Książka "Rossbach and Leuthen 1757: Prussia's Eagle Resurgent" autorstwa Simona Millara, wzbogacona ilustracjami Adama Hooka, stanowi jeden z bardziej udanych tomów serii Campaign wydawnictwa Osprey, poświęcony dwóm kluczowym zwycięstwom Fryderyka Wielkiego podczas wojny siedmioletniej. Publikacja ta, choć osadzona w sztywnych ramach objętościowych charakterystycznych dla tej serii, wyróżnia się na tle innych pozycji wyjątkową zwięzłością połączoną z analityczną głębią. Millar, były oficer British Army, unika pułapki powierzchownego relacjonowania wydarzeń, oferując zamiast tego precyzyjną analizę taktyczną, która czyni tę lekturę obowiązkową dla każdego miłośnika wojskowości XVIII wieku. Jest to dzieło, które udowadnia, że ograniczona liczba stron nie musi oznaczać rezygnacji z merytorycznej rzetelności na rzecz taniej sensacji.
Struktura książki podąża za sprawdzonym, lecz w tym przypadku szczególnie efektywnym schematem, rozpoczynając się od rozdziałów "Origins of the Campaign" (Geneza kampanii) i "Chronology" (Chronologia), które zwięźle, ale wystarczająco klarownie osadzają czytelnika w geopolitycznych realiach jesieni 1757 roku. Kolejne sekcje, "Opposing Commanders" (Dowódcy) oraz "Opposing Armies" (Siły zbrojne), stanowią modelowy przykład syntezy, w której autor nie tylko wymienia jednostki, ale przede wszystkim ocenia ich rzeczywiste zdolności bojowe, morale i ograniczenia logistyczne. Millar trafnie punktuje, że pruska armia nie była niezwyciężona z definicji, lecz jej skuteczność wynikała z surowej dyscypliny i doskonałego wyszkolenia, co kontrastowało z rozproszonym i mniej zmotywowanym związkiem francusko-cesarskim. Takie analityczne podejście do charakterystyki sił przeciwnych nadaje narracji obiektywizm, którego często brakuje w popularnych opracowaniach skupiających się wyłącznie na pruskim geniuszu.
Rozdział "The Rossbach Campaign" (Kampania pod Rossbach) to niewątpliwie najmocniejszy punkt publikacji, w którym Millar z precyzją rozbiera na czynniki pierwsze manewry poprzedzające samo starcie. Autor znakomicie oddaje dynamikę pruskiego marszu i błyskawiczną reakcję Fryderyka na zagrożenie, jednocześnie bezlitośnie wytykając koalicji antypruskiej fatalne błędy w rozpoznaniu i koordynacji. Opis samej bitwy, trwającej zaledwie półtorej godziny, jest pozbawiony niepotrzebnego patosu, a zamiast tego skupia się na mechanice pruskiego uderzenia kawaleryjskiego i wsparcia artyleryjskiego, które zdezorganizowały szeregi wroga. Jak słusznie zauważa sam autor, przytaczając historyczne oceny, Napoleon uznał tę błyskawiczną kampanię za "arcydzieło manewru i determinacji". Ta część książki jest wzorem tego, jak należy pisać o taktyce: konkretnie, na podstawie twardych danych, z zachowaniem pełnej kontroli nad narracją.
Z kolei sekcja "The Battle of Leuthen" (Bitwa pod Leuthen) stanowi ambitne wyzwanie, którego autor wywiązuje się z bardzo dobrym skutkiem, choć z pewnymi zastrzeżeniami. Millar szczegółowo dokumentuje słynny "manewr ukośny", który pozwolił Prusakom rozbić przeważające liczebnie siły austriackie, trafnie podkreślając rolę ukształtowania terenu i znaczenie doskonałej komunikacji w pruskich szeregach. Należy jednak uczciwie przyznać, że w porównaniu do sekcji o Rossbach, opis Leuthen momentami staje się zbyt gęsty od nazw własnych i szczegółów taktycznych, co może nieco przytłoczyć czytelnika mniej obeznanego z topografią Śląska. Mimo to, ocena merytoryczna tego rozdziału pozostaje pozytywna, ponieważ autor konsekwentnie unika mitologizacji Fryderyka, wskazując również na elementy ryzyka i czynniki losowe, które towarzyszyły temu taktycznemu arcydziełu.
Warstwa wizualna, za którą odpowiada Adam Hook, jest integralnym i wysoce wartościowym elementem tej publikacji, znacząco podnoszącym jej walor edukacyjny. Trójwymiarowe mapy "z lotu ptaka" oraz szczegółowe plany ugrupowań wojsk doskonale dopełniają tekst, pozwalając czytelnikowi w pełni zrozumieć geometrię pola walki, którą słowa same w sobie mogłyby oddać tylko w sposób niepełny. Tablice barwne przedstawiające umundurowanie piechoty i kawalerii obu stron są dopracowane z dbałością o detale, co czyni je nie tylko estetyczną ozdobą, ale przede wszystkim rzetelnym źródłem dla rekonstruktorów historycznych. Choć niektórzy mogą zarzucać serii Osprey pewną standaryzację graficzną, w tym konkretnym tomie ilustracje pełnią funkcję ściśle analityczną, co należy ocenić jako ich największy atut.
Zamykający książkę rozdział "Aftermath" (Skutki) jest zwięzły, ale wystarczający, by pokazać strategiczne reperkusje obu zwycięstw, które uratowały Prusy przed całkowitą klęską w 1757 roku. Millar unika tu pokusy przeciągania narracji w stronę kolejnych kampanii, co jest decyzją całkowicie słuszną i świadczy o profesjonalnym szacunku dla tematu oraz formatu serii. Podsumowując, "Rossbach and Leuthen 1757: Prussia's Eagle Resurgent" to pozycja wybitna w swojej kategorii, łącząca akademicką rzetelność z przystępnością przekazu. Jest to lektura, która nie tylko dostarcza solidnej dawki wiedzy taktycznej, ale również uczy analitycznego myślenia o historii wojen, zasługując na wysokie rekomendacje zarówno dla weteranów lektur militaryjnych, jak i dla osób dopiero wchodzących w świat konfliktów XVIII wieku.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
