Zmodyfikowany do operacji na niskim pułapie w celu przeciwdziałania atakom Luftwaffe na południowe wybrzeże, napędzany silnikiem Griffon samolot myśliwski Spitfire XIV stał się najlepszym myśliwcem niskiego pułapu II wojny światowej. Dywizjony przebazowane do półdniowo - wschodniej Anglii w celu przeciwdziałania nalotom niemieckich latających bomb V1 miały w swoich szeregach pilotów specjalizujących się w taktyce uderzania końcówką skrzydła samolotu, aby zdezorientować bombę i spowodować jej zniszczenie. Andrew Thomas bada również rolę, jaką odegrały eskadry zmodyfikowanych Spitfire już po ofensywie V1, zarówno w ataku na Niemcy, jak i po wojnie na Malajach i Palestynie. Historie z pierwszej ręki, zdjęcia i profile kolorów uzupełniają opis asów, które latały najpotężniejszym wariantem Spitfire, jaki kiedykolwiek zbudowano.
"Griffon Spitfire Aces" autorstwa Andrew Thomasa, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Chrisa Daveya i Marka Stylinga, to tom numer 81 serii Osprey "Aircraft of the Aces". Książka stanowi pierwsze w serii kompleksowe ujęcie asów latających na wersjach Spitfire'a wyposażonych w silnik Rolls-Royce Griffon - najmocniejszych i najszybszych wariantach tej legendarnej maszyny, od Mk.XII po Mk.XIV i późniejsze.
Struktura książki jest chronologiczno-tematyczna i obejmuje sześć rozdziałów: "A New Force", "Defending the Realm", "To the Rhine", "Nemesis of the Luftwaffe", "The Last Rites" oraz "A Kind of Peace", uzupełnionych aneksami, planszami barwnymi i indeksem. Thomas prowadzi narrację od pierwszych operacyjnych zastosowań Spitfire'a Mk.XII w obronie wybrzeża Anglii przed niskopułapowymi rajdami Luftwaffe, przez walki nad kontynentem w 1944 i 1945 roku, aż po działania powojenne. Osobny wątek poświęcony jest roli dywizjonów Spitfire'ów Griffon po zakończeniu ofensywy V1, zarówno podczas natarcia na Niemcy, jak i w późniejszych konfliktach w Malajach i Palestynie.
Pod względem merytorycznym szczególnie wyróżnia się rozdział poświęcony zwalczaniu bomb latających V1. Dywizjony zostały przesunięte do południowo-wschodniej Anglii, gdzie piloci opanowali technikę przewracania V1 skrzydłem samolotu, dezorientując bombę - co dało im przydomek "doodlebug aces". Wśród pilotów latających na omawianych maszynach znaleźli się m.in. polscy asy, por. Henryk Pietrzak i por. Władysław Potocki, którzy brali udział w testach operacyjnych tych wariantów. Thomas opiera narrację na relacjach z pierwszej ręki, raportach bojowych i dokumentach jednostek, co nadaje biografiom pilotów autentyczny charakter. Skuteczność autora jako narratora wynika w dużej mierze z umiejętnego łączenia własnej narracji z materiałami zebranymi podczas wywiadów z weteranami, uzupełnionymi solidnie udokumentowanymi informacjami technicznymi.
Książka spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem - recenzenci ocenili ją jako pozycję nieocenioną zarówno dla miłośników lotnictwa z okresu II wojny światowej, jak i dla modelarzy. Podkreślano, że Thomas sprawnie balansuje między biografiami asów a szerszym kontekstem kampanii, nie pozwalając, by żaden z tych elementów przytłoczył drugiego. Walorem szczególnie docenianym przez czytelników jest fakt, że Spitfire Griffon - choć będący punktem kulminacyjnym rozwoju tej rodziny myśliwców - rzadko doczekiwał się tak szczegółowego opracowania w formule „aces", co czyni tę pozycję wyraźną luką w piśmiennictwie, którą tom skutecznie zapełnia.
Materiał wizualny, zgodnie z tradycją serii, uzupełniają liczne rzadkie fotografie archiwalne oraz szczegółowe plansze barwne ilustrujące malowania i oznaczenia samolotów poszczególnych asów. Ilustracje Daveya i Stylinga odtwarzają profile różnych wariantów Griffona - od Mk.XII z przyciętymi końcówkami skrzydeł po późne wersje Mk.XIV - rejestrując ewolucję kamuflażu i oznaczeń jednostkowych na przestrzeni całego okresu operacyjnego, w tym podczas działań powojennych. Fotografowie i modelarze znajdą w książce użyteczne odniesienia do detali, które rzadko pojawiają się w innych publikacjach serii.
Andrew Thomas jest jednym z czołowych brytyjskich badaczy historii RAF, autorem licznych artykułów i książek na ten temat. Jako pilot, który wstąpił do RAF-u bezpośrednio po szkole, przez całą swoją karierę wojskową zachowywał żywe zainteresowanie historią i rozwojem swojej formacji. Jego styl - zwięzły, rzeczowy, pozbawiony zbędnej retoryki - sprawdza się w ramach formuły serii, a znajomość środowiska RAF-u z perspektywy praktycznej nadaje opisom działań bojowych wiarygodność trudną do osiągnięcia przez autorów wywodzących się wyłącznie z tradycji akademickiej.
Ograniczenia publikacji są typowe dla serii: około 96 stron wymusza selekcję materiału. Niektórzy recenzenci wskazywali na sporadyczne nieścisłości faktograficzne dotyczące konkretnych lotów i składów załóg, weryfikowalne dopiero po konfrontacji z osobistymi dziennikami lotów weteranów - co jest nieuchronną przypadłością prac opartych na wielu źródłach, niekiedy wzajemnie sprzecznych. Szerszy kontekst strategiczny, rola Griffon-Spitfire'ów w strukturze Dowództwa Myśliwskiego RAF w późnej fazie wojny oraz porównanie z równoległymi projektami (Tempest, Typhoon) zostały potraktowane skrótowo.
Podsumowując, „Griffon Spitfire Aces" to solidna i wartościowa pozycja, która wypełnia realną lukę w literaturze o Spitfire'ach, skupiając się na wariantach zbyt często pomijanych na rzecz bardziej ikonicznych Mk.I czy Mk.V. Andrew Thomas stworzył przystępne, rzetelnie udokumentowane kompendium, które łączy historię techniczną z portretami pilotów i relacjami z pola walki. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej może okazać się zbyt zwięzłe, lecz jako wprowadzenie do tematu, uzupełnienie innych tomów serii oraz źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się znakomicie. Miłośnicy historii Spitfire'a, którzy sięgnęli już po tomy poświęcone assom z lat 1940–1943, znajdą tu naturalną kontynuację - opowieść o maszynie, która wojnę zakończyła jako najszybszy myśliwiec tłokowy w służbie RAF.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
