"Wellington's Army in the Peninsula 1809-14" autorstwa Stuarta Reida to pozycja z serii Osprey "Battle Orders", wydana w 2004 roku, będąca drugim tomem tej serii poświęconej organizacji, rozmieszczeniu i ewolucji sił zbrojnych w kluczowych starciach historycznych. Książka stanowi szczegółowe kompendium dotyczące struktury, dowodzenia, taktyki i wyposażenia armii brytyjskiej w czasie wojny na Półwyspie Iberyjskim. Obejmuje piechotę, kawalerię i artylerię, a także oddziały zagraniczne będące na żołdzie brytyjskim, prezentując wyczerpujący order de bataille. Chronologicznie publikacja śledzi losy armii Wellingtona od lądowania ekspedycyjnych sił brytyjskich pod Lizbona w 1809 roku, przez przełomowe bitwy pod Salamanką i Vittorią, aż po finalne kampanie zakończone wkroczeniem do Francji w 1814 roku.
Struktura książki jest przejrzysta i typowa dla serii "Battle Orders". Reid podzielił ją na wstęp oraz rozdziały poświęcone organizacji, dowodzeniu i kontroli, piechocie, kawalerii, artylerii, inżynierii wojskowej i służbie medycznej, uzupełnione chronologią, bibliografią i indeksem. Wczesne rozdziały koncentrują się na strukturze dywizji, brygad i batalionów, na strzelcach oraz oddziałach obcych i portugalskich. Omówiono też doktrynę taktyczną i jej praktyczne zastosowanie, przy czym diagramy i tabele ilustrowane są przykładami z konkretnych bitew. Prawdziwą wartością publikacji są jednak diagramy organizacyjne dla każdej dywizji armii półwyspowej oraz dla kawalerii - Reid wzorował się na pracy profesora C. T. Atkinsona dla Charlesa Omana, znakomicie przekładając te informacje na formę graficzną.
Publikacja spotkała się z bardzo ciepłym przyjęciem czytelników i recenzentów. Recenzenci na Amazonie podkreślają, że prawdziwą siłą książki jest szczegółowe śledzenie ewolucji struktury armii Wellingtona na Półwyspie - każda zmiana dowódcy i każde przesunięcie w order de bataille są odnotowane, w tym wiele informacji trudnych do znalezienia gdzie indziej. Szczególnie doceniana jest przystępna forma prezentacji: na jednej stronie można błyskawicznie sprawdzić skład dywizji dla każdego starcia, a towarzyszące im zwięzłe biogramy oficerów umieszczono w bocznych kolumnach. Jeden z recenzentów, wieloletni badacz wojny półwyspowej, napisał wprost, że ta pozycja powinna leżeć otwarta na biurku każdego, kto śledzi losy armii Wellingtona w Hiszpanii, i że żałuje, iż nie miał jej do dyspozycji trzydzieści lat wcześniej.
Znaczącym atutem są materiały wizualne. Książka zawiera starannie dobrane ilustracje kolorowe i czarno-białe, 49 zwięzłych biogramów czołowych oficerów - w tym z personelu sztabowego, artylerii i wojsk inżynieryjnych - oraz ponad 60 diagramów jednostek i tabel organizacyjnych. Całość liczy 96 stron, co jak na serię Osprey jest formatem obszerniejszym niż w przypadku klasycznych tomów "Men-at-Arms" i pozwala na bardziej gruntowne potraktowanie tematu.
Autorem tekstu jest Stuart Reid, urodzony w Aberdeen w 1954 roku, były bibliotekarz i zawodowy żołnierz, którego głównym obszarem zainteresowań są XVIII i XIX wiek. Zainteresowanie to wywodzi się z rodzinnych tradycji służby wojskowej - jego przodkowie walczyli pod Culloden, Bunker Hill i w teksańskiej rewolucji. Reid pracował również jako konsultant historyczny dla firm filmowych i telewizyjnych. Jego styl jest rzeczowy i nastawiony na rzetelne przekazanie danych, co w pełni odpowiada charakterowi serii.
Ograniczenia publikacji wynikają głównie ze specyfiki przyjętej formuły. Krytycy wskazują, że książka pomija oddziały alianckie operujące w Kadyksie, Kartagenie i na wschodnim wybrzeżu Hiszpanii, które zasłużyłyby na równie szczegółowe omówienie jak główna armia polowa. Zdarzają się też drobne błędy faktograficzne: recenzent z Napoleon Series zwrócił uwagę na pomylenie dwóch oficerów o tym samym nazwisku - Johna Hope'a, późniejszego lorda Niddry, z jego krewniakiem Johnem Hope'em dowodzącym 7. Dywizją w 1812 roku. Ponadto skupienie na organizacji wojsk sprawia, że szerszy kontekst polityczny, perspektywa hiszpańska i guerrilla pozostają poza zakresem publikacji.
Podsumowując, "Wellington's Army in the Peninsula 1809-14" to niezastąpione kompendium organizacyjne dla każdego miłośnika epoki napoleońskiej i wojny półwyspowej. Szczegółowy order de bataille, doktryna, wyszkolenie, taktyka i wyposażenie omówione są w sposób wyczerpujący, a zwięzłe biogramy dowódców i ponad 60 diagramów organizacyjnych czynią z tej pozycji nieodzowną pomoc naukową. Dla czytelników szukających głębszej analizy poszczególnych kampanii, portretów mundurowych lub perspektywy hiszpańskich sojuszników warto sięgnąć po uzupełniające monografie - ta książka jest jednak fundamentem, od którego warto zacząć.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
