Książka "St Nazaire 1942: The Great Commando Raid” Kena Forda, wydana nakładem Osprey Publishing w serii "Raid” i wzbogacona o ilustracje Howarda Gerrarda, stanowi fundamentalne kompendium wiedzy na temat operacji "Chariot”. Jako pozycja o zwartej, typowej dla tej edycji objętości, udowadnia, że zwięzłość nie musi iść w parze z powierzchownością. Ford stworzył syntezę, która z powodzeniem balansuje między makrohistorią a drobiazgową analizą taktyczną, unikając przy tym pułapki taniego heroizmu, tak często towarzyszącego opisom wyczynów brytyjskich komandosów.
Rozdziały poświęcone genezie i planowaniu operacji (odpowiedniki "Attackers' Capacity" oraz "The Plan") to dowód na analityczny kunszt autora. Ford znakomicie obnaża chłodną, pragmatyczną kalkulację Admiralicji, która podyktowała konieczność zniszczenia suchego doku w Normandii, aby odciąć niemieckiemu pancernikowi "TIRPITZ” możliwość operowania na Atlantyku. Ocena tego etapu jest bezkompromisowa: autor słusznie punktuje improwizację i ogromne ryzyko tkwiące w pomyśle wykorzystania niszczyciela HMS "CAMPBELTOWN” jako trojańskiego konia. Zamiast mitologizować dowódców, Ford pokazuje, jak ostateczny kształt planu rodził się z brutalnego zderzenia ambitnych założeń z ograniczeniami technicznymi i logistycznymi, co nadaje tej części książki charakter rzetelnego studium przypadku.
Najmocniejszym punktem publikacji jest jednak narracja dotycząca samego desantu (rozdział "The Raid"). Ford zrezygnował z liniowego, nużącego streszczania kolejnych minut walki na rzecz uchwycenia esencji chaosu, jaki ogarnął port w St Nazaire. Znakomicie oddaje dysonans między sztywnym harmonogramem operacji a krwawą rzeczywistością, w której pododdziały Motor Launches (ML) były zmuszone do improwizacji pod zmasowanym ogniem niemieckich baterii. Autor konsekwentnie unika melodramatu, a napięcie buduje poprzez surowe fakty i tempo, w jakim brytyjskie siły traciły zdolność bojowego w ciasnej przestrzeni basenów portowych, co stanowi dobry przykład zwięzłej historii wojskowej.
Nie sposób nie docenić warstwy wizualnej, za którą odpowiada Howard Gerrard. Jego mapy i przekroje nie są tu jedynie dekoracją, ale pełnoprawnym narzędziem analitycznym. Jak słusznie zauważają recenzenci na portalach poświęconych historii wojskowości: "Mapy Gerrarda są niezbędne do zrozumienia chaotycznej natury tego desantu; bez nich operacyjny labirynt St Nazaire pozostałby nieczytelny”. Rzeczywiście, to właśnie precyzyjne odwzorowanie kątów ostrzału, tras podejścia kutrów i rozmieszczenia niemieckich gniazd ogniowych pozwala w pełni pojąć, dlaczego taktyka bliskiego wsparcia i desantu w kilku punktach jednocześnie zakończyła się tak ogromnymi stratami.
Zamykające książkę rozdziały dotyczące skutków operacji oraz jej powojennej oceny (m.in. "Aftermath" oraz "Battlefield Tour") przynoszą niezwykle trzeźwe podsumowanie. Ford nie ucieka od niewygodnych liczb, przypominając, że "wspaniały rajd” okupiony został katastrofalnymi stratami wśród załóg morskich i komandosów, mimo przyznania aż czterech Krzyży Wiktorii. Wartościujący wydźwięk tej części jest jasny: autor traktuje St Nazaire nie jako bezkrwawy triumf, ale jako brutalnie kosztowną, acz strategicznie bezcenną operację chirurgiczną, która na lata sparaliżowała niemieckie możliwości logistyczne na wybrzeżu Atlantyku.
Podsumowując, "St Nazaire 1942” to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto interesuje się historią operacji połączonych i działań sił specjalnych. Ken Ford i Howard Gerrard dostarczyli rzeczowe, pozbawione zbędnej patosu studium bojowe, które wzorowo łączy czytelność narracji z rygorystyczną precyzją analityczną. To benchmark dla współczesnej literatury popularnonaukowej o tematyce militarnej, udowadniający, że prawdziwy szacunek dla historii oddaje się nie przez pomnikowe pochwały, lecz przez rzetelną rekonstrukcję taktycznych i strategicznych uwarunkowań.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
