Dieppe 1942: Prelude to D-Day

Kategoria: Campaign
Producent: Osprey Publishing
Nr katalogowy: BOOK430

"Dieppe 1942: Preludium do D-Day" to 127 numer z serii "Campaign" wydawnictwa Osprey Publishing.

Autorzy: Ford Ken, Gerrard Howard (ilustracje)

Rajd na Dieppe z sierpnia 1942 roku to jedna z tych operacji, wokół których narosło więcej interpretacji niż pewników. Książka Kena Forda, wydana w serii Campaign, nie próbuje tego sporu rozstrzygać. Z notki wydawcy wynika, że autor stawia tezę wprost: plan był poważnie wadliwy od samego początku, a presja na otwarcie choćby symbolicznego drugiego frontu dla będących w opałach Sowietów przeważyła nad trzeźwą analizą. To stanowisko mocne i dobrze ugruntowane w literaturze, choć nie nowe. W tomie liczącym 96 stron Ford nie ma miejsca na rewizjonistyczną polemikę i dobrze, że nie próbuje jej udawać.

Konstrukcja książki trzyma się kanonu Campaign i jest to jej największa zaleta. Spis treści obejmuje genezę bitwy, chronologię, dowódców, siły obu stron, ordre de bataille, plany przeciwników, ataki na skrzydłach, główny szturm, bitwę powietrzną RAF-u, klęskę, odwrót i kapitulację, następstwa i wnioski oraz stan pola bitwy dzisiaj. Taki układ ma realną wartość analityczną. Zestawienie planów obu stron przed opisem walk pozwala czytelnikowi ocenić, co poszło źle, zanim zacznie się narracja. Rozdziały o skrzydłach (Varengeville, Berneval, Pourville, Puys) przed uderzeniem głównym są rozwiązaniem trafnym, bo tak właśnie rozwijała się operacja: kilka niemal równoległych akcji o bardzo różnym przebiegu. Osobny rozdział o bitwie powietrznej uważam za mocny punkt. W polskiej i anglojęzycznej literaturze popularnej Dieppe bywa sprowadzane do dramatu kanadyjskiej piechoty na kamienistej plaży, a powietrzny wymiar operacji zostaje na marginesie.

Słabsza jest sama skala analizy, a to nieuchronny skutek formatu. Kluczowe pytania, czyli rola Mountbattena i sztabu Połączonych Operacji, decyzja o rezygnacji z przygotowania lotniczego i morskiego oraz odpowiedzialność za kierowanie ataku czołowego na silnie broniony port, wymagają omówienia, którego w 96 stronach nie da się przeprowadzić dogłębnie. Ford daje przejrzysty wykład, ale nie wejdzie w spór o dokumenty, nie rozstrzygnie, ile było wiedzy, a ile zaniechania. Dla czytelnika, który zna już prace kanadyjskich historyków, będzie to uczciwa synteza, ale niczego nie zmieni w jego obrazie operacji. Warto też zauważyć uwagę z LibraryThing o jego twórczości w ogóle: recenzent nazwał jego studia bitewne "solidnymi rzemieślniczo" i dodał, że bibliografia bywa przestarzała. W przypadku Dieppe, gdzie od 2003 roku przybyło kanadyjskich badań, ten zarzut warto mieć na uwadze, bo jednostronicowa bibliografia nie daje punktu wyjścia do pogłębienia tematu.

Najciekawszy intelektualnie jest ostatni rozdział, bo dotyka sedna sporu. Notka wydawcy sugeruje, że Ford odnosi się do modnego dziś postrzegania rajdu jako próby generalnej przed D-Day, wraz z argumentem, że straty usprawiedliwiają wyciągnięte lekcje. Tytuł książki wpisuje się w tę narrację, co uważam za niewielką niekonsekwencję: autor zdaje się pozostawać sceptyczny wobec tezy, którą tytuł głosi. Rozstrzygnięcie, na ile wnioski z Dieppe, takie jak potrzeba ciężkiego ostrzału, specjalistycznych pojazdów czy sztucznych portów, zostały zastosowane w Normandii, a na ile wynikały z innych doświadczeń, jest w tej literaturze zadaniem trudnym, więc ostrożność autora oceniam jako zaletę.

Warstwa wizualna to oddzielny atut. Wydawca podaje 72 ilustracje czarno-białe i 22 kolorowe, a opis wymienia archiwalne fotografie i kolorowe mapy. Howard Gerrard to doświadczony ilustrator Osprey, który ma na koncie m.in. tomy o Nagashino 1575 i Jutlandii 1916. Jego plansze pozwalają zobaczyć rzeczy, których sam tekst nie przekaże: układ plaży, dominujące wysokości, ukształtowanie klifów. Mapy w tej serii pełnią rolę argumentu, nie ozdoby, i tu to się sprawdza. Dla modelarza czy miłośnika detali (czołgi Churchill utknięte na żwirze) to cenny materiał.

Przyjęcie książki jest raczej ciche. Na Goodreads na 2026 r. ma średnią 3,80 z 20 ocen i dwie recenzje, co wskazuje na poprawną, lecz niezbyt głośną pozycję. Kanadyjski recenzent z portalu Armorama chwali ją jako pełną relację o przyczynach rajdu, dowódcach, ordre de bataille i planach, z opisem walk na wszystkich plażach i poleca każdemu zainteresowanemu historią wojskową Kanady oraz operacjami desantowymi. Ta ocena jest uczciwa, ale zwraca uwagę na charakter publikacji: to przewodnik, nie monografia.

Podsumowując, to dobrze skonstruowane wprowadzenie dla czytelnika, który chce w kilka wieczorów zrozumieć przebieg i kontekst operacji. Nie jest to książka dla znawcy szukającego nowych interpretacji. Dla kogoś, kto Dieppe dopiero poznaje, jest solidnym punktem startu, ale najlepiej uzupełnić ją o dłuższą pracę kanadyjskiego autorstwa.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com

Numer w serii 127
Numer ISBN-13 978-1841766249
Numer ISBN-10 1841766240
Język Angielski
Rok wydania 2003
Ilość stron 96
Wielkość i forma pliku PDF 11 873 KB
Tematyka
  • Taktyka i strategia
  • Wojska lądowe
Okres XX wiek
Konflikt II wojna światowa (1939-1945)

Wyszukiwarka

Filtr

Skasuj