Książka Donalda W. Boose'a Jr. ukazała się w 2005 roku jako jedenasty tom serii "Battle Orders" wydawnictwa Osprey. Liczy 96 stron i wpisuje się w konsekwentną filozofię całej serii: zamiast narracyjnej opowieści o wojnie koreańskiej, czytelnik otrzymuje analityczny przekrój przez strukturę, doktrynę i taktykę sił lądowych USA. Wybór tematu jest trafny i zasługuje na uznanie samo w sobie - "zapomniana wojna" była przez dekady niedoreprezentowana w literaturze fachowej, a luka w zakresie rzetelnych opracowań organizacyjnych była szczególnie dotkliwa.
Kontekstem historycznym jest atak Korei Północnej na Południe 25 czerwca 1950 roku i wynikająca z niego kilkuletnia kampania Ósmej Armii USA - od desperackiej obrony, przez kontrofensywę aż po Jalu, po odwrót w obliczu chińskiej interwencji i ostatecznie dwa lata statycznej wojny pozycyjnej. Autor słusznie traktuje ten konflikt jako laboratorium gwałtownej adaptacji instytucjonalnej: armia wchodząca do wojny ledwie przygotowana do walki musiała w biegu przebudowywać swoje struktury, doktrynę i logistykę. W momencie podpisania rozejmu Ósma Armia była największą armią polową w historii Stanów Zjednoczonych. Uchwycenie tej transformacji stanowi właściwe zadanie badawcze monografii.
Układ treści jest modelowo przejrzysty i systematyczny. Autor zaczyna od misji bojowej i charakterystyki poszczególnych faz wojny, po czym przechodzi do szczegółowej analizy organizacji jednostek - od szczebla armii w dół, przez korpus, dywizję, pułk i batalion, aż po kompanię, pluton i drużynę. Serce tomu stanowi 23-stronicowy rozdział poświęcony organizacji jednostek, obejmujący struktury od Ósmej Armii po szczebel batalionu. Osobną wartość mają rozdziały o taktyce i uzbrojeniu: omówione zostały indywidualna i zespołowa broń piechoty, czołgi i pojazdy opancerzone, środki łączności oraz środki lotnicze; autor poświęca też uwagę pionierskim zastosowaniom śmigłowców do ewakuacji medycznej i wsparcia logistycznego oraz narodzinom jednostek MASH. Te fragmenty mają realną wartość poznawczą, wykraczającą poza ramy typowego kompendium organizacyjnego.
Szczególnie wartościowe są dwa wątki tematyczne, które wyróżniają tę książkę na tle standardowych pozycji serii. Autor omawia stopniową desegregację rasową armii w latach 1950-1951 oraz program KATUSA, polegający na wcielaniu żołnierzy koreańskich do jednostek amerykańskich. Oba zjawiska mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia instytucjonalnej ewolucji sił lądowych USA, a ich uwzględnienie świadczy o tym, że Boose nie ogranicza się do suchej analizy etatów, lecz dostrzega szerszy kontekst społeczny i polityczny wojennej adaptacji. To jedna z mocnych stron książki, której nie należy zbywać milczeniem.
Aparatura ilustracyjna jest rozbudowana i funkcjonalna. Na 50 czarno-białych fotografiach przedstawiono dowódców, żołnierzy, uzbrojenie, pojazdy opancerzone i sprzęt lotniczy - wszystkie opatrzone rzetelnymi podpisami i w dobrym stanie reprodukcji. Treść uzupełnia osiem kolorowych map umożliwiających śledzenie głównych faz konfliktu, a także 39 tabel i schematów organizacyjnych, w tym 13 kolorowych diagramów kolejności bojowej dla armii, korpusów i dywizji, dwie tabele etatowe dywizji piechoty (z 1948 i 1952 roku) oraz osiemnaście schematów rozmaitych jednostek bojowych i logistycznych. Całość uzupełnia chronologia, słowniczek skrótów, bibliografia i indeks - standardowe, lecz niezwykle przydatne elementy. Recenzenci chwalą tę warstwę informacyjną jako wyjątkowo kompletną jak na rozmiary tomu.
Kompetencje Donalda W. Boose'a Jr. do napisania tej pracy są niepodważalne. Pułkownik w stanie spoczynku, ukończył 30-letnią służbę w US Army jako oficer piechoty i specjalista ds. Dalekiego Wschodu; służył w Wietnamie, Korei i Japonii. Wykładał w Command and General Staff College oraz w Army War College, gdzie pełnił funkcję dyrektora studiów azjatyckich przed przejściem do cywila w 1992 roku. To nie jest historyk akademicki piszący o wojsku z zewnątrz - to praktyk z głęboką wiedzą operacyjną i regionalną, który świetnie rozumie, jak działa armia od środka. Widać to w sposobie, w jaki analizuje etatowe tabele: nie jako suche wykazy, lecz jako zapis określonych wyborów doktrynalnych i logistycznych.
Ograniczenia tomu wynikają po części z metodologicznych ram serii, po części jednak są decyzjami autorskimi, które warto ocenić krytycznie. Pominięcie jednostek Marines, sił ONZ i armii koreańskiej (ROK) - mimo że były one regularnie podporządkowywane strukturom Ósmej Armii - sprawia, że obraz operacyjny pozostaje niepełny. Czytelnik rozumiejący, jak funkcjonuje dowodzenie łączone, dostrzeże tę lukę natychmiast. Podobnie jak w innych tomach serii, perspektywa przeciwnika - taktyka i inżynieria wojskowa armii chińskiej i północnokoreańskiej - jest niemal całkowicie nieobecna, co utrudnia ocenę, na ile adaptacje doktrynalne Ósmej Armii były odpowiedzią na konkretne wyzwania, a na ile wynikały z wewnętrznej dynamiki instytucjonalnej.
Podsumowując, praca Boose'a to rzetelne i wartościowe kompendium, które w zwięzłej formie porządkuje wiedzę o strukturze, organizacji i ewolucji sił lądowych USA w wojnie koreańskiej - konflikcie wciąż niedostatecznie opisanym w literaturze fachowej. Jak trafnie zauważył jeden z recenzentów specjalistycznych, właśnie na tle relatywnego ubóstwa solidnej literatury dotyczącej tej wojny książka wyróżnia się szczególnie. Publikacja jest rekomendowana przede wszystkim historykom wojskowości, modelarzom i miłośnikom wargamingu szukającym precyzyjnych danych etatowych, a także studentom historii wojskowości i strategii. Jako lekturę uzupełniającą warto połączyć ją z tomami serii Osprey Campaign poświęconymi Inchon, Chosin i wojnie pozycyjnej 1951-1953 oraz z opracowaniami obejmującymi siły ONZ i wojsko koreańskie - dopiero razem dają pełny obraz tej złożonej, wielostronnej kampanii.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
