"Richthofen's Flying Circus: Jagdgeschwader Nr I" autorstwa Grega VanWyngardena, z okładką Marka Postlethwaite’a i ilustracjami Harry'ego Dempseya, to tom numer 16 uznanej serii Osprey "Aviation Elite Units", wydany w lipcu 2004 roku. Książka dokumentuje jeden z najbardziej legendarnych i barwnych rozdziałów w historii lotnictwa wojskowego I wojny światowej - powstanie i szlak bojowy Jagdgeschwader Nr I, pierwszej niemieckiej jednostki taktycznej skupiającej kilka eskadr myśliwskich. Sukcesy oraz ostateczny zmierzch tej formacji, znanej jako "Latający Cyrk", na zawsze wpisały się w historię podniebnych zmagań nad Frontem Zachodnim.
Struktura książki w chronologiczny sposób prowadzi czytelnika przez szesnaście miesięcy intensywnych walk jednostki, od jej sformowania w lipcu 2017 roku aż do rozejmu w listopadzie 1918 roku. VanWyngarden rozpoczyna narrację od przełomowej koncepcji zjednoczenia czterech eskadr (Jasta 4, 6, 10 i 11) pod twardą ręką charyzmatycznego i powszechnie szanowanego Manfreda von Richthofena - słynnego "Czerwonego Barona". Autor szczegółowo opisuje walkę o panowanie w powietrzu, codzienne realia bazowania w polowych warunkach (przypominających wędrowny cyrk) oraz tragiczny moment śmierci dowódcy w kwietniu 1918 roku. Dalej śledzimy losy jednostki pod komendą Wilhelma Reinharda, aż po finalny, dramatyczny etap wojny pod przywództwem Hermanna Göringa, kiedy to młodzi piloci w swoich jaskrawo pomalowanych maszynach stawiali czoła przygniatającej przewadze liczebnej alianckiego lotnictwa.
Pod względem merytorycznym tom wyróżnia się wyjątkową głębią analizy personalnej i sprzętowej. Znany ekspert lotniczy Barrett Tillman na łamach portalu "The Aerodrome" podkreślał, że książka jest znakomitym źródłem referencyjnym, w czym ogromną zasługę mają precyzyjnie opracowane aneksy oraz indeks asów. VanWyngarden nie ogranicza się wyłącznie do postaci legendarnego dowódcy; obszernie przybliża losy innych czołowych lotników Niemiec, którzy przeszli przez szkołę JG I, takich jak Ernst Udet, Werner Voss, Lothar von Richthofen czy Erich Löwenhardt. Książka robi więcej niż tylko relacjonuje walki - dokumentuje także ewolucję technologiczną maszyn formacji, od Albatrosów D.III i potężnych trójpłatowców Fokker Dr.I, aż po doskonałe Fokkery D.VII, które pozwalały "Cyrkowi" zachować drapieżność do ostatnich dni konfliktu.
Przyjęcie książki przez środowisko historyków i hobbystów było niezwykle entuzjastyczne. Recenzenci zgodnie chwalili wydawnictwo Osprey za kompleksowe ujęcie tematu i udane zbalansowanie faktów historycznych z technicznymi niuansami. Szczególne uznanie pozycja zyskała w oczach modelarzy redukcyjnych, którzy w oficjalnych recenzjach branżowych wskazywali ten tom jako absolutny fundament przy odtwarzaniu historycznych malowań samolotów z Wielkiej Wojny. Materiał wizualny stanowi olbrzymi atut tej publikacji. Dynamiczna grafika okładkowa autorstwa Marka Postlethwaite’a doskonale oddaje atmosferę podniebnych starć, natomiast plansze barwne przygotowane przez Harry'ego Dempseya są dla czytelnika prawdziwą kopalnią wiedzy. Dempsey, znany ze swojego rygorystycznego podejścia do detali, przygotował ponad 40 kolorowych profili przedstawiających unikalne, osobiste schematy malowania maszyn poszczególnych pilotów. Warstwę tę uzupełnia bogaty zbiór około 125 czarno-białych fotografii archiwalnych, ukazujących pilotów, personel naziemny oraz samoloty na lotniskach polowych, co nadaje książce niezwykle autentyczny wyraz.
Greg VanWyngarden to ceniony, wieloletni badacz historii lotnictwa z okresu I wojny światowej, który zyskał międzynarodowe uznanie dzięki skrupulatnej pracy z dokumentami źródłowymi. Jego głęboka wiedza, połączona z dostępem do rzadkich materiałów archiwalnych i prywatnych kolekcji zdjęć, pozwoliła mu na stworzenie dzieła o wysokiej rzetelności. Jak zauważają recenzenci, doświadczenie VanWyngardena przejawia się w tym, że potrafi on bezbłędnie powiązać biografie poszczególnych pilotów z technicznym rozwojem ich maszyn, unikając przy tym powielania narosłych przez lata mitów wokół formacji Richthofena.
Ewentualne ograniczenia książki wynikają głównie z narzuconego formatu serii "Aviation Elite Units". Objętość 128 stron, choć znacznie większa niż w standardowych zeszytach Osprey, przy tak ogromnym nagromadzeniu postaci i wydarzeń na przestrzeni kilkunastu miesięcy wymusza zwartą, momentami wręcz encyklopedyczną konstrukcję tekstu. Czytelnicy nastawieni na głębokie analizy psychologiczne pilotów lub bardzo rozbudowane opisy taktyczne pojedynczych potyczek powietrznych mogą odczuć pewien niedosyt, gdyż autor musiał utrzymać tempo ogólnej kroniki jednostki.
Podsumowując, "Richthofen's Flying Circus: Jagdgeschwader Nr I" to jedna z najlepszych i najbardziej kompletnych pozycji w swojej serii. VanWyngarden z powodzeniem zamknął w jednym tomie opowieść o narodzinach nowoczesnej taktyki myśliwskiej, ludzkich dramatach i technologicznym wyścigu zbrojeń. Dzięki unikalnemu materiałowi fotograficznemu oraz precyzyjnym planszom Dempseya, książka stanowi lekturę obowiązkową dla każdego miłośnika historii lotnictwa I wojny światowej, modelarzy oraz osób zafascynowanych legendą "Czerwonego Barona".
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
