Pfalz Flugzeug Werke, znajdujący się w Speyer w Bawarii, był trzecim w wielkim triumwiracie (obok Fokkera i Albatrosa) niemieckich producentów myśliwców podczas Wielkiej Wojny. Kiedy wybuchła I wojna światowa w 1914 roku, Pfalz początkowo produkował kopie jednopłatowców Morane-Saulnier dla niemieckich służb lotniczych. Wraz z pojawieniem się słynnych Fokkerów Eindecker z ich zsynchronizowanymi karabinami maszynowymi, Pfalz wszedł na rynek myśliwców z Pfalz E.I i jego następcami, podobnie uzbrojonymi jednopłatami. Choć nigdy nie tak liczne jak projekty Albatros czy Fokker, na D III/IIIa latało wielu znanych asów: między innymi Werner Voss, Carl Degelow, Erich Löwenhardt i niszczyciel balonów Fritz von Rötha.
"Pfalz Scout Aces of World War 1" autorstwa Grega VanWyngardena, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga, to tom numer 71 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy 25 lipca 2006 roku. Książka stanowi pierwsze w literaturze anglojęzycznej kompendium poświęcone wyłącznie pilotom myśliwskim Luftstreitkräfte, którzy uzyskali status asa, latając na samolotach wytwórni Pfalz – maszynie często pomijanej na rzecz bardziej znanych konstrukcji Fokkera i Albatrosa.
Struktura książki jest typowa dla serii. VanWyngarden rozpoczyna od wprowadzenia historycznego, omawiającego genezę Pfalz Flugzeug Werke z siedzibą w Spirze nad Renem – trzeciego z wielkiej triady niemieckich producentów myśliwców I wojny światowej. Następne rozdziały systematycznie relacjonują ewolucję konstrukcji: od wczesnych jednopłatów wzorowanych na Morane-Saulnier, przez serię E.I z synchronizowanym uzbrojeniem, aż po ikoniczne D-III/D-IIIa oraz późniejsze D-VIII i D-XII. Autor szczegółowo opisuje specyfikę eksploatacji tych maszyn, zwracając uwagę na wyzwanie badawcze, jakim jest niekompletność niemieckich dokumentacji – mimo że Pfalz D-III/IIIa przypisuje się około 450 zwycięstw, dokładna liczba pilotów z pięcioma lub więcej zestrzeleniami na tym typie nigdy nie zostanie jednoznacznie ustalona.
Książka prezentuje sylwetki pilotów, którzy odnieśli sukcesy na Pfalzach: wśród nich znaleźli się zarówno słynni piloci-asy tacy jak Werner Voss, Carl Degelow, Erich Löwenhardt czy Fritz von Röth, jak i mniej znani piloci z bawarskich Staffeln, które stanowiły głównego użytkownika tych maszyn. VanWyngarden relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, unikając spekulacji tam, gdzie źródła są niejednoznaczne, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych w latach 1917–1918: znaczenie współpracy w ramach formacji, adaptacji do maszyny o specyficznych właściwościach lotnych oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na aliancką przewagę.
Książka spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem czytelników. Na Goodreads publikacja uzyskała średnią ocenę około 4,5 na 5 na podstawie kilkunastu opinii. W recenzji dla The Aerodrome Barrett Tillman przyznał książce pięć gwiazdek, chwaląc "zgrabne ujęcie" tematu i podkreślając, że jest to prawdopodobnie jedyna praca, jaka kiedykolwiek powstanie na ten niszowy temat. Recenzenci z Aviation History i Scale Aircraft Modelling docenili jakość fotografii archiwalnych (ponad 100 zdjęć czarno-białych) oraz plansz kolorowych, wskazując na ich przydatność dla modelarzy. Niektórzy czytelnicy zauważają jednak, że ze względu na ograniczenia źródłowe, nie wszystkie biografie są tak szczegółowe, jak w przypadku asów latających na bardziej popularnych typach maszyn – co jest zrozumiałe przy stanie zachowania archiwów.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga. Plansze odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu w barwach niemieckich sił powietrznych. Publikacja zawiera 106 fotografii czarno-białych oraz 32 kolorowe widoki boczne i 8 widoków z góry, które czytelnicy chwalą za przydatność dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia charakterystycznych, często bardzo kolorowych malowań Pfalzów z bawarskich jednostek. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów z ich maszynami, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest Greg VanWyngarden, amerykański historyk lotnictwa i uznany specjalista od niemieckiego lotnictwa myśliwskiego I wojny światowej. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii "Aircraft of the Aces". VanWyngarden konfrontuje dostępne źródła niemieckie z raportami alianckimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Dodatkowo sama natura tematu – niekompletne dokumenty operacyjne i trudność w przypisaniu konkretnych zwycięstw do konkretnych typów maszyn – oznacza, że niektóre wątki muszą pozostać otwarte. Data wydania (2006) oznacza także, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Pfalz Scout Aces of World War 1" to solidne i rzetelne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich latających na często pomijanej, lecz eleganckiej konstrukcji Pfalz w I wojnie światowej. Greg VanWyngarden stworzył przystępne kompendium, które łączy analizę techniczną z biografiami pilotów, zachowując naukową ostrożność tam, gdzie źródła są niejednoznaczne. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się doskonale. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" o myśliwcach państw centralnych. Dla miłośników historii lotnictwa i "mniej znanych" konstrukcji myśliwskich ta książka ma szczególną wartość, przypominając o roli Pfalza jako maszyny, która – choć nigdy nie dorównała liczebnością Albatrosowi czy Fokkerowi – zdobyła uznanie pilotów swoją elegancją, solidnością i skutecznością w rękach doświadczonych asów.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
