Amerykanie pozostawali w tyle za swoimi europejskimi rówieśnikami w lotnictwie wojskowym pod koniec lat 30-tych XX wieku i dopiero bitwa o Anglię uświadomiła Amerykanom konieczność posiadania samolotów, które mogłyby bronić celów przed nocnym atakiem bombowców. Z pomocą RAF nadano najwyższy priorytet stworzeniu tak wyspecjalizowanych sił myśliwskich. Ta książka analizuje liczne typy samolotów, które były używane przez Stany Zjednoczone w tej roli, począwszy od wczesnych konwersji typu "stop-gap”, takich jak TBM Avenger, Lockheed Ventura i A-20 Havoc (P-70). Dalej szczegółowo opisuje historię walki nowszych i wyposażonych w radary Hellcatów, Corsairów i Black Widow, które zostały zaprojektowane do poszukiwania samolotów wroga (zarówno niemieckich, jak i japońskich) w Europie, na Morzu Śródziemnym i Pacyfiku. To właśnie te samoloty zarejestrowały większość zestrzeleń dokonanych przez Marynarkę Wojenną, Korpus Piechoty Morskiej i USAAF w latach 1944-45. Dodatkowo książka zawiera relacje amerykańskich pilotów, którzy spędzili czas na linii frontu na wyprawach z RAF w ramach ETO/MTO, ucząc się specyfiki walki i taktyki latających w nocy myśliwców wyposażonych w radary, takich jak Mosquito i Beaufighter, zanim USAAF otrzymały znacznie opóźnionego P-61. Dzięki kolorowym profilom i rzadkim zdjęciom jest to absorbująca relacja o często niedocenianych dywizjonach: amerykańskich nocnych myśliwcach.
"American Nightfighter Aces of World War 2" autorstwa Andrew Thomasa i Warrena Thompsona, z okładką Marka Postlethwaite'a i ilustracjami Chrisa Daveya, to tom numer 84 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany w 2008 roku. Książka wypełnia wyraźną lukę w piśmiennictwie: nocne myśliwstwo amerykańskie w II wojnie światowej rzadko doczekuje się tak szczegółowego opracowania, mimo że jego rola - od obrony celów lądowych po polowania na japońskie bombowce nad Pacyfikiem - była strategicznie istotna i technicznie fascynująca.
Struktura książki jest tematyczno-chronologiczna i obejmuje pięć rozdziałów: budowę amerykańskiego programu nocnych myśliwców, udział Amerykanów w dywizjonach nocnych RAF, operacje na Pacyfiku, działania na teatrze śródziemnomorskim oraz wreszcie wprowadzenie P-61 Black Widow do walk w Europie Zachodniej. Takie ujęcie pozwala śledzić równoległe wątki: ewolucję sprzętu i technologii radarowej, zdobywanie doświadczeń przez pilotów USAAF na wymianach z RAF-em oraz stopniowe budowanie własnych, autonomicznych zdolności nocno-myśliwskich przez Stany Zjednoczone na różnych teatrach działań. Autorzy sięgają od Anglii po Birmę, od Afryki Północnej po Nową Gwineę, co nadaje książce wyjątkowo szerokie geograficzne spektrum.
Pod względem merytorycznym publikacja wyróżnia się spojrzeniem na niedoceniany aspekt ewolucji lotnictwa: opóźnienia Stanów Zjednoczonych wobec Europejczyków na polu myśliwstwa nocnego, wymuszone przez doświadczenia Bitwy o Anglię. Thomas i Thompson dokumentują całą gamę typów używanych w tej roli - od prowizorycznych adaptacji, takich jak TBM Avenger, Lockheed Ventura czy A-20 Havoc w wersji P-70, przez wyposażone w radar Hellcaty, Corsairy i Hellcaty Marynarki Wojennej, aż po docelowego Black Widowa, który trafił na front ze znacznym opóźnieniem. Wśród omawianych asów znaleźli się m.in. Lou Luma, Eugene Axtell i Paul Smith - piloci, których osiągnięcia należą do najsłabiej udokumentowanych w literaturze o amerykańskim lotnictwie bojowym. Recenzenci podkreślali, że tak szczegółowe zestawienie dokonań nocnych myśliwców USAAF, Navy i Marine Corps w jednym tomie jest praktycznie nieosiągalne z żadnego innego pojedynczego źródła.
Książka spotkała się z ciepłym przyjęciem. David Stubblebine z World War II Database pisał, że narracja niesie ze sobą - niejako między wierszami - historię tajnych technologii i ewolucji wyspecjalizowanego sprzętu, a całość stanowi materiał, którego nie znajdzie się w żadnej innej jednotomowej publikacji. Keith Pruitt z IPMS chwalił żywość relacji i przyznawał, że lektura skłoniła go do zainteresowania się modelami nocnych myśliwców. Wyjątkowym walorem jest też owoc wieloletnich wywiadów Thompsona z weteranami, których relacje nadają biografiom pilotów autentyczny, często bardzo osobisty charakter.
Materiał wizualny przygotowany przez Chrisa Daveya odpowiada jego ugruntowanej renomie w serii. Plansze barwne obejmują profile samolotów we wszystkich kluczowych wersjach i teatrach działań, dokumentując charakterystyczne ciemne malowania nocnych myśliwców, systemy oznaczeń identyfikacyjnych i indywidualne emblematy eskadr. Fotografie archiwalne - w znacznej części pochodzące z prywatnej kolekcji Thompsona, obejmującej materiały zebrane podczas wywiadów z ponad dwoma tysiącami pilotów - uzupełniają narrację o ujęcia rzadko dostępne w innych publikacjach.
Autorzy wnoszą do współpracy uzupełniające się kompetencje. Warren Thompson przez ponad 40 lat zajmował się historią lotnictwa wojskowego, a jego kolekcja liczy tysiące fotografii i szczegółowych wywiadów z weteranami - ze szczególnym uwzględnieniem właśnie nocnych myśliwców USAAF. Andrew Thomas, jako uznany badacz historii RAF, wnosił do projektu znajomość strony brytyjskiej i doświadczenie w opisywaniu działań nocnych dywizjonów Królewskich Sił Powietrznych, dzięki czemu rozdziały o wymianie doświadczeń z RAF-em zyskały solidną podbudowę źródłową. Połączenie obu perspektyw - brytyjskiej i amerykańskiej - jest jedną z wyraźnych zalet tej współpracy.
Ograniczenia publikacji są typowe dla serii. Objętość około 96 stron wymusza selekcję, a tak szerokie geograficzne i sprzętowe spektrum tematu powoduje, że każdy z teatrów działań jest omówiony skrótowo - czytelnik zainteresowany wyłącznie Pacyfikiem czy wyłącznie operacjami P-61 w Europie może poczuć niedosyt. Kwestie techniczne związane z rozwojem pokładowych systemów radarowych zostały zarysowane ogólnie, bez głębszego wejścia w specyfikę poszczególnych urządzeń. Brak w serii komplementarnego tomu poświęconego nocnym myśliwcom RAF - który pozwoliłby czytelnikowi zestawić obie tradycje - sprawia, że rozdziały o współpracy z Brytyjczykami stanowią naturalny pomost, lecz nie zastępują osobnego opracowania.
Podsumowując, "American Nightfighter Aces of World War 2" to cenna i rzetelna pozycja dokumentująca aspekt amerykańskiego lotnictwa bojowego, który w bibliografii tematu bywa traktowany marginalnie. Thomas i Thompson stworzyli kompendium łączące historię techniczną z biografiami pilotów i relacjami z pola walki, obejmujące wszystkie kluczowe teatry działań i typy samolotów. Dla czytelnika szukającego jednego źródła na temat amerykańskich asów nocnych myśliwców II wojny światowej - ta książka jest lekturą oczywistą i prawdopodobnie jedyną w swoim rodzaju.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
