Francuscy piloci walczyli zarówno z aliantami, jak i przeciwko nim podczas II wojny światowej. Posiadając przestarzałe samoloty w momencie wybuchu wojny, Armée de l'Air została zdziesiątkowana w wyniku Blitzkriegu, jednak wiele jednostek myśliwskich nadal osiągało wiarygodne wyniki latając na samolotach Curtiss Hawk, Morane MS.406 i Dewoitine D.520. Po kapitulacji Francji pod koniec czerwca 1940 r. wiele asów nadal latało z francuskimi eskadrami Vichy, które stacjonowały w Afryce Północnej, a wielu z tych pilotów następnie wzięło udział w akcji przeciwko swoim byłym sojusznikom. Wielu francuskich pilotów również uciekło do Wielkiej Brytanii, a garstka odniosła znaczące sukcesy z RAF latając Hurricanami, Spitfire'ami i Tempestami. W Rosji sformowanie francuskiego pułku "Normandie-Niemen” w 1943 r. również pozwoliło prawie 40 pilotom uzyskać status asów na myśliwcach Jak na froncie wschodnim.

"French Aces of World War 2" autorstwa Barry'ego Ketleya, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Marka Rolfe'a i Mike'a Chappella, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydana po raz pierwszy w 1999 roku. Książka poświęcona jest wyjątkowemu i często pomijanemu aspektowi II wojny światowej – francuskim pilotom myśliwskim, którzy pomimo klęski Francji w 1940 roku kontynuowali walkę zbrojną u boku aliantów, zapisując się na kartach historii jako jedni z najbardziej zdeterminowanych i skutecznych lotników konfliktu. To właśnie francuscy piloci, walcząc w barwach Armii Wolnej Francji, brytyjskiego RAF oraz w sowieckim lotnictwie (eskadra Normandie-Niémen), odnieśli łącznie setki zwycięstw powietrznych, udowadniając, że duch walki i kunszt pilotażu potrafią przetrwać nawet najtrudniejsze chwile narodowej tragedii.

Struktura publikacji jest logiczna i przemyślana. Ketley rozpoczyna od rozdziału wprowadzającego, w którym omawia dramatyczne wydarzenia kampanii francuskiej 1940 roku – moment, w którym młode francuskie lotnictwo, wyposażone w mieszankę przestarzałych i nowoczesnych maszyn (MS.406, D.520, Curtiss H-75), stawiło zacięty opór przeważającym siłom Luftwaffe. Autor szczegółowo relacjonuje ewakuację pilotów do Wielkiej Brytanii i Afryki Północnej oraz trudne decyzje, przed którymi stanęli francuscy lotnicy: wybór między rządem Vichy a generałem de Gaulle'em. Następne rozdziały systematycznie opisują udział francuskich asów w kluczowych kampaniach: Bitwie o Anglię (gdzie piloci tacy jak René Mouchotte i Antoine de Saint-Exupéry – ten drugi bardziej znany jako pisarz – zdobywali pierwsze doświadczenia w RAF), walkach nad pustynią Afryki Północnej, operacjach nad Europą Zachodnią po 1942 roku oraz legendarnych działaniach eskadry Normandie-Niémen na froncie wschodnim, gdzie francuscy piloci na radzieckich Jakach odnosili spektakularne sukcesy przeciwko Luftwaffe.

Szczególną uwagę poświęcono biografiom najwybitniejszych francuskich asów: Pierre'a Clostermanna (choć jego kariera przypada głównie na późniejszą fazę wojny i jest często kojarzona z RAF, Ketley trafnie umieszcza go w szerszym kontekście francuskiego wkładu w wojnę powietrzną), Marcela Alberta (23 zwycięstwa, w tym na froncie wschodnim), René'a Challe, Jacques'a André oraz Rolanda de la Poype – pilotów, którzy dzięki kunsztowi, odwadze i determinacji odnieśli znaczące sukcesy mimo trudnych warunków politycznych i logistycznych. Ketley nie tylko relacjonuje ich osiągnięcia, lecz także ukazuje ludzki wymiar tej wojny: tęsknotę za okupowaną ojczyzną, frustrację z powodu ograniczonego dostępu do nowoczesnego sprzętu w początkowej fazie wojny, barierę językową w służbie z sojusznikami oraz dumę z reprezentowania Francji w walce. Autor wyjaśnia również specyfikę francuskiego stylu walki: połączenie łacińskiej improwizacji z dyscypliną wyniesioną z przedwojennego szkolenia, co pozwalało francuskim pilotom skutecznie konkurować z przeciwnikami dysponującymi często lepszym sprzętem.

Wartościowym elementem książki jest rozdział poświęcony samolotom, na których latali francuscy asowie: od rodzimych konstrukcji Dewoitine D.520 i Morane-Saulnier MS.406, przez amerykańskie Curtissy H-75 Hawk i P-40, po brytyjskie Spitfire'y wszystkich wersji, Hurricane'y oraz radzieckie Jak-1, Jak-3 i Jak-9 w służbie eskadry Normandie-Niémen. Ketley analizuje, jak francuscy piloci adaptowali swoje taktyki do specyfiki poszczególnych typów maszyn oraz jak ewoluowało ich wyposażenie i uzbrojenie w toku wojny. Szczególnie interesujący jest fragment poświęcony eskadrze Normandie-Niémen – jedynej jednostce zachodnich sojuszników, której Stalin pozwolił zachować własne samoloty (Jak-3) i zabrać je do Francji po zakończeniu wojny, co stanowiło niezwykły gest uznania dla francuskich pilotów.

Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje: około 100 zdjęć archiwalnych, w tym wiele rzadkich fotografii francuskich pilotów i ich maszyn w barwach Wolnej Francji, RAF oraz sowieckich, oraz 40 kolorowych plansz autorstwa zespołu Rolfe–Chappell, które z niezwykłą precyzją odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe (w tym charakterystyczne kokardy i godła eskadr) i detale wyposażenia kokpitu. Plansze te, opatrzone szczegółowymi opisami, stanowią nieocenione źródło dla modelarzy i rekonstruktorów. Dodatkowo, książka zawiera cenne fragmenty relacji pilotów – cytaty z pamięników, dzienników bojowych i wywiadów – co nadaje narracji autentyczności i emocjonalnego wymiaru.

Autorem tekstu jest Barry Ketley, brytyjski historyk lotnictwa i wieloletni współpracownik Osprey Publishing, specjalizujący się w tematyce lotnictwa myśliwskiego II wojny światowej oraz biografii asów. Jego styl łączy zwięzłość z rzetelnością merytoryczną, a umiejętność konfrontacji źródeł francuskich, brytyjskich i radzieckich pozwala na zrównoważone przedstawienie faktów. Ketley, autor innych tomów z serii "Aircraft of the Aces", wykazuje się głęboką znajomością kontekstu historycznego i operacyjnego, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla czytelników popularnonaukowych, jak i specjalistów.

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formatu serii "Aircraft of the Aces": publikacja liczy około 100 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych, szerszy kontekst polityczny relacji między Wolną Francją a sojusznikami czy losy pilotów po wojnie – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo, data wydania (1999) oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące osiągnięć i biografii pilotów pozostają aktualne.

Podsumowując, "French Aces of World War 2" to pozycja warta polecenia każdemu, kto interesuje się lotnictwem II wojny światowej, historią Francji w konflikcie lub biografiami asów myśliwskich. Barry Ketley stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją bojową i portretami pilotów. Dla czytelników poszukujących wiedzy o mniej znanych aspektach wojny powietrznej książka ma szczególną wartość jako jedno z nielicznych opracowań w języku angielskim, które w tak zwięzłej formie prezentuje osiągnięcia francuskich pilotów międzynarodowej publiczności. Mimo upływu lat od premiery, publikacja pozostaje solidnym punktem wyjścia do dalszych poszukiwań i godnym uzupełnieniem biblioteki miłośnika historii lotnictwa, przypominając, że francuski wkład w zwycięstwo aliantów w powietrzu był znacznie większy, niż często się pamięta.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com