"Jagdverband 44: Squadron of Experten” autorstwa Roberta Forsytha, z efektowną okładką namalowaną przez Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami technicznymi Jamesa Lauriera, to 27. część cenionej serii wydawniczej "Aviation Elite Units” oficyny Osprey Publishing, wprowadzona na rynek w 2008 roku. Opracowanie to skupia się na fenomenie unikalnego i elitarnie obsadzonego dywizjonu myśliwskiego, powołanego do życia w dramatycznych okolicznościach konającego systemu militarnego Trzeciej Rzeszy. Książka rejestruje zaledwie kilka miesięcy z początku 1945 roku, kiedy to najlepsi niemieccy piloci, w obliczu nieuchronnej klęski, wsiedli za stery rewolucyjnych odrzutowców Messerschmitt Me 262 "Schwalbe”, tworząc formację bez precedensu w dziejach wojen powietrznych.

Struktura narracyjna publikacji została podporządkowana klasycznemu układowi chronologicznemu. Forsyth otwiera opowieść od nakreślenia głębokiego kryzysu w dowództwie Luftwaffe i buntu wyższych oficerów przeciwko Göringowi, co zaowocowało osobistym rozkazem Hitlera, by usunięty ze stanowiska generał Adolf Galland sformował elitarną jednostkę w celu ostatecznego zademonstrowania potencjału bojowego myśliwców odrzutowych. Kolejne rozdziały szczegółowo opisują organizację formacji w Bawarii, jej codzienne zmagania z przytłaczającą przewagą liczebną amerykańskiej 9. Armii Powietrznej oraz ewakuację do kolejnych baz pod naciskiem frontu lądowego. Autor z wielką pieczołowitością odtwarza też taktykę operacyjną formacji, w tym użycie potężnych salw niekierowanych pocisków rakietowych R4M, a także funkcjonowanie specjalnej eskadry osłonowej na tłokowych Fw 190D (tzw. Sachsenberg-Schwarm), chroniącej bezbronne podczas startów i lądowań odrzutowce.

Praca spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem ze strony pasjonatów historii najnowszej i techniki militarnej. Czytelnicy na forach i portalach recenzyjnych chwalą autora za zebranie unikalnych, rzadkich wspomnień oraz wplecenie do tekstu relacji takich asów jak Walter Krupinski, Klaus Neumann czy Franz Stigler. Średnie noty publikacji w dystrybucji internetowej kształtują się na poziomie 4,5 na 5 gwiazdek, a w serwisie Goodreads książka zdobyła solidne 4,1. Recenzenci podkreślają, że autor stworzył niesamowicie żywy obraz desperacji, lojalności wobec towarzyszy i fascynacji nowoczesną technologią w ostatnich tygodniach wojny. Z rzadka pojawiające się krytyczne uwagi dotyczą głównie faktu, że dynamika końcowych operacji i chaos tamtych dni sprawiają, iż losy niektórych pomniejszych pilotów zamykają się w lakonicznych wzmiankach.

Wizualna strona tomu stanowi ogromną wartość dodaną. Książka została nasycona potężnym materiałem ikonograficznym - znajdziemy tu ponad 110 archiwalnych, często mało znanych fotografii ukazujących detale konstrukcyjne maszyn oraz pilotów w otoczeniu leśnych pasów startowych. Głównym punktem programu dla miłośników detali i modelarzy redukcyjnych jest jednak sekcja 25 kolorowych plansz Jamesa Lauriera. Ilustrator odtworzył schematy malowania odrzutowych Me 262 oraz osłonowych Fw 190D-9 i D-11 z ich słynnymi, jaskrawymi, czerwono-białymi spodami skrzydeł, mającymi zapobiec omyłkowemu zestrzeleniu przez własną artylerię przeciwlotniczą.

Autorem opracowania jest Robert Forsyth, ceniony brytyjski historyk, wydawca i czołowy badacz operacji lotniczych Luftwaffe z lat 1944-1945. Forsyth spędził dekady na osobistych rozmowach z weteranami JV 44 (w tym z samym Adolfem Gallandem i Johannesem Steinhoffem), co owocuje brakiem powielania obrosłych mitami anegdot. Jego warsztat cechuje czysty obiektywizm, doskonała orientacja w dokumentacji archiwalnej oraz lekkość pióra, dzięki której sucha faktografia płynnie zmienia się w porywający reportaż historyczny.

Ograniczenia książki wynikają bezpośrednio ze standardów objętościowych serii, która na 128 stronach musiała zamknąć tak unikalny temat. Z tego powodu czytelnik nie znajdzie tu głębokiego kompendium wiedzy o rozwoju technologicznym samego silnika Jumo 004 ani drobiazgowej analizy strategicznych planów alianckich nalotów na fabryki podziemne. Książka ma charakter monografii konkretnej komórki bojowej, co naturalnie przesuwa szerszy kontekst przemysłowy i polityczny Trzeciej Rzeszy na dalszy plan.

Podsumowując, "Jagdverband 44: Squadron of Experten” to perfekcyjnie skrojone studium poświęcone formacji, w której posiadanie Krzyża Rycerskiego było niemalże standardem, a sami piloci w niespełna miesiąc uzyskali około 50 potwierdzonych zestrzelen. Robert Forsyth stworzył dzieło, które w znakomity sposób dokumentuje narodziny ery odrzutowej w cieniu totalnej katastrofy militarnej. Dzięki unikalnym planszom Lauriera i głębokiej podbudowie źródłowej, tom ten pozostaje jednym z najbardziej atrakcyjnych i wartościowych merytorycznie opracowań o "Cyrku Gallanda”, stanowiąc pozycję obowiązkową w bibliotece każdego znawcy tematu.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com