"USAS 1st Pursuit Group” autorstwa Jona Guttmana, z grafiką okładkową Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Harry'ego Dempseya, to 28. tom z serii "Aviation Elite Units” wydawnictwa Osprey Publishing, opublikowany w 2008 roku. Książka ta rzuca światło na pionierski okres amerykańskiego lotnictwa wojskowego, szczegółowo odtwarzając historię pierwszej zorganizowanej grupy myśliwskiej Amerykańskiego Komponentu Lotniczego (USAS) biorącej udział w walkach na froncie zachodnim I wojny światowej. Publikacja koncentruje się na intensywnym, trwającym niespełna rok okresie operacyjnym w 1918 roku, kiedy to nowo sformowane eskadry USA weszły do akcji nad Francją, stawiając czoła doświadczonym pilotom niemieckim w kluczowych kampaniach tamtego etapu wojny.
Układ opracowania jest logiczny i w pełni spójny z konwencją monograficzną serii. Guttman rozpoczyna od rekonstrukcji procesu formowania grupy, w skład której weszły legendarne eskadry: 27., 94., 95. i 147. Aero Squadron. Autor analizuje proces szkolenia ochotników - z których wielu zdobywało wcześniejsze szlify w ramach francuskiej eskadry Lafayette - oraz trudności związane z pozyskiwaniem sprzętu od sojuszników. Kolejne rozdziały kreślą chronologiczny przebieg walk powietrznych w rejonie Toul, nad rzeką Marną oraz podczas wielkich ofensyw w rejonie St. Mihiel i Meuse-Argonne. Dużo uwagi poświęcono specyfice technicznej eksploatowanych maszyn, głównie myśliwców Nieuport 28 oraz SPAD S.XIII. Na kartach książki ożywają losy najwybitniejszych amerykańskich asów tamtej epoki, w tym Eddiego Rickenbackera, Franka Luke'a ("Balonowego Kata”) czy Raoula Lufbery'ego.
Książka spotkała się z bardzo pozytywnymi opiniami badaczy epoki oraz hobbystów. W recenzjach na specjalistycznych forach (jak np. na łamach portalu HyperScale) czytelnicy chwalą autora za unikanie hagiograficznego tonu i przedstawienie zmagań w sposób bezstronny, z uwzględnieniem realiów taktycznych i zawodności wczesnego sprzętu lotniczego. W internetowych bazach recenzenckich praca notuje wysokie oceny, uzyskując na 2026 r. średnią w granicach 4,5 na 5 gwiazdek, natomiast na platformie Goodreads utrzymuje się na stabilnym poziomie 4,1. Odbiorcy cenią publikację za doskonałe osadzenie losów jednostki w realiach taktycznych 1918 roku, choć rzadkie głosy krytyczne wskazują, że bogactwo nazwisk i dat w okresach największego natężenia walk może wymagać od czytelnika dużego skupienia podczas lektury.
Imponującym komponentem edytorskim tej pozycji jest oprawa plastyczna, za którą odpowiada Harry Dempsey. Oprócz ponad 130 unikalnych, wyraźnych fotografii archiwalnych z epoki, ukazujących pilotów i personel na lotniskach polowych, sercem wizualnym tomu jest zestaw kilkudziesięciu precyzyjnych profili kolorowych. Dempsey z niezwykłym wyczuciem detalu zrekonstruował skomplikowane malowania maszyn: od francuskiego kamuflażu plamistego, przez indywidualne oznaczenia taktyczne, aż po słynne godła eskadr, takie jak ikoniczny "Kapelusz w ringu” (Hat in the Ring) 94. Eskadry czy "Szarżujący Orzeł” 27. Eskadry.
Autorem publikacji jest Jon Guttman, uznany amerykański historyk wojskowości i wieloletni redaktor magazynów poświęconych lotnictwu, uważany za jednego z czołowych ekspertów w dziedzinie walk powietrznych z lat 1914-1918. Guttman posługuje się stylem bardzo gęstym, naszpikowanym faktami, lecz jednocześnie wolnym od monotonii. Jego głęboka wiedza źródłowa pozwala na skrupulatne zestawienie oficjalnych roszczeń alianckich z niemieckimi raportami strat, co daje rzadką możliwość w pełni obiektywnego spojrzenia na bilans sukcesów grupy (ponad 200 potwierdzonych zwycięstw).
Naturalne ograniczenia książki są bezpośrednią konsekwencją standardów wydawniczych serii, narzucających objętość 128 stron. Taki limit spowodował konieczność syntetycznego potraktowania szerszych zagadnień przemysłowych związanych z opóźnieniami w produkcji własnych samolotów w USA, co zmusiło Amerykanów do polegania na konstrukcjach francuskich. Monografia skupia się w sposób zdecydowany na wymiarze operacyjno-biograficznym, spychając kwestie czysto strategiczne na dalszy plan.
Podsumowując, "USAS 1st Pursuit Group” to znakomicie udokumentowane studium poświęcone formacji, która kładła podwaliny pod nowoczesne amerykańskie lotnictwo myśliwskie. Jon Guttman stworzył wartościową syntezę, która w udany sposób łączy techniczną faktografię z barwnymi losami pilotów. Dzięki świetnym profilom Harry'ego Dempseya książka staje się bezcenną pozycją referencyjną dla modelarzy oraz obowiązkowym punktem w bibliotece każdego badacza wojennych zmagań w powietrzu nad frontem zachodnim Wielkiej Wojny.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
