Samolot który był inspiracją dla kultowego Fokkera Dr I - Sopwith Triplane - został zbudowany jako zamiennik niezwykle udanego Sopwith Pup. Dzięki ogromnej powierzchni skrzydeł rewolucyjny Triplane mógł pochwalić się niezrównaną szybkością wznoszenia i znacznie poprawioną zwrotnością. Rzeczywiście, kiedy ten typ zadebiutował w walce pod koniec 1916 roku, Triplane mógł z łatwością pokonać każdy inny samolot używany przez każdą ze stron. Wykorzystywany wyłącznie przez Royal Naval Air Service i francuską marynarkę, Triplane miał znacznie większy wpływ na wojnę powietrzną na froncie zachodnim, niż na to zasługiwała skromna wielkość produkcji. Piloci, tacy jak Ray Collishaw, Bob Little i Roderic Dallas, odnosili sukcesy w krwawej walce o dominację w powietrzu na froncie zachodnim w 1917 roku. Pierwszy drukowany tom poświęcony wyłącznie asom Triplane, ta książka zawiera liczne relacje z pierwszej ręki, szczegółowe załączniki, ponad 90 rzadkich fotografii i ponad 40 zupełnie nowych profili kolorystycznych i planów.
"Sopwith Triplane Aces of World War 1" autorstwa Normana Franksa, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga, to tom numer 62 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy 24 czerwca 2004 roku. Książka stanowi pierwsze w literaturze anglojęzycznej kompendium poświęcone wyłącznie pilotom myśliwskim, którzy uzyskali status asa, latając na legendarnym Sopwith Triplane – rewolucyjnym trójpłacie, który wywarł wpływ na wojnę powietrzną nieproporcjonalnie duży w stosunku do swojej skromnej produkcji (zaledwie 130 egzemplarzy).
Struktura książki jest typowa dla serii, lecz wzbogacona o unikalne materiały źródłowe. Franks rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia technicznego, wyjaśniającego genezę konstrukcji Triplane jako rozwinięcia wcześniejszego Pup, z potrójnym układem płatów zapewniającym niezwykłą zwrotność i tempo wznoszenia. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów Triplane w kluczowych kampaniach roku 1917: służbę w czterech eskadrach Royal Naval Air Service (No 1, 8, 9 i 10 Naval Squadron), działania nad Flandrią i Francją, oraz słynny "Black Flight" Raya Collishawa. Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich osiągnięciach oraz specyfice eksploatacji tej maszyny w warunkach walk powietrznych z niemieckimi Albatrosami D.III.
Książka prezentuje sylwetki najwybitniejszych asów latających na Triplane: Raya Collishawa (34 zwycięstwa na tym typie, w tym 14½ potwierdzonych jako "zniszczone"), Roberta A. Little'a, Roderica Dallasa, Alexandra Soara oraz innych pilotów RNAS i francuskiej Aéronavale. Franks relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych w 1917 roku: znaczenie koordynacji w ramach formacji, adaptacji do nowej maszyny oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na coraz skuteczniejszą obronę niemiecką. Unikalnym atutem publikacji jest obecność licznych relacji pierwszoosobowych, w tym wpisów z dzienników lotów i raportów pilotów, w tym Cecila Lewisa.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na Goodreads publikacja uzyskała średnią ocenę 4,25 na 5 na podstawie 8 ocen, przy czym 75% recenzentów przyznało jej 4 gwiazdki, a 25% – maksymalną notę 5 gwiazdek. Na portalu The Aerodrome recenzent Barrett Tillman przyznał książce 4 gwiazdki, chwaląc obfitość materiałów pierwszoosobowych, w tym logbooki trzech asów: Little'a, Soara i Alexandera, oraz żywe opisy pilotażu autorstwa Cecila Lewisa. Modelarze szczególnie doceniają 36 kolorowych profili autorstwa Harry'ego Dempseya, uzupełnionych o rysunki w skali, które stanowią nieocenione źródło referencyjne. Niektórzy czytelnicy zauważają jednak pewne nieścisłości w opisie osiągów Triplane względem Albatrosa D.III oraz luźne podejście do definicji "zestrzeleń" – co jest zrozumiałe przy różnicach w procedurach potwierdzania zwycięstw między armiami.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga. Plansze odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu w barwach RNAS i francuskiej Aéronavale. Publikacja zawiera ponad 90 rzadkich fotografii archiwalnych oraz ponad 40 kolorowych ilustracji, które czytelnicy chwalą za przydatność dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia charakterystycznych malowań Triplane z eskadr "Naval Eight" i "Black Flight". Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów z ich maszynami, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest Norman Franks, brytyjski historyk lotnictwa i jeden z najbardziej uznanych specjalistów od tematyki myśliwców I wojny światowej. Jest autorem licznych prac dla Osprey Publishing, w tym tomów o asach latających na Camelu, Pupie, Nieuportach i Fokkerach. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii. Franks konfrontuje źródła brytyjskie z raportami niemieckimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr, szerszy kontekst strategiczny wojny powietrznej w 1917 roku czy porównanie z niemieckimi myśliwcami – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo data wydania (2004) oznacza, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Sopwith Triplane Aces of World War 1" to solidne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich latających na rewolucyjnym trójpłacie w kluczowym roku 1917. Norman Franks stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z biografiami pilotów i unikalnymi relacjami pierwszoosobowymi. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się doskonale. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" o myśliwcach Ententy oraz dedykowane monografie o poszczególnych asach. Dla miłośników historii lotnictwa i technicznych ciekawostek – jak wpływ Triplane na konstrukcję Fokkera Dr.I – ta książka ma szczególną wartość, przypominając o roli tej maszyny jako prekursora ery trójpłatów w wojnie powietrznej.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
