Wchodząc do służby w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych jako myśliwiec pokładowy, Brewster F2A, później nazwany przez Brytyjczyków Buffalo i po prostu Brewsterem przez Finów, miał stosunkowo niewiele służby we własnym kraju. Rzeczywiście, ten samolot w akcji w barwach USA można było zobaczyć tylko raz: w starciu pod Midway, gdzie piloci F2A należący do USMC zestrzelili wiele japońskich samolotów pokładowych, w tym dwa padły łupem przyszłego asa pułkownika Charlesa M. Kunza. F2A został również zamówiony dla RAF w 1939 roku i chociaż wkrótce okazało się, że ten typ nie nadaje się do użycia przeciwko potężnej Luftwaffe nad Europą Zachodnią, Buffalo był postrzegany jako odpowiedni typ do użycia na Dalekim Wschodzie. Został on masowo wysłany w celu wyposażenia nowych eskadr RAF, RAAF i RNZAF utworzonych do obrony Malajów i Singapuru. Pomimo wielu niedociągnięć ujawnionych po inwazji japońskiej, jednostki Wspólnoty Narodów walczyły dzielnie z przeciwnościami losu, dysponując słabym zapleczem logistycznym, ostatecznie zgłosiły wiele zwycięstw. Rzeczywiście, nie mniej niż dziewięciu pilotów albo zostało asami w typie, albo zwiększyło swoje wyniki, aby osiągnąć asa, a kolejnych piętnastu asów latało nimi w walce. Co więcej, czołowy as Buffalo stał się najbardziej utytułowanym pilotem Wspólnoty Narodów przeciwko Japończykom w całej wojnie. Jednak to właśnie w Finlandii Brewster znalazł nieśmiertelną sławę i okazał się prawdziwym cierniem w boku Sowietów. Działając w prymitywnych warunkach i przeciwko przewadze, fińscy piloci Brewster 239 uzyskiwali niesamowite wyniki przeciwko Czerwonym Siłom Powietrznym. Ogólnie rzecz biorąc, około 37 fińskich pilotów zostało asami podczas pilotowania Brewstera 239. Przysadzisty Brewster był myśliwcem wybieranym przez czołowych fińskich pilotów aż do pojawienia się dużej liczby myśliwców Messerschmitt Bf 109 w 1943 roku.
"Brewster F2A Buffalo Aces of World War 2" autorstwa Kariego Stenmana i Andrew Thomasa, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Chrisa Daveya i Marka Stylinga, to tom numer 91 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany w 2010 roku. Książka podejmuje temat wyjątkowo przewrotny: Brewster Buffalo - myśliwiec powszechnie znany z katastrofalnych wyników w służbie brytyjskiej na Dalekim Wschodzie i równie nieudanego debiutu US Navy nad Midway - okazał się w fińskich rękach maszyną wyjątkowo skuteczną, która wydała kilkudziesięciu asów i zapisała jedną z bardziej zadziwiających kart historii myślistwa II wojny światowej.
Struktura książki jest geograficzno-tematyczna i prowadzi czytelnika przez wszystkie teatry służby Buffalo: fińską Wojnę Kontynuacyjną przeciwko lotnictwu radzieckiemu, obronę Malajów i Singapuru, służbę w Birmie i Indiach, wreszcie jedyne większe zaangażowanie US Navy i USMC - bitwę o Midway, będącą zarazem pożegnaniem typu z pierwszoliniową służbą amerykańską. Aneksy zawierają osobne tabele asów dla lotnictw USA, Commonwealth i Finlandii, co pozwala czytelnikowi szybko zestawić dorobek pilotów z różnych służb.
Pod względem merytorycznym tom obnaża fundamentalny paradoks Buffalo. W służbie RAF, RAAF i RNZAF w obliczu japońskiej inwazji samolot był wyraźnie zdeklasowany przez Zero i inne maszyny przeciwnika przy fatalnym wsparciu logistycznym - i mimo to dziewięciu pilotów osiągnęło na nim status asa, a piętnastu dalszych asów walczyło na nim w akcji. Co więcej, czołowy as Buffalo stał się z czasem najskuteczniejszym pilotem całego Commonwealth walczącym z Japończykami. W Finlandii jednak maszyna osiągnęła niemal legendarny status: 37 pilotów zostało asami na Brewsterze 239, który był preferowanym myśliwcem fińskich asów aż do nadejścia wystarczającej liczby Bf 109 w 1943 roku. Autorzy konsekwentnie i nowatorsko korygowali przy tym statystyki zwycięstw - w rozdziałach dalekowschodnich zestawiając alianckie zgłoszenia zestrzeleń z rzeczywistymi stratami japońskich pilotów, co pozwoliło na weryfikację danych rzadko spotykaną w tomach poświęconych tej epoce.
Odbiór książki był bardzo pozytywny. Kevin Iutzeler z IPMS podkreślał wyjątkową wartość relacji weteranów - zebranych w momencie, gdy większość tych ludzi zbliżała się już do kresu życia - i wskazywał na szczegółowość krzyżowania źródeł alianckich i japońskich jako na metodologiczny wyróżnik tomu. Scott Van Aken z Modelingmadness ocenił książkę jako znakomitą lekturę i doskonałe źródło referencyjne, polecając ją bez zastrzeżeń. Recenzenci z "Midwest Book Review" zwracali uwagę, że opracowanie wypełnia wyraźną lukę w literaturze o sprzęcie lotniczym II wojny, a wojskowe biblioteki specjalistyczne znajdą w nim wartościowe uzupełnienie zbiorów.
Materiał wizualny Daveya i Stylinga odpowiada wysokim standardom serii. Plansze barwne dokumentują malowania i oznaczenia Buffalo w służbie kolejnych użytkowników: od charakterystycznych fińskich swastyk na brudnobiałym zimowym malowaniu po barwne oznaczenia dywizjonów RAF, RAAF i RNZAF na tropikalnych kamuflażach. Uzupełniają je kolorowe fotografie i bogate zestawy czarno-białych zdjęć archiwalnych. Recenzenci wskazywali, że bogactwo tematyczne plansz - obejmujące warianty rzadko dokumentowane ikonograficznie - czyni tę pozycję szczególnie użyteczną dla modelarzy sięgających po mniej popularne tematy.
Autorzy wnoszą do współpracy idealnie uzupełniające się kompetencje. Kari Stenman jest bezspornie najwybitniejszym światowym autorytetem w dziedzinie fińskich sił powietrznych II wojny światowej - po ponad 50 latach badań i ponad 100 opublikowanych tytułach jego wiedza o pilotach, samolotach i dokumentacji fińskiego lotnictwa pozostaje niedościgniona. Andrew Thomas z kolei, jako czołowy badacz historii RAF w służbie czynnej, wnosił do projektu znajomość operacji Commonwealth na teatrze dalekowschodnim. Połączenie tych perspektyw sprawia, że oba kluczowe rozdziały historii Buffalo - fiński i brytyjski - są opracowane z porównywalną starannością i głębią.
Ograniczenia wynikają z formatu serii i rozpiętości tematu. Służba F2A w US Navy przed Midway i rola samolotu w ewolucji taktyki lotnictwa morskiego USA zostały potraktowane skrótowo wobec wątków fińskiego i dalekowschodniego. Szerszy kontekst decyzji eksportowych i polityki zbrojeniowej - dlaczego Buffalo trafił do RAF zamiast pozostać na wyposażeniu US Navy, i dlaczego wysłano go właśnie na Daleki Wschód - zarysowany jest ogólnie. Czytelnik zainteresowany pełną historią programu Brewster Corporation i jego kłopotów przemysłowych będzie musiał sięgnąć po uzupełniające opracowania.
Podsumowując, "Brewster F2A Buffalo Aces of World War 2" to jedna z najbardziej zaskakujących lektur w serii - opowieść o samolocie, który w powszechnej historycznym pamięci jest synonimem porażki, a w rzeczywistości wydał dziesiątki asów i okazał się maszyną wybitną w rękach pilotów znających jej możliwości i ograniczenia. Stenman i Thomas stworzyli kompendium, które rehabilituje Buffalo jako temat historyczny, a jednocześnie dostarcza rzadko dostępnej w jednym miejscu dokumentacji wszystkich teatrów jego służby. Dla miłośników historii lotnictwa fińskiego, kampanii malajskiej i wczesnych walk na Pacyfiku - pozycja obowiązkowa.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
