Oblężenie Malty podczas II wojny światowej jest jednym z największych eposów wojen powietrznych. W 1942 r. opisywano tą wyspę na przemian zarówno jako "raj dla pilotów myśliwców”, jak i "najbardziej zbombardowane miejsce na ziemi”. W szczytowym momencie wysiłków Osi przeciwko Malcie przeżyła ona 154 kolejne dni i noce bombardowań, 100 nocy więcej niż Londyn podczas Blitzu. Zniszczenie konwojów Osi przez samoloty stacjonujące na Malcie okazało się jednym z decydujących czynników w pokonaniu sił Rommla w Afryce Północnej. Ta ważna pozycja strategiczna zostałaby utracona, gdyby nie skuteczna obrona wyspy przez garstkę znacznie przewyższających liczebnie eskadr myśliwców Królewskich Sił Powietrznych. W brutalnej i bezlitosnej wojnie powietrznej nad Maltą odnieśli sukces tylko najlepsi piloci myśliwców, a nawet to często nie gwarantowało przeżycia kolejnego dnia. Ta książka opisuje heroiczną historię asów myśliwców Spitfire podczas walk nad Maltą. Wywodzący się z międzynarodowego zespołu Australijczyków, Brytyjczyków, Kanadyjczyków, Nowozelandczyków, obywateli RPA i Rodezji piloci walczyli z wieloma fizycznymi trudnościami i przytłaczającymi siłami w jednej z najważniejszych i decydujących bitew powietrznych II wojny światowej.

"Malta Spitfire Aces" autorstwa Steve'a Nicholsa, z okładką Marka Postlethwaite'a, to tom numer 83 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany w 2008 roku. Książka dokumentuje jeden z najbardziej dramatycznych epizodów powietrznej historii II wojny światowej - obronę Malty przez nielicznych, lecz wyjątkowo skutecznych pilotów myśliwskich, których wysiłek okazał się czynnikiem decydującym o utrzymaniu strategicznej pozycji Aliantów na Morzu Śródziemnym.

Struktura książki łączy układ chronologiczny z tematycznym. Cztery pierwsze rozdziały śledzą kolejne fazy oblężenia: ustanowienie strategicznej roli wyspy na początku konfliktu, dostawę 46 Spitfire'ów przez lotniskowiec USS "WASP" w kwietniu 1942 roku wraz z przybyciem dywizjonów 601 i 603, operację "Pedestal" i dramatyczną walkę o przetrwanie wyspy, wreszcie ostatnią próbę sił Osi przejęcia panowania w powietrzu nad Maltą. Piąty rozdział stanowi swoiste kompendium biograficzne - krótkie noty o najwybitniejszych asach stacjonujących na wyspie, uzupełnione aneksami i planszami barwnymi. Recenzenci szczególnie chwalili obszerne omówienie wysiłku logistycznego związanego z dostawami Spitfire'ów drogą morską i powietrzną - wątku, który w innych opracowaniach bywa traktowany marginalnie.

Pod względem merytorycznym książka ukazuje obronę Malty w pełnym kontekście strategicznym. Niszczenie przez maltańskie lotnictwo konwojów zaopatrzeniowych dla wojsk Rommla okazało się jednym z kluczowych czynników klęski Afrika Korps - a Nichols konsekwentnie przypomina tę zależność, nie pozwalając, by narracja o walkach powietrznych oderwała się od szerszego obrazu kampanii północnoafrykańskiej. Wśród pilotów, których sylwetki omawia autor, znaleźli się lotnicy wywodzący się z Australii, Wielkiej Brytanii, Kanady, Nowej Zelandii, Rodezji i Południowej Afryki - co czyni tę historię opowieścią o wielonarodowej obronie w obliczu skrajnie niekorzystnych warunków: głodu, wyczerpania, niedoborów paliwa i stałego zagrożenia ze strony znacznie liczniejszych formacji Luftwaffe i Regia Aeronautica. Malta przeżyła 154 kolejne dni i noce bombardowań - o 100 nocy więcej niż Londyn podczas Blitzu - co nadaje opisywanym walkom wyjątkowy dramatyzm.

Książka spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem. Scott Van Aken z serwisu Modelingmadness ocenił ją jako jedną z najlepszych pozycji w całej serii "Aircraft of the Aces", podkreślając, że jest wypełniona relacjami z pierwszej ręki, fotografiami z epoki oraz znakomitymi profilami barwnymi. Część czytelników zwracała uwagę, że temat maltańskiej kampanii powietrznej - mimo swojego kluczowego znaczenia strategicznego - pozostaje zaskakująco słabo udokumentowany w literaturze anglojęzycznej, co czyni tę pozycję tym cenniejszą. Jako drobny zarzut pojawiała się opinia, że niektóre plansze barwne wypadają nieco blado w porównaniu z fotografiami, choć inni recenzenci widzieli w tym świadomy zabieg oddający efekt intensywnego śródziemnomorskiego słońca.

Materiał wizualny jest wyjątkowo bogaty jak na standardy serii. Nichols jest jednocześnie autorem tekstu i ilustratorem - co nadaje całości spójność rzadko spotykaną w tomach, gdzie obie funkcje sprawują różne osoby. Dziesięć stron barwnych plansz profilowych dokumentuje malowania i oznaczenia jednostkowe Spitfire'ów w wariantach operujących na Malcie, uzupełnione rysunkami w skali 1:72 dla popularnych wśród modelarzy wariantów. Fotografie archiwalne, w tym wiele rzadkich ujęć z lotnisk polowych i portretów pilotów przy maszynach, nadają narracji autentyczności i stanowią cenne źródło ikonograficzne.

Steve Nichols to pasjonat lotnictwa wojennego, artysta i modelarz, który przez wiele lat zgłębiał historię RAF w II wojnie światowej, ze szczególnym uwzględnieniem oblężenia Malty. Jest członkiem Bomber Command Association i Eighth Air Force Historical Society, a wcześniej pracował jako scenarzysta, ilustrator i konsultant historyczny przy dwóch nagradzanych dokumentach poświęconych amerykańskiemu lotnictwu. "Malta Spitfire Aces" to jego debiut wydawniczy dla Osprey - i, sądząc po przyjęciu, debiut bardzo udany. Styl narracji jest żywy, bezpośredni i nasycony szczegółami operacyjnymi, choć przystępny również dla czytelników bez głębszego przygotowania historycznego.

Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii. Piąty rozdział z krótkimi notami biograficznymi asów, choć cenny jako kompendium, siłą rzeczy nie pozwala na pogłębioną analizę poszczególnych karier bojowych. Szerszy kontekst działań lotniczych nad Morzem Śródziemnym - rola lotnictwa włoskiego, współpraca z Royal Navy, szczegółowa analiza taktyki stosowanej przez Spitfire'y w warunkach maltańskich lotnisk - został potraktowany skrótowo. Rok wydania (2008) oznacza również, że badania archiwalne prowadzone w kolejnych latach nie zostały uwzględnione.

Podsumowując, "Malta Spitfire Aces" to jedna z wyróżniających się pozycji w serii - rzetelna, bogato ilustrowana i oparta na solidnych źródłach relacja o jednym z najbardziej dramatycznych rozdziałów w historii RAF. Steve Nichols zdołał połączyć w ramach skromnej objętości narrację strategiczną, biograficzną i techniczną w sposób, który satysfakcjonuje zarówno czytelnika szukającego historii wojennej, jak i modelarza poszukującego materiałów referencyjnych. Dla miłośników historii kampanii śródziemnomorskiej i Spitfire'a ta pozycja - jako jedyne tak szczegółowe anglojęzyczne opracowanie asów maltańskich - ma wartość trudną do przecenienia.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com