Kiedy wybuch I wojny światowej (1914-1918) opóźnił pokojowe przejęcie rządów w Irlandii, frakcja irlandzkich nacjonalistów – Irlandzkie Bractwo Republikańskie – zdecydowała się na podjęcie działań bezpośrednich i infiltrowała szereg innych ugrupowań nacjonalistycznych i milicyjnych. W Poniedziałek Wielkanocny 1916 r., kiedy uzbrojeni ludzie zajęli kluczowe punkty w Dublinie, na schodach General Post Office (GPO) wszczęto bunt, a Patrick Pearse ogłosił istnienie Republiki Irlandii i ustanowienie Rządu Tymczasowego. Nie uzyskali jednak poparcia ludności miasta. Przeciwko 2 tys. powstańców ruszyła brytyjska armia. Walki, podczas których gmach poczty i okolice zostały zniszczone ogniem artyleryjskim, trwały sześć dni. Ostatecznie okrążeni powstańcy skapitulowali. Powstanie kosztowało życie około 500 osób i okazało się totalnym niepowodzeniem. Większość Irlandczyków uznała powstańców odpowiedzialnymi za wielkie zniszczenia, jakich w trakcie walk doznał Dublin. Pokonawszy powstańców przy poparciu lub milczeniu większości Irlandczyków, brytyjski rząd popełnił jednak ogromny błąd. W krótkim czasie straconych zostało 16 przywódców powstania (w tym Patrick Pearse i James Connolly). Egzekucje te wywołały oburzenie nie tylko w Irlandii, ale też w Wielkiej Brytanii i USA. Rząd brytyjski zmienił kolejnym 75 powstańcom wyroki śmierci na dożywotnie pozbawienie wolności, ale było już za późno. Mimo militarnej klęski powstańcy zwyciężyli propagandowo, zyskując sympatię milionów ludzi. Wystraszeni Brytyjczycy aresztowali 2,5 tys. Irlandczyków, którzy w większości nie mieli nic wspólnego z powstaniem. To jedynie pogorszyło sytuację. Umiarkowane ugrupowania w Irlandii bardzo szybko straciły poparcie na rzecz radykałów. Najbardziej wzrosło poparcie dla Sinn Féin, która nie miała nic wspólnego z powstaniem, ale stała się głównym celem represji. Michael Collins (jeden z powstańców) rozpoczął odbudowę Irlandzkich Ochotników, wkrótce przekształcając ich w Irlandzką Armię Republikańską (IRA). Chcąc powstrzymać radykalizację nastrojów, rząd ułaskawił powstańców i zaczął zwalniać aresztantów. Jednak działania te były spóźnione – większość Irlandczyków popierała już zwolenników walki o niepodległość. Opisując szczegółowo ten ważny kamień milowy w toczącej się walce angielsko-irlandzkiej, autor bestsellerów Michael McNally dokładnie analizuje zastosowaną politykę i taktykę. Co więcej, szereg unikalnych fotografii przedstawiających to katastrofalne wydarzenie pomaga ożywić jeden z kluczowych epizodów, które ukształtowały irlandzką historię.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
