Myśliwiec Ki-27, znany przez pilotów jako 97 Sen został wprowadzony do służby na początku 1938 r. w okresie rozległej reorganizacji jednostek powietrznych armii. Pierwsze sukcesy odniósł podczas tak zwanego "incydentu chińskiego" głównie przeciwko dwupłatowym samolotom obsługiwanym przez Chińczyków. 10 kwietnia 1938 r. piloci Ki-27 z 2. Daitai (później 64. Sentai) zgłosili zestrzelenie 24 chińskich myśliwców dwupłatowych przy stracie tylko dwóch własnych. Niemal w ciągu roku od debiutu bojowego przeciwko Chińczykom 97 Sen został przetestowany w walce z Rosjanami podczas Incydentu Nomonhan w 1939 roku. Z tego starcia wyłoniła się garstka asów Japońskiej Armii Powietrznej (JAAF), która była wychwalana przez japońską prasę i zawsze kojarzona z kultowym 97 Sen – Shimada "Red-Legged Hawk", Shihonara "Richthofen of the Orient" i Yoshiyama, "wojownik płaskowyżu Holombile". Były to dni chwały JAAF, a wielu z odnoszących sukcesy pilotów 97 Sen stało się wybitnymi przywódcami i weteranami wojny na Pacyfiku. Do grudnia 1941 r. JAAF rozpoczął właśnie wymianę 97 Sen na nowocześniejszą Hayabuse, ale myśliwiec ze stałym podwoziem wciąż był na wyposażeniu 17 z 19 myśliwskich Sentai i wziął na siebie ciężar ofensywy przeciwko Brytyjczykom i Amerykanom w Azji Południowo-Wschodniej i na Filipinach. Początkowo mierząc się z nowocześniejszymi typami alianckich myśliwców, 97 Sen był w bardzo ograniczonym stanie nawiązać z nimi walkę, wykorzystując wyjątkowe właściwości akrobacyjne. W Chinach Chennault ocenił już mocne i słabe strony 97 Sen, opisując go jako myśliwiec, który "wspina się jak rakieta "i manewruje jak wiewiórka". Przed wybuchem wojny na Pacyfiku wysłał kompletne dossier na temat typu do USA, gdzie zostało ono celowo zignorowane. Tempo przezbrojenia na nowe typy i odrodzenie sił powietrznych aliantów wymagało od jednostek JAAF kontynuowania z 97 Sen jako głównego wyposażenia, zwłaszcza na spokojniejszych frontach i w obronie nieba nad ojczyzną. Do 1943 roku uznano go za poważnie przestarzały, ale wciąż był spotykany w walce przez pilotów alianckich, zwłaszcza w roli obrony przeciwlotniczej. Ki-27 odegrał również ważną drugorzędną rolę jako samolot szkolny, wyposażając znaczną liczbę jednostek szkoleniowych i szkół latania. Mansyu Ki-79, specjalnie skonstruowany trenażer produkowany zarówno w wersji jedno-, jak i dwumiejscowej, był oparty na Ki-27. Służył również celowo w roli kamikaze i w co najmniej jednej epickiej walce obrony przeciwlotniczej nad Japonią. W lutym 1945 roku nad Chibą doświadczony as WO Masatoshi Masuzawa, lecąc na jednym z samolotów szkoleniowych z otwartym kokpitem, zestrzelił amerykańskiego Hellcata. Masuzawa odniósł swoje pierwsze zwycięstwo w 97 Sen nad Nomonhan w 1939 roku, a w ciągu trzech miesięcy walk zestrzelił tam 12 kolejnych samolotów wroga. Uosabiał weteranów lotników JAAF, którzy jako pierwsi zabrali Sen 97 na wojnę i przeżyli, by zobaczyć bomby atomowe zrzucane na ich ojczyznę.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
