Książka zatytułowana "US Marine Corps Pacific Theater of Operations 1944–45", autorstwa Gordona L. Rottmana, opublikowana przez wydawnictwo Osprey Publishing w październiku 2004 roku jako 8. tom serii "Battle Orders", to opracowanie liczące 96 stron w formacie zamkniętym. Publikacja ta wpisuje się w konsekwentną, tematyczną logikę całej trylogii poświęconej Korpusowi Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych i koncentruje się na strukturze organizacyjnej, szkoleniu, taktyce oraz doktrynie operacyjnej, a nie na klasycznym, narracyjnym opisie kampanii czy perspektywie pamiętnikarskiej. Kontekst historyczny obejmuje lata 1944–1945, okres, który autor słusznie określa jako najtrudniejszą fazę działań USMC na Pacyfiku. Pod koniec 1944 roku Korpus rozrósł się do 431 573 żołnierzy - 35 598 oficerów, 5 384 kandydatów na oficerów i 366 353 szeregowych - i obejmował dwa korpusy amfibijne, sześć dywizji, 26 batalionów artylerii poza strukturą dywizyjną oraz liczne jednostki wsparcia i zaopatrzenia. Zadaniem badawczym autora było pokazanie, jak ta ogromna formacja ewoluowała instytucjonalnie w obliczu coraz bardziej wyniszczających starć.
Struktura merytoryczna monografii jest klarowna i tematyczna. Poszczególne rozdziały obejmują kolejno: wprowadzenie, misję bojową, rozbudowę Korpusu i organizację jednostek, taktykę, system dowodzenia, łączności i wywiadu (C3I), uzbrojenie i wyposażenie, a także wnioski i lekcje operacyjne. Autor analizuje formowanie 5. i 6. Dywizji Piechoty Morskiej oraz 1. Tymczasowej Brygady Piechoty Morskiej, a także działania bojowe na Guam, Peleliu, Iwo Jimie i Okinawie oraz późniejsze rozmieszczenie wojsk jako sił okupacyjnych. Rottman spójnie łączy te administracyjne i techniczne aspekty z realiami amfibijnych operacji lądowania, pokazując, jak doktryna wypracowywana od Guadalcanalu dojrzewała pod presją japońskiej obrony tunelowej i okopów. Końcowe fragmenty rozdziałów przynoszą wyważone wnioski doktrynalne, wskazując, jakie lekcje operacyjne dowództwo USMC odrabiało podczas kolejnych, krwawo kupowanych zwycięstw.
Na Amazonie książka na 2026 r. uzyskuje ocenę 4,4/5 na podstawie 15 recenzji, co potwierdza wysokie uznanie w środowisku czytelników literatury specjalistycznej. Recenzenci doceniają przede wszystkim precyzję merytoryczną i porządek analityczny wywodu. Część czytelników rekomenduje zakup wszystkich trzech tomów trylogii jako zestawu, argumentując, że dopiero razem tworzą pełny obraz organizacji, uzbrojenia i kampanii Korpusu podczas wojny na Pacyfiku. Pojawiają się jednak głosy krytyczne: zdaniem niektórych recenzentów zarówno omówienie struktury organizacyjnej, jak i opis samych bitew są nadmiernie skrótowe, a działania bojowe miejscami redukują się do suchego wyliczenia liczb i ruchów oddziałów. Zarzut ten jest zrozumiały, lecz w pełni wynika z ograniczeń metodologicznych serii.
Pod względem edytorskim książka zawiera kolorowe schematy organizacyjne wyższych związków taktycznych, w tym szczegółowe plany operacyjne takich bitew jak Peleliu. Standardem serii są fotografie, tabele etatowe i selektywna bibliografia. Specyficznym mankamentem tej warstwy wizualnej - na który zwracają uwagę krytycy wojskowi - jest ograniczona liczba wielkoskalowych map operacyjnych odtwarzających dynamikę przemieszczania się wojsk podczas poszczególnych lądowań. Podobnie jak w recenzowanym tomie Votawa, pominięto tu szczegółową analizę struktur na najniższym szczeblu taktycznym - drużyny - co utrudnia pełne zrozumienie integracji różnych rodzajów broni na poziomie małych jednostek i zmusza do sięgania po uzupełniające opracowania kartograficzne.
Kompetencje Gordona L. Rottmana do przygotowania niniejszej pracy są bezdyskusyjne. Wstąpił do US Army w 1967 roku, przeszedł szkolenie sił specjalnych jako specjalista ds. uzbrojenia i służył w 5. Grupie Sił Specjalnych w Wietnamie w latach 1969–1970, a następnie w jednostkach powietrznodesantowych, patrolach dalekiego zasięgu i na stanowiskach wywiadowczych, kończąc 26-letnią karierkę wojskową. Przez 12 lat pracował jako cywilny scenarzysta ćwiczeń dla sił specjalnych w Joint Readiness Training Center. Jako autor ponad 130 książek z historii wojskowości cieszy się reputacją historyka o wyjątkowej drobiazgowości archiwalnej i biegłości w syntezie rozproszonych źródeł wojskowych. Omawiana książka stanowi naturalny etap w jego imponującym dorobku.
Natura serii "Battle Orders" w sposób naturalny narzuca pewne ograniczenia ramowe. Na margines wywodu zepchnięta została perspektywa przeciwnika japońskiego - jego inżynieria obronna i psychologia oporu - a także losy ludności cywilnej na zajmowanych wyspach oraz szersze tło polityczno-strategiczne decyzji o kolejnych lądowaniach. Całkowicie pominięto mikrohistorię i wymiar psychologiczny walki, skupiając się na mechanizmach instytucjonalnych. Tom ten należy zatem traktować jako techniczne kompendium wiedzy o strukturze USMC w szczytowej fazie wojny, które doskonale spełnia swoje zadanie jako narzędzie analityczne, lecz nie zastępuje obszernych monografii kampanijnych.
Podsumowując, praca Gordona L. Rottmana stanowi rzetelne i wartościowe opracowanie kluczowego rozdziału historii USMC, precyzyjnie dokumentujące instytucjonalną dojrzałość Korpusu w konfrontacji z najtrudniejszymi operacjami amfibijnymi II wojny światowej. Publikacja jest rekomendowana przede wszystkim dla historyków wojskowości, miłośników wargamingu poszukujących dokładnych danych do scenariuszy bitewnych oraz studentów strategii i historii militarnej. Aby uzupełnić luki w wiedzy operacyjnej i taktycznej, lekturę tę warto połączyć z tomami serii Osprey Campaign poświęconymi Peleliu, Iwo Jimie i Okinawie oraz relacjami pamiętnikarskimi uczestników tych kampanii.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
