"Jagdgeschwader 52: The Experten" autorstwa Johna Weala, z ilustracjami Marka Postlethwaite'a, to tom numer 15 serii Osprey "Aviation Elite Units", wydany w sierpniu 2004 roku. Książka dokumentuje historię bojową jednostki, której osiągnięcia nie mają precedensu w dziejach lotnictwa wojskowego: Jagdgeschwader 52 było najbardziej efektywną i najwyżej punktowaną jednostką myśliwską nie tylko w Luftwaffe II wojny światowej, ale w całej historii lotnictwa. Żadna inna formacja myśliwska nigdy nie zbliżyła się do jej zadziwiającego wyniku około 9000 zestrzelonych wrogich samolotów w walce.
Struktura narracyjna obejmuje pięć rozdziałów: "From Small Beginnings", "Frontflieger im Westen", "Interlude", "Eastern Front - Advance" oraz "Eastern Front - Retreat", uzupełnionych appendiksami, komentarzem do plansz barwnych i indeksem. Weal prowadzi narrację od pierwszych dni operacyjnych jednostki jako część JG 433, sformowanej do latania na Bf 109D, przez redesygnację na JG 52 w roku 1939, aż po dramatyczny odwrót na Froncie Wschodnim i koniec wojny. Przy okazji autor ujawnia kilka zaskakujących faktów, między innymi to, że osiągnięcia JG 52 były mierne w latach 1939-1940, a udział jednostki w Bitwie o Brytanię był w znacznej mierze katastrofalny. Szczególną uwagę poświęca triumfalnemu rozdziałowi wschodniemu, w którym narodziła się legenda trzech najlepszych asów myśliwskich wszech czasów: Ericha Hartmanna z 352 zwycięstwami, Gerharda Barkhorna z 301 i Günthera Ralla z 275.
Pod względem merytorycznym tom wyróżnia się znakomitym zakotwiczeniem w źródłach. Weal posiada jeden z największych prywatnych zbiorów oryginalnej literatury niemieckojęzycznej z okresu II wojny światowej i swoje badania opiera na tym rozległym archiwum. Biegle władając językiem niemieckim, spędził wiele czasu na nawiązywaniu kontaktów z byłymi członkami Luftwaffe - od oficerów sztabu generalnego RLM po frontowych lotników - wielokrotnie wykorzystując te prywatne źródła do uzyskania dostępu do dalszych materiałów archiwalnych. Recenzent z portalu Cybermodeler zwracał uwagę, że książka jest niezbędna dla każdego historyka lotnictwa i analityka wojskowego pragnącego zrozumieć, jak jedna jednostka mogła odnieść tak znaczące sukcesy w walce powietrznej, a modelarze docenią historię, fotografie i profile barwne umożliwiające odtworzenie maszyn tych superasów.
Weal argumentuje, że służba przede wszystkim nad Frontem Wschodnim pozbawiła JG 52 należnej mu sławy, podobnie jak brak rozpoznawalnego pseudonimu czy szeroko nagłośnionego insignium. Ten kontekstowy komentarz wyróżnia opracowanie na tle prostych kronik bojowych i nadaje narracji wymiar refleksji nad historyczną niesprawiedliwością. Na okładce książki widnieje Erich Hartmann na tle swojego Bf 109 "Karaya One" - wybór symboliczny, bo postać "Czarnego Diabła", jak nazywali go Sowieci, spaja całą opowieść. Przyjęcie książki było bardzo pozytywne. Recenzent Cybermodeler Michael Benolkin polecał tytuł zarówno historykom lotnictwa i analitykom wojskowym, jak i modelarzom zainteresowanym replikowaniem maszyn superasów JG 52. Recenzja w "Aviation History" podkreślała, że widziana w perspektywie narracji, która prawdopodobnie wymagałaby kilku tomów, by oddać jej pełną sprawiedliwość, JG 52 musi poprzestać na byciu po prostu najwyżej punktowaną formacją myśliwską w historii lotnictwa. Czytelnicy na Amazon.ca wskazywali, że żywa prezentacja historii JG 52 z udziałem relacji pilotów tworzy szczególnie angażującą lekturę, choć część z nich sygnalizowała niedosyt fotografii i ilustracji poświęconych Gerhardowi Barkhornowi i kolejnym asem jednostki poza Hartmannem.
Materiał wizualny Marka Postlethwaite'a - artysty, który urodził się w Leicestershire w 1964 roku, przez całe życie rozwijał pasję do historii lotnictwa, zaczynał jako fotograf, by poświęcić się wyłącznie ilustracji, i jest wysoko ceniony za jakość oraz dokładność swojej pracy; w 1991 roku został najmłodszym wybranym członkiem Gildii Artystów Lotnictwa - obejmuje dziesięć stron profili barwnych dokumentujących malowanie i oznakowania Bf 109 poszczególnych asów JG 52. Fotografie archiwalne czarno-białe, choć w ocenie modelarzy niewystarczająco liczne w zakresie wariantów technicznych poszczególnych wersji Messerschmitta, dostarczają autentycznej dokumentacji z frontu wschodniego i zachodniego. John Weal jest głównym autorem i artystą Osprey ds. tematyki Luftwaffe. Napisał, zilustrowal i/lub dostarczył ilustracje do wielu tytułów z serii Aircraft of the Aces. Jego wieloletni bezpośredni kontakt z oryginalną dokumentacją niemiecką i byłymi lotnikami Luftwaffe zaowocował solidnością wywodu widoczną na każdej stronie - zarówno w warstwie faktograficznej, jak i w zrozumieniu mentalności i kultury bojowej jednostki.
Ograniczenia wynikają z formatu serii. 128 stron przy temacie obejmującym ponad pięć lat operacji na kilku teatrach działań, dziesiątki wybitnych osobowości i tysiące misji bojowych wymusza drastyczną selekcję. Modelarze wyraźnie sygnalizowali niedosyt szczegółowych fotografii różnych wariantów Bf 109 eksploatowanych przez JG 52 na przestrzeni lat. Działania na teatrach innych niż wschodni - epizod bałkański, operacje na zachodzie i ograniczone zaangażowanie w walkę nad Rzeszą - zostały potraktowane zdawkowo. Czytelnik szukający pogłębionej analizy taktycznej poszczególnych kampanii czy rozbudowanych biogramów wszystkich czołowych asów musi sięgnąć po opracowania monograficzne.
Podsumowując, "Jagdgeschwader 52: The Experten" to jedna z wyróżniających się pozycji w serii "Aviation Elite Units" - opracowanie, które dzięki wyjątkowym kwalifikacjom językowym autora, dostępowi do prywatnych archiwów i bezpośrednim kontaktom z weteranami Luftwaffe wykracza poza standardowy poziom tomu Osprey. Wealowi udało się w skromnej objętości opowiedzieć historię zarówno jako osiągnięcia organizacyjnego i bojowego bez precedensu, jak i jako dramatycznego epizodu wojennego rozgrywającego się z dala od zachodnich kamer i dziennikarzy. Dla miłośników historii lotnictwa, Frontu Wschodniego i modelarzy zainteresowanych myśliwcami Luftwaffe - lektura obowiązkowa.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
