Spis treści:

• Nowy okręt dla Marynarki Wojennej ("SOKÓŁ") - Grotnik Tomasz - Tekst ten otwiera numer i dokumentuje przełomowy moment w nowożytnej historii polskiej floty podwodnej - przejęcie od Norweskiej Królewskiej Marynarki Wojennej pierwszego z czterech operacyjnych okrętów podwodnych typu "KOBBEN", który otrzymał w Polsce dumną nazwę ORP "SOKÓŁ".
• Z życia flot - Malinowski Jarosław
• Pierwsze okręty podwodne Hiszpanii i Stanów Zjednoczonych - Mitiukow Nikołaj W. - Tekst stanowi studium porównawcze dwóch pionierskich konstrukcji z przełomu XIX i XX wieku, które zdefiniowały początek nowoczesnej ery okrętów podwodnych w dwóch różnych krajach. Artykuł skupia się na rewolucyjnych konstrukcjach, które zapoczątkowały oficjalne floty podwodne USA i Hiszpanii: "PERAL" (Hiszpania) - zaprojektowany przez inżyniera i oficera marynarki Isaaca Perala, zwodowany w 1888 roku. Był to pierwszy na świecie w pełni udany wojskowy okręt podwodny napędzany wyłącznie energią elektryczną (akumulatorami) i wyposażony w sprawną wyrzutnię torpedową. Pomimo udanych testów, konserwatywne dowództwo hiszpańskiej marynarki odrzuciło projekt. "Holland" (Stany Zjednoczone) - konstrukcja genialnego irlandzko-amerykańskiego wynalazcy Johna Philipa Hollanda. Okręt znany jako "HOLLAND VI" został zakupiony przez rząd USA w 1900 roku i wcielony do służby jako USS "HOLLAND" (SS-1). W odróżnieniu od "PERAL", posiadał napęd hybrydowy (silnik benzynowy na powierzchni do ładowania akumulatorów oraz silnik elektryczny w zanurzeniu), co stało się technicznym standardem na kolejne kilkadziesiąt lat. Nikołaj Mitiukow szczegółowo opisuje techniczną rywalizację myśli inżynieryjnej obu krajów. Porównuje parametry układów napędowych, systemy utrzymania balastu, uzbrojenie (wczesne torpedy Whitehead) oraz przyczyny, dla których amerykańscy decydenci dostrzegli potencjał w nowej broni, podczas gdy hiszpański projekt, mimo wcześniejszego sukcesu technologicznego, został zmarnowany przez biurokrację.
• Niemieckie okręty liniowe typu "KAISER" (część I) - Sobański Maciej S. - Tekst stanowi początek monografii poświęconej jednej z najbardziej przełomowych serii pancerników (drednotów) Cesarskiej Marynarki Wojennej (Kaiserliche Marine) z okresu przed I wojną światową. Typ "KAISER" składał się z pięciu potężnych jednostek: SMS "KAISER", SMS "FRIEDRICH DER GROSSE", SMS "KAISERIN", SMS "PRINZREGENT LUITPOLD" oraz SMS "KÖNIG ALBERT". Były to pierwsze niemieckie pancerniki, w których zastosowano dwa rewolucyjne rozwiązania techniczne: napęd turbinami parowymi zamiast przestarzałych maszyn parowych potrójnego rozprężania, co znacznie zwiększyło ich prędkość i niezawodność oraz skośne (schodkowe) rozmieszczenie wież artylerii głównej na śródokręciu, co teoretycznie pozwalało wszystkim 10 działom kalibru 305 mm na prowadzenie ognia w kierunku jednej burty. W tej części opracowania Maciej S. Sobański skupia się na aspektach konstrukcyjnych i technicznych. Omawia kulisy rywalizacji z brytyjską Royal Navy oraz powody podjęcia decyzji o przejściu na napęd turbinowy, przedstawia szczegółowe omówienie konstrukcji kadłuba, opancerzenia, siłowni oraz charakterystyka potężnego uzbrojenia głównego i średniego, oraz prezentuje przebieg prac stoczniowych i proces wchodzenia poszczególnych pancerników do służby w latach 1912-1913.
• Niszczyciele "SPARTAK" i "AWTROIŁ" (część III) - Baszkirow Leonid G., Valdre Andres, Mitiukow Nikołaj W., Rodriges John A. - Trzyczęściowy cykl artykułów to szczegółowa monografia historyczno-techniczna dwóch rosyjskich niszczycieli typu "KAPITAN IZYLMIETJEW" / "IZIASŁAW" z okresu I wojny światowej: "SPARTAK" oraz "AWTROIŁ". Trzecia, finałowa część tego opracowania skupia się na dalszych losach i służbie obu okrętów po przejęciu ich przez siły brytyjskie i przekazaniu Estonii oraz ich późniejszej sprzedaży do Peru.
• "WICHITA" (CA-45) - zapomniany "jedynak" U.S. Navy (część I) - Nowak Grzegorz - Pierwsza część dwuczęściowego artykułu który stanowi szczegółowe opracowanie poświęcone genezie, projektowaniu, budowie oraz początkom służby amerykańskiego krążownika ciężkiego USS "WICHITA" (CA-45). Okręt ten określany jest mianem "jedynaka", ponieważ był jedyną wybudowaną jednostką swojego typu - stanowił hybrydę rozwiązań technologicznych, łączącą pancerz i kadłub projektowanych wówczas krążowników lekkich typu "BROOKLYN" z nowym uzbrojeniem głównym kalibru 203 mm. Artykuł stanowi wstęp techniczno-historyczny, przygotowujący grunt pod część II, która opisuje bezpośrednie działania bojowe okrętu podczas II wojny światowej (m.in. operację Torch, osłonę konwojów arktycznych oraz walki na Pacyfiku).
• Historia operacyjna niemieckich okrętów podwodnych w II wojnie światowej - Typ "IIA" - Nowak Grzegorz - Artykuł stanowi szczegółową monografię historyczno-operacyjną pierwszej serii produkcyjnej niemieckich przybrzeżnych okrętów podwodnych - typu "IIA" (jednostki od "U-1" do "U-6"). Okręty tego typu, powszechnie nazywane z racji niewielkich gabarytów i ciasnoty "pustymi puszkami" lub "zwykłymi czółenkami" (Einbäume), były pierwszymi U-Bootami zbudowanymi potajemnie oraz oficjalnie wcielonymi do służby w odradzającej się Kriegsmarine po 1935 roku. Główne zagadnienia poruszone w artykule to krótkie przedstawienie tła powstania projektu (opartego na prototypowym okręcie "CV-707" zbudowanym w Finlandii) oraz charakterystyka techniczna przybrzeżnego U-Boota o wyporności zaledwie 254 ton na powierzchni, służba przedwojenna, w tym udział jednostek typu "IIA" w formowaniu nowej broni podwodnej III Rzeszy (Flotylla "Weddigen"), szkoleniu pierwszych kadr podwodniaków oraz w patrolach pokojowych u wybrzeży Hiszpanii podczas tamtejszej wojny domowej. Poruszany jest również temat działań bojowych w kampanii wrześniowej 1939 roku, w tym szczegółowy opis wykorzystania okrętów "U-1"-"U-6" na Morzu Bałtyckim i Północnym przeciwko Polsce oraz aliantom, udział w blokadzie polskiego wybrzeża, patrole w rejonie Zatoki Gdańskiej i Helu oraz zabezpieczanie szlaków komunikacyjnych oraz kampania norweska (Operacja Weserübung, kwiecień 1940 r.). Ze względu na mały zasięg, ograniczone uzbrojenie (tylko 3 wyrzutnie torpedowe) i zły stan techniczny, od drugiej połowy 1940 roku typ "IIA" został całkowicie przesunięty do zadań treningowych w szkołach podwodniaków (m.in. w 21. Flotylli U-Bootów). Dodatkowo artykuł zawiera przegląd historii poszczególnych okrętów od "U-1" do "U-6" - w tym zatopienie "U-1" i "U-5" na minach/w wypadkach oraz samozatopienie pozostałych jednostek pod koniec wojny w maju 1945 roku w ramach operacji Regenbogen.
• Los rzecznego monitora "WILNO" po wrześniu 1939 r. - Strelbickij Konstantin B. - Artykuł rzuca nowe światło na powrześniowe losy polskiego monitora rzecznego ORP "Wilno". W oparciu o odnalezione w radzieckich archiwach dokumenty autor odtwarza działania podjęte przez wojska ZSRR po samozatopieniu jednostki przez polską załogę na rzece Pinie w II połowie września 1939 roku. Z opracowania wynika, że wiosną 1940 roku radzieckie służby ratownicze (EPRON) podniosły wrak i poddały go szczegółowej ekspertyzie technicznej. W przeciwieństwie do bliźniaczego ORP "KRAKÓW", który został wcielony do floty ZSRR jako "SMOLENSK", polskie ładunki wybuchowe zniszczyły kadłub i strukturę wewnętrzną "WILNA" na tyle poważnie, że Rosjanie uznali jego odbudowę za całkowicie nieopłacalną. Zamiast tego zdemontowali z niego przydatne pancerze, uzbrojenie oraz elementy maszynowni z przeznaczeniem na części zamienne, a same pozostałości kadłuba pozostawiono w rejonie warsztatów na Polesiu, gdzie uległy ostatecznemu zniszczeniu i zatarciu śladów po ataku Niemiec na ZSRR w 1941 roku.
• Rumuńskie operacje minowe w latach 1941-1944 - Sobański Maciej S. - Artykuł stanowi szczegółowe studium poświęcone morskiemu i rzecznemu wojennemu rzemiosłu minowemu w wykonaniu Królewskiej Marynarki Wojennej Rumunii (Fortele Maritime Române) podczas działań na Morzu Czarnym w latach 1941-1944. Autor charakteryzuje w nim rumuński potencjał w tej dziedzinie, skupiając się na nowoczesnym, flagowym stawiaczu min "AMIRAL MURGESCU" oraz licznych jednostkach pomocniczych i adaptowanych statkach pasażerskich (m.in. "SMR Regele Carol I" czy "Dacia"). Głównym wątkiem opracowania jest strategiczne znaczenie defensywnych zagród minowych stawianych na podejściach do kluczowych portów, ze szczególnym uwzględnieniem Konstancy oraz ujścia Dunaju. To właśnie te pola minowe przyniosły Rumunom największe sukcesy w początkowym okresie wojny, doprowadzając m.in. w czerwcu 1941 roku do zatonięcia radzieckiego lidera niszczycieli "Moskwa" oraz uszkodzenia krążownika "Woroszyłow". Sobański analizuje również ofensywne operacje stawiania min prowadzone we współpracy z niemiecką Kriegsmarine w rejonie Odessy, Sewastopola i wybrzeży Krymu. Całość wieńczy bilans strat obu stron, analiza roli zagród minowych w zabezpieczaniu morskiej ewakuacji wojsk z Krymu w 1944 roku (operacja 60 000) oraz omówienie losów rumuńskiej flotylli minowej po przejściu tego kraju na stronę aliancką i zajęciu jego okrętów przez Związek Radziecki.
• Zajęcie Goa, Daman i Diu przez wojska indyjskie w 1961 roku - Kubiak Krzysztof - Artykuł stanowi szczegółową monografię poświęconą indyjskiej operacji wojskowej o kryptonimie "Vijay" (Zwycięstwo) z grudnia 1961 roku. W wyniku tej zaledwie 36-godzinnej kampanii zbrojnej Indie dokonały aneksji niewielkich portugalskich enklaw kolonialnych położonych na Półwyspie Indyjskim: Goa, Daman oraz Diu, kończąc tym samym trwające ponad 450 lat panowanie Portugalczyków w tym regionie. Autor szczegółowo analizuje podłoże polityczne i militarne konfliktu, wskazując na bezskuteczność wieloletnich prób dyplomatycznego przekazania terytoriów przez Lizbonę pod rządami António de Oliveiry Salazara, co skłoniło rząd Jawaharlala Nehru do rozwiązania siłowego. Artykuł kładzie szczególny nacisk na aspekt morski i połączony operacji. Kubiak przedstawia miażdżącą przewagę sił po stronie indyjskiej - wojska lądowe wspierane przez lotnictwo oraz liczną flotę z lotniskowcem INS "VIKRANT" i krążownikami przeciwstawiły się skromnym siłom portugalskim, których trzon stanowiło przestarzałe, pojedyncze aviso (fregata) "AFONSO DE ALBUQUERQUE" oraz kilka niewielkich łodzi patrolowych. Większa część opracowania poświęcona jest przebiegowi samych walk, w tym pojedynkowi morskiemu u wybrzeży Goa, gdzie osamotniony "AFONSO DE ALBUQUERQUE" podjął nierówną walkę z indyjskimi niszczycielami INS "BETWA" i INS "BEAS", co doprowadziło do uszkodzenia i osadzenia na mieliźnie portugalskiego okrętu. Autor omawia również równoległe, sprawne opanowanie enklaw Daman i Diu przez indyjskie pododdziały lądowe i desantowe przy wsparciu artyleryjskim floty. Całość wieńczy podsumowanie bilansu strat obu stron, omówienie rezonansu międzynarodowego tej akcji oraz ocena operacji "Vijay" jako sprawnie przeprowadzonego przez Indie połączenia działań lądowych, morskich i powietrznych.
• Radzieckie krążowniki śmigłowcowe typu "MOSKWA" (część III) - Malinowski Jarosław - Trzecia, finałowa część cyklu Jarosława Malinowskiego poświęconego radzieckim krążownikom śmigłowcowym projektu 1123 ("KONDOR"), skupia się na historii służby bojowej, modernizacjach oraz wycofaniu z linii obu zbudowanych jednostek: "MOSKWA" i "LENINGRAD". Artykuł szczegółowo opisuje operacyjne wykorzystanie obu okrętów w latach 70. i 80. XX wieku na wodach Morza Śródziemnego, Atlantyku oraz Oceanu Indyjskiego. Autor przybliża kluczowe zadania, do których zostały zaprojektowane - przede wszystkim zwalczanie okrętów podwodnych (ASW) przy użyciu grup śmigłowców Ka-25 oraz systemów rakietowych (m.in. RPK-1 Wichr), a także ich rolę jako okrętów flagowych radzieckich eskadr na obcych wodach w okresie zimnej wojny. W tekście przeanalizowano również historyczny epizod bojowy z udziałem obu jednostek, jakim był ich udział w operacjach rozminowywania Kanału Sueskiego i Zatoki Sueskiej po wojnie Jom Kippur w latach 1974-1975. Malinowski omawia ponadto przebieg późniejszych napraw i modernizacji (m.in. testy śmigłowców pionowego startu i lądowania Jak-38 na pokładzie "MOSKWA"), spadek ich wartości bojowej w dobie pojawienia się nowszych krążowników lotniczych projektu 1143 ("KIJÓW"), a także ostateczny los obu jednostek - wycofanie ze służby i zezłomowanie w drugiej połówce lat 90. XX wieku.
• Ka-25 "Oczy floty" (część II) - Sobański Maciej S. - Drugi, finałowy artykuł Macieja S. Sobańskiego poświęcony wielozadaniowemu śmigłowcowi pokładowemu Ka-25 (Hormone) stanowi szczegółowy przegląd historii służby operacyjnej oraz zastosowania tej maszyny w lotnictwie morskim ZSRR i krajów sojuszniczych. Autor analizuje specyfikę poszczególnych wariantów produkcyjnych - od podstawowej wersji zwalczania okrętów podwodnych Ka-25PŁ, przez wskaźnikowy wariant Ka-25C służący do naprowadzania pocisków rakietowych dalekiego zasięgu poza horyzont, po wersję poszukiwawczo-ratowniczą Ka-25PS. Artykuł opisuje praktykę eksploatacji tych śmigłowców na pokładach radzieckich krążowników śmigłowcowych typu "MOSKWA" oraz krążowników rakietowych projektów 1134 i 1143, podkreślając ich kluczową rolę jako "oczu floty" w trakcie zimnowojennych patroli na Atlantyku, Morzu Śródziemnym i Oceanie Indyjskim. Całość uzupełniają informacje o udziale grup śmigłowców w misjach bojowych (m.in. przy rozminowywaniu Zatoki Sueskiej po wojnie Jom Kippur), historii eksportu do państw takich jak Indie, Syria, Wietnam czy Jugosławia, a także o procesie ich stopniowego zastępowania nowszymi maszynami z rodziny Ka-27 od lat 80. XX wieku.
• Japońskie niszczyciele rakietowe typu "MURASAME" i "TAKANAMI" - Malinowski Jarosław - Artykuł Jarosława Malinowskiego to monografia techniczno-operacyjna poświęcona niszczycielom rakietowym typów "MURASAME" i "TAKANAMI", które na przełomie XX i XXI wieku stanowiły trzon Japońskich Morskich Sił Samoobrony. Autor omawia w nim genezę powstania obu serii, stanowiących bezpośrednie rozwinięcie starszych okrętów typu "ASAGIRI", ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji budowy uniwersalnych platform bojowych z elementami technologii stealth. W części poświęconej typowi "MURASAME" Malinowski szczegółowo charakteryzuje architekturę kadłuba o wyporności 4500 ton, napęd w układzie COGAG oraz zaawansowane wyposażenie elektroniczne i rozdzielone wyrzutnie pionowe VLS dla rakiet przeciwlotniczych i ZOP. W dalszej części opracowania zaprezentowano usprawnienia wprowadzone na jednostkach typu "TAKANAMI", w tym montaż cięższego armaty kalibru 127 mm, skonsolidowanie uzbrojenia rakietowego w jednej 32-komorowej wyrzutni VLS Mk 41 oraz przystosowanie pokładu do nowszych śmigłowców SH-60K. Całość wieńczy zestawienie programu budowy, przydziału do poszczególnych Flotylli Eskortowych oraz ocena wysokiej wartości bojowej obu typów okrętów we współczesnej flocie Japonii.
• Marynarka Wojenna Syrii - Sobański Maciej S. - Artykuł Macieja S. Sobańskiego stanowi historyczną monografię poświęconą powstaniu, ewolucji oraz potencjałowi bojowemu Marynarki Wojennej Syrii od momentu jej utworzenia w 1950 roku aż do początku XXI wieku. Autor omawia początki tworzenia syryjskiej floty, jej przechodzenie z zachodnich dostawców sprzętu na ścisłą współpracę ze Związkiem Radzieckim oraz szczegółowo analizuje jej udział w konfliktach z Izraelem. Kluczowym punktem tej analizy jest bitwa morska pod Latakią podczas wojny Jom Kippur w 1973 roku - pierwsze w historii starcie z użyciem pocisków przeciwokrętowych, w którym syryjskie kutry rakietowe typu "OSA" i "KOMAR" poniosły ciężkie straty w walce z izraelskimi jednostkami stosującymi walkę radioelektroniczną. Opracowanie przedstawia również okres największego rozwoju floty w latach 70. i 80. XX wieku dzięki dostawom radzieckich dozorowców, nowszych kutrów rakietowych oraz śmigłowców ZOP, a także kończy się analizą kryzysu gotowości bojowej i sporu o finansowanie, jaki dotknął syryjskie siły morskie po rozpadzie ZSRR na przełomie wieków.

Dodatkowo na koncu numeru znajduje się dział recenzji.