Ta książka przedstawia historię mniej znanych asów, którzy w składzie 9. Air Forces latali potężnymi samolotami Republic P-47 Thunderbolt nie jako eskorta dalekiego zasięgu, lecz w roli taktycznego samolotu myśliwsko-bombowego. Opisuje również wyczyny 325. FG z basenu Morza Śródziemnego, która była jedyną grupą P-47 w strategicznej 15. Air Forces. W szczególności asy Thunderbolt w ramach 9. Air Forces były rzadkie, mimo że około 15 grup latało na tym myśliwcu, a to dlatego, że głównym zadaniem tych pilotów było wspieranie wojsk na ziemi. Jednakże, ponieważ Luftwaffe często przeciwstawiała się takim wypadom aż do kwietnia 1945 r. ponad 20 pilotów miało okazję zaliczyć pięć lub więcej zestrzeleń i zyskać status "asa”.

"P-47 Thunderbolt Aces of the Ninth and Fifteenth Air Forces" autorstwa Jerry'ego Scuttsa, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Chrisa Daveya, Marka Stylinga i Mike'a Chappella, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydana po raz pierwszy w 1999 roku. Książka stanowi uzupełnienie wcześniejszego tomu tego samego autora poświęconego asom P-47 z 8. Armii Powietrznej, przenosząc czytelnika na dwa inne, równie ważne teatry działań USAAF w Europie: 9. Armię Powietrzną (Ninth Air Force), wspierającą operacje taktyczne nad Europą Zachodnią, oraz 15. Armię Powietrzną (Fifteenth Air Force), działającą z baz we Włoszech przeciwko celom w południowej Europie, na Bałkanach i w południowych Niemczech. To właśnie na pokładzie potężnego Republic P-47 Thunderbolt – "Juga", jak nazywali go piloci – piloci tych armii prowadzili skuteczne misje myśliwsko-szturmowe, eskortowe i rozpoznawcze, przyczyniając się do zdobycia panowania w powietrzu nad kluczowymi sektorami frontu.

Struktura publikacji jest logiczna i przemyślana. Scutts rozpoczyna od rozdziału wprowadzającego, w którym omawia specyfikę organizacji i zadań 9. i 15. Armii Powietrznej: pierwsza, jako armia taktyczna, koncentrowała się na bezpośrednim wsparciu wojsk lądowych, atakach na cele naziemne i eskortowaniu bombowców średnich; druga, jako armia strategiczna, prowadziła długodystansowe misje bombowe i eskortowe nad południową Europą. Autor szczegółowo opisuje ewolucję wersji P-47 używanych w tych jednostkach (głównie P-47D i M), adaptacje do roli myśliwca-bombowca (uzbrojenie w bomby, rakiety RP-3) oraz specyfikę pilotażu w różnych warunkach: od lotów na małych wysokościach nad Francją i Belgią po walki na dużych wysokościach nad Alpami i Bałkanami.

Kolejne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów P-47 w kluczowych kampaniach: w przypadku 9. Armii – działania wspierające lądowanie w Normandii, przełamanie frontu w Saint-Lô, operację Market Garden i ofensywę w Ardenach; w przypadku 15. Armii – kampanię włoską, ataki na cele w Austrii, Czechosłowacji i południowych Niemczech oraz walki z myśliwcami Luftwaffe broniącymi pól naftowych w Rumunii. Scutts szczegółowo opisuje profile najwybitniejszych pilotów Thunderboltów z tych armii: Eugene'a O'Neilla (Ninth AF, 12+ zwycięstw), Johna Godfreya (Ninth AF, as myśliwsko-bombowy), Roberta W. Foy'a (Ninth AF), Edwina L. Heller'a (Fifteenth AF, 10+ zwycięstw) oraz Waltera C. Beckhama (Fifteenth AF) – pilotów, którzy dzięki kunsztowi, taktycznej inteligencji i niezawodności maszyny odnieśli na niej znaczące sukcesy. Autor nie tylko relacjonuje ich osiągnięcia, lecz także ukazuje specyfikę służby w armii taktycznej: ryzyko lotów pod ogniem przeciwlotniczym, stres nieustannych misji szturmowych oraz unikalną dynamikę współpracy z wojskami lądowymi.

Wartościowym elementem książki jest rozdział poświęcony taktyce i organizacji działań. Scutts wyjaśnia, jak ewoluowały metody walki myśliwsko-bombowej: od sztywnych formacji eskortowych po elastyczne grupy uderzeniowe (fighter-bomber groups), które aktywnie poszukiwały i niszczyły cele naziemne. Autor opisuje również rolę systemów nawigacyjnych, komunikacji radiowej oraz koordynacji z jednostkami lądowymi, które pozwalały na skuteczne prowadzenie operacji na dużą skalę. Szczególnie interesujący jest fragment poświęcony adaptacji P-47 do roli niszczyciela pociągów i mostów: maszyny te, wyposażone w bomby i rakiety, przeprowadzały setki misji szturmowych przeciwko niemieckiej logistyce, przyczyniając się do paraliżu transportu wroga w krytycznych momentach kampanii.

Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje: około 100 zdjęć archiwalnych, w tym wiele rzadkich fotografii P-47 w barwach jednostek Ninth i Fifteenth Air Force, oraz 40 kolorowych plansz autorstwa zespołu Davey–Styling–Chappell, które z niezwykłą precyzją odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu (w tym charakterystyczne oznaczenia inwazyjne z 1944 roku i oznaczenia jednostek włoskich), oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Plansze te, opatrzone szczegółowymi opisami, stanowią nieocenione źródło dla modelarzy i rekonstruktorów. Dodatkowo, książka zawiera cenne fragmenty relacji pilotów – cytaty z pamięników, raportów bojowych i wywiadów – co nadaje narracji autentyczności i emocjonalnego wymiaru.

Autorem tekstu jest Jerry Scutts, brytyjski historyk lotnictwa i wieloletni współpracownik Osprey Publishing, specjalizujący się w tematyce lotnictwa myśliwskiego II wojny światowej. Jego styl łączy zwięzłość z rzetelnością merytoryczną, a umiejętność konfrontacji źródeł amerykańskich z raportami niemieckimi pozwala na zrównoważone przedstawienie faktów. Scutts, autor licznych prac o myśliwcach USAAF i Luftwaffe (w tym wcześniejszych tomów o P-47 z 8. Armii), wykazuje się głęboką znajomością technicznych aspektów walki powietrznej oraz kontekstu operacyjnego działań taktycznych i strategicznych, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla czytelników popularnonaukowych, jak i specjalistów.

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formatu serii "Aircraft of the Aces": publikacja liczy około 100 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych, szerszy kontekst strategiczny współpracy między armiami taktycznymi a strategicznymi czy porównanie z myśliwcami innych typów – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo, data wydania (2003) oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące osiągnięć i biografii pilotów pozostają aktualne.

Podsumowując, "P-47 Thunderbolt Aces of the Ninth and Fifteenth Air Forces" to pozycja warta polecenia każdemu, kto interesuje się lotnictwem II wojny światowej, historią walk powietrznych nad Europą lub biografiami asów myśliwskich. Jerry Scutts stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją bojową i portretami pilotów. Choć P-47 bywa czasem przyćmiewany w popularnej wyobraźni przez P-51 Mustang, ta książka skutecznie przypomina, że to właśnie Thunderbolt – ciężki, wytrzymały i wszechstronny – odegrał fundamentalną rolę w działaniach taktycznych nad Europą Zachodnią i strategicznych nad południowym teatrem wojny, a ludzie, którzy na nim latali, zapisali się w historii jako jedni z najbardziej wszechstronnych i skutecznych pilotów myśliwsko-szturmowych alianckich. Dla czytelników pragnących pogłębić wiedzę o P-47 w różnych teatrach działań, tom ten stanowi doskonałe uzupełnienie wcześniejszych prac Scuttsa i wartościowy punkt wyjścia do dalszych poszukiwań.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com