem jedną ocenę pięciogwiazdkową z lakonicznym komentarzem. Książka nie ma natomiast rozbudowanych recenzji czytelniczych, więc nie jest to materiał, na którym można budować szeroki obraz recepcji. Warto dodać, że później Kirchubel połączył trzy tomy w jedną książkę, a recenzent z Cybermodeler Online napisał, że obejmuje ona ponad 90 procent oryginalnej trylogii wraz ze zaktualizowanymi badaniami. Kto zamierza sięgnąć po całość, ma więc dziś wygodniejszą opcję.

Moja ocena jest następująca. To solidny, czytelny wstęp do działań na południowym skrzydle Barbarossy, napisany przez autora, który zna źródła i potrafi je uporządkować. Najlepiej sprawdza się u czytelnika, który chce uzyskać pewny szkielet wydarzeń, a nie szczegółową analizę operacyjną. Ograniczenia wynikają z objętości, a nie z braku kompetencji: zbyt mało miejsca na Odessę i Krym, zbyt oszczędny komentarz do danych o stratach i ocen decyzji dowódców. Dla miłośnika historii wojskowej to dobry punkt wyjścia i przyjemna lektura na jeden wieczór, ale po jej zakończeniu trzeba sięgnąć po opracowania głębsze.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com

Numer w serii 129
Numer ISBN-13 978-1841766973
Numer ISBN-10 1841766976
Język Angielski
Rok wydania 2003
Ilość stron 96
Wielkość i forma pliku PDF 8258 KB
Tematyka
  • Taktyka i strategia
  • Wojska lądowe
Okres XX wiek
Konflikt II wojna światowa (1939-1945)

Wyszukiwarka

Filtr

Skasuj