Związek Radziecki zaczął pomagać Chińskiej Republice Ludowej w tworzeniu nowoczesnych sił powietrznych w 1950 r., kiedy sowieckie pułki sił powietrznych zostały wysłane do szkolenia lokalnych pilotów. Zaangażowanie Chin w wojnę koreańską pod koniec października 1950 roku nieuchronnie wciągnęło do wojny sowieckich pilotów. Łącznie 52 sowieckich pilotów odniosło pięć lub więcej zwycięstw w wojnie koreańskiej. Historia tych tajnych działań była długo skrywaną tajemnicą, a ta książka będzie pierwszą angielską publikacją opisującą jedyny przypadek, kiedy zimna wojna między Rosją a USA stała się gorąca. Ta książka przedstawia sowieckie doświadczenia bojowe podczas wojny koreańskiej na podstawie szczegółowych historii jednostek i rzadkich relacji z pierwszej ręki. Mając dostęp do obszernych rosyjskich archiwów, autorzy oferują fascynujący wgląd w wojnę powietrzną, która została w dużej mierze zamaskowana i zaniedbana, zilustrowana wcześniej niepublikowanymi zdjęciami i szczegółowymi kolorowymi profilami.
"Soviet MiG-15 Aces of the Korean War" autorstwa Leonida Kryłowa i Jurija Tepsurkajewa, z okładką Marka Postlethwaite'a, to tom numer 82 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany w 2008 roku. Książka wyróżnia się na tle serii w sposób zasadniczy: jest to pierwsza anglojęzyczna publikacja szczegółowo dokumentująca tajne zaangażowanie lotnictwa radzieckiego w wojnę koreańską - epizod przez dekady skrzętnie ukrywany przez Moskwę, a zarazem jeden z najważniejszych rozdziałów w historii pierwszej konfrontacji odrzutowych myśliwców w warunkach bojowych.
Struktura książki jest ściśle chronologiczna i obejmuje sześć rozdziałów odpowiadających kolejnym fazom konfliktu: walki w 1950 roku, dwa rozdziały poświęcone rokowi 1951, dwa - rokowi 1952, oraz ostatni obejmujący pierwszą połowę 1953 roku, uzupełnione aneksami, planszami barwnymi i indeksem. Takie ujęcie pozwala śledzić ewolucję taktyki radzieckich pilotów i narastającą intensywność walk powietrznych w rejonie tzw. "MiG Alley" równolegle z pojawianiem się kolejnych asów. Punktem wyjścia jest rok 1950, gdy Związek Radziecki rozpoczął wsparcie Chińskiej Republiki Ludowej w budowie nowoczesnych sił powietrznych, wysyłając własne pułki lotnicze do szkolenia chińskich pilotów - co nieuchronnie wciągnęło radzieckich lotników bezpośrednio w działania bojowe.
Pod względem merytorycznym tom stanowi publikację wyjątkową. Badania Kryłowa trwały 17 lat i opierają się na archiwach rosyjskich oraz wywiadach z pilotami 64. Korpusu Lotnictwa Myśliwskiego. Książka oferuje wyjątkowo szczegółowy wgląd w relacje radzieckich pilotów MiG-ów podczas wojny koreańskiej, w tym znakomite opisy walk z pierwszej ręki oraz obszerne dane jednostkowe - niemal nieprawdopodobne, biorąc pod uwagę, że jeszcze niedawno Rosjanie w ogóle nie przyznawali, że mieli swoich pilotów w Korei. Wśród omawianych asów dominują tak wybitni piloci jak Oskin, Pepelyajew, Sutyagin, Szczukin i Kramarenko - część z nich była weteranami II wojny światowej. Sutyagin, dowódca eskadry z 17. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego, uznawany jest za czołowego asa lotnictwa odrzutowego wszech czasów, z 21 zgłoszonymi zwycięstwami powietrznymi.
Szczególną wartość - i zarazem źródło kontrowersji - stanowi metodyczne podejście autorów do kwestii liczby zwycięstw. Radzieccy piloci przypisali sobie zestrzelenie 574 Sabre'ów przy stracie 335 własnych MiG-ów; tymczasem według danych USAF to F-86 zniszczyły ponad 790 MiG-ów, tracąc zaledwie 78 Sabre'ów. Kryłow konsekwentnie wskazuje na rozbieżności między radzieckim a amerykańskim bilansem strat i zwycięstw, konfrontując dokumenty obu stron i nie ukrywając, że masowe zawyżanie liczby zestrzeleń było zjawiskiem powszechnym po obu stronach frontu - m.in. z powodu mylenia śladu spalin z silnika odrzutowego z trafionym samolotem. Takie rzetelne podejście do źródeł nadaje pracy walor historiograficzny wykraczający poza standardy serii.
Książka spotkała się z wyjątkowo entuzjastycznym przyjęciem krytyków i czytelników. Recenzenci podkreślali, że jest to pozycja niezwykle dobrze opracowana i udokumentowana, oferująca wgląd w starannie skrywane przez dziesięciolecia radzieckie zaangażowanie w wojnę koreańską. Pismo "Scale Aircraft Modelling" wyraziło zdumienie, że Osprey zdołał opublikować tak kompletne opracowanie tematu, wskazując na wyjątkowość relacji pilotów, które jeszcze dekadę wcześniej byłyby zupełnie niedostępne. Szczególnie ceniono fakt, że autorzy - sami Rosjanie, z bezpośrednim dostępem do środowiska weteranów i archiwów - mogli zebrać świadectwa, których żaden zachodni badacz nie byłby w stanie pozyskać.
Materiał wizualny odpowiada standardom serii. Plansze barwne przedstawiają profile samolotów poszczególnych asów, uzupełnione licznymi fotografiami archiwalnymi, w tym wieloma wcześniej niepublikowanymi ujęciami, które stanowią cenne źródło dla modelarzy zainteresowanych tym okresem. Fotografie radzieckie - przez lata niedostępne na Zachodzie - wnoszą zupełnie nową perspektywę ikonograficzną: portrety pilotów przy maszynach, zdjęcia z lotnisk polowych i dokumentacja techniczna MiG-15 w warunkach operacyjnych.
Autorzy to rosyjscy badacze specjalizujący się w historii lotnictwa radzieckiego. Leonid Kryłow przez prawie 20 lat dokumentował tajny udział radzieckich sił powietrznych w wojnie koreańskiej, publikując wcześniej artykuły i książki na ten temat w Rosji; jego badania opierają się na dokumentach przechowywanych w Centralnym Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej. Fakt, że autorzy są Rosjanami piszącymi o własnej tradycji wojskowej, z jednej strony zapewnił im dostęp do unikalnych źródeł, z drugiej zaś - jak zauważają niektórzy recenzenci - sprawia, że narracja skłania się ku radzieckiej perspektywie, nie podważając wiarygodności własnych źródeł tam, gdzie byłoby to uzasadnione.
Ograniczenia wynikają częściowo z samego charakteru tematu. Kwestia wiarygodności radzieckich statystyk zwycięstw pozostaje nierozstrzygnięta, a format serii nie pozwala na pełną analizę porównawczą z dokumentacją USAF i USMC. Brak ilustracji innych typów radzieckich samolotów operujących w tym rejonie oraz ograniczona przestrzeń poświęcona szerszemu kontekstowi politycznemu i strategicznemu to naturalne konsekwencje objętości około 96 stron. Czytelnik szukający rozbudowanej analizy dyplomatycznych i wywiadowczych aspektów radzieckiego zaangażowania w Korei powinien sięgnąć po opracowania monograficzne.
Podsumowując, "Soviet MiG-15 Aces of the Korean War" to jedna z najbardziej wartościowych pozycji w całej serii "Aircraft of the Aces" - nie tylko jako kompendium biograficzne, ale jako dokument historyczny ujawniający wymiar zimnowojennego konfliktu, który przez pół wieku pozostawał tajemnicą. Kryłow i Tepsurkajew stworzyli opracowanie, które zmienia perspektywę na wojnę koreańską w powietrzu: z konfliktu postrzeganego jako bezsporne zwycięstwo USAF w pierwszym starciu odrzutowych myśliwców - na znacznie bardziej złożoną i wyrównaną rywalizację. Dla miłośników historii zimnej wojny, lotnictwa koreańskiego i modelarzy zainteresowanych radzieckim sprzętem lotniczym pozycja ta jest lekturą obowiązkową.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
