MS.406 był ważnym samolotem nie tylko dlatego, że był budowany w większej liczbie niż jakikolwiek inny francuski myśliwiec tamtego okresu, ale także dlatego, że był pierwszym nowoczesnym myśliwcem w inwentarzu Armée de l'Air. Chociaż był porównywalny z brytyjskim Hurricane i wczesnymi modelami niemieckiego Bf 109, został zdeklasowany w porównaniu z potężniejszym i szybszym Bf 109E. Z niewielką lub żadną ochroną (bez opancerzenia lub samouszczelniających się zbiorników) MS.406 poniósł ciężkie straty podczas bitwy o Francję. Zbyt lekko uzbrojony i wyposażony w zawodne uzbrojenie, francuski myśliwiec walczył głównie o zestrzelenie niemieckich bombowców. Nic więc dziwnego, że w tym okresie tylko kilkunastu francuskich pilotów zostało pełnoprawnymi asami na tym typie, mimo że samoloty były obecne w znacznej liczbie. Jednak wielu pilotów, którzy zdobyli swoje pierwsze zestrzelenia za sterami MS.406, walczyło dalej po upadku Francji, latając samolotami Dewoitine D.520, Spitfire, a nawet radzieckimi Jak-3, aby uzyskać status asa. Mało znanym faktem jest to, że chociaż MS.406 został wycofany ze służby w Vichy we Francji i Afryce Północnej po podpisaniu rozejmu z Niemcami w czerwcu 1940 r., brał udział w walkach we francuskich koloniach, które pozostały pod kontrolą rządu Vichy. MS.406 został przeciwstawiony siłom japońskim i tajskim we francuskich Indochinach (koniec 1940), siłom powietrznym Wspólnoty Narodów w Syrii (maj-czerwiec 1941) i wreszcie Fleet Air Arm na Madagaskarze (maj 1942). Najbardziej skutecznym użytkownikiem MS.406 pod względem odniesionych zwycięstw powietrznych była Finlandia, której siły powietrzne początkowo otrzymały 30 samolotów w lutym 1940 r., które wkrótce weszły do ​​akcji w ostatnich tygodniach "wojny zimowej". Kolejne partie przechwyconych byłych francuskich MS.406 kupili Finowie z Niemiec, zwiększając ich liczebność do łącznie 87 samolotów. "Wojna kontynuacyjna", rozpoczynająca się atakiem Niemców na Związek Radziecki, przyniosła dziesięć asów w ciągu pierwszych sześciu miesięcy walk. MS.406 był wtedy czymś więcej niż tylko rywalem dla radzieckich myśliwców I-16 i I-153 i bez problemu ścigał bombowce Tupolew SB i Iljuszyn DB-3. Od 1942 r. wskaźnik zwycięstw fińskich pilotów MS.406 spadł ze względu na brak przeciwnika w tym okresie oraz wysłużone działo 20 mm zamontowane na silniku. Wprowadzenie nowych radzieckich typów, takich jak myśliwce ŁaGG-3, Jak-1 i Lend-Lease Hurricane i Tomahawk, również całkowicie zdeklasowało MS.406, co spowodowało usunięcie francuskich myśliwców z linii frontu.

Książka "Morane-Saulnier MS.406 Aces", wydana w maju 2014 roku przez Osprey Publishing w ramach serii Aircraft of the Aces (tom 121), stanowi pierwsze kompleksowe opracowanie poświęcone pilotom-myśliwcom, którzy osiągnęli status asa, latając na tym francuskim samolocie. Autorem tekstu jest duet Kari Stenman i Christian-Jacques Ehrengardt, za ilustracje samolotów odpowiada Chris Davey, natomiast okładkę zaprojektował Mark Postlethwaite. Publikacja liczy 96 stron, zawiera 80 fotografii czarno-białych, 32 kolorowe ilustracje oraz 9 stron barwnych profili. Publikacja rozpoczyna się od zarysowania historii technicznej MS.406 - pierwszego nowoczesnego myśliwca w służbie francuskiej Armée de l'Air, zbudowanego w większej liczbie egzemplarzy niż jakikolwiek inny francuski myśliwiec lat 30. XX wieku. Następnie autorzy przechodzą do opisu działań bojowych: od "dziwnej wojny" i kampanii francuskiej 1939-1940 roku, przez operacje w koloniach pod flagą Francji Vichy (Indochiny, Syria-Liban), aż po intensywne użycie typu przez lotnictwo fińskie podczas wojny zimowej i kontynuacyjnej. Szczególną uwagę poświęcono fińskim modyfikacjom przestarzałego płatowca, w tym instalacji radzieckich silników, co zaowocowało powstaniem wariantu znanego jako "Mörkö-Morane". Tekst oparty jest na dziennikach bojowych, wywiadach z weteranami oraz materiałach archiwalnych, co zapewnia wysoką wiarygodność przedstawionych informacji.

Jednym z kluczowych wątków książki jest analiza przyczyn, dla których MS.406 - mimo że w momencie wejścia do służby nie ustępował wczesnym wersjom Hurricane'ów czy Bf 109 - poniósł wysokie straty w starciach z niemieckimi myśliwcami. Autorzy wskazują na słabsze uzbrojenie, brak opancerzenia oraz nieposiadanie samouszczelniających się zbiorników paliwa jako główne czynniki ograniczające skuteczność bojową tej konstrukcji. Co istotne, publikacja wyjaśnia również specyfikę francuskiego systemu zaliczania zwycięstw powietrznych, w którym każdy uczestnik strącenia otrzymywał pełne zaliczenie, co skutkowało tym, że jedynie kilkunastu pilotów uzyskało status asa wyłącznie na MS.406. Wielu z nich kontynuowało jednak karierę bojową na nowocześniejszych typach, takich jak D.520, Spitfire czy radzieckie Jak-3, osiągając status asa w późniejszych etapach konfliktu.

Warstwa wizualna publikacji stoi na wysokim poziomie. Profile autorstwa Chrisa Daveya, opatrzone szczegółowymi opisami historii konkretnych maszyn i ich pilotów, są nie tylko estetyczne, ale także niezwykle przydatne dla modelarzy. Bogata dokumentacja fotograficzna, obejmująca zdjęcia archiwalne, schematy uzbrojenia oraz detale konstrukcyjne, uzupełnia narrację i pozwala na lepsze zrozumienie technicznych aspektów omawianego samolotu. Profile obejmują nie tylko MS.406, ale także inne typy samolotów, na których latali opisywani asowie, co poszerza kontekst historyczny publikacji. Do mocnych stron książki należy zaliczyć unikalny temat, który wypełnia lukę w literaturze poświęconej francuskiemu lotnictwu myśliwskiemu, a także przystępny styl, który sprawia, że publikacja jest dostępna zarówno dla doświadczonych badaczy, jak i początkujących miłośników historii lotnictwa. Należy jednak mieć na uwadze, że ograniczona objętość (96 stron) uniemożliwia dogłębną analizę techniczną i taktyczną, a proporcje między opisem doświadczeń francuskich a fińskich są nierówne - wynika to jednak z faktu, że to właśnie Finowie odnieśli na tym typie więcej sukcesów bojowych. Dla czytelników poszukujących szczegółowych danych konstrukcyjnych zalecane jest uzupełnienie lektury o specjalistyczne monografie, na przykład z serii Avions.

Podsumowując, "Morane-Saulnier MS.406 Aces" to wartościowa pozycja, która zasługuje na ocenę 4,5 na 5. Jak trafnie zauważył Scott Van Aken na łamach ModelingMadness.com, książka oferuje bogaty zbiór dobrze dobranych fotografii okresowych oraz wysokiej jakości kolorowe profile, stanowiąc zarówno przyjemną lekturę, jak i praktyczne źródło referencyjne dla fanów tego francuskiego myśliwca. Publikacja jest szczególnie polecana modelarzom oraz miłośnikom historii lotnictwa szukających alternatywy dla typowych tematów poświęconych Mustangom czy Messerschmittom. Dostępna jest w ofercie Osprey Publishing oraz w głównych księgarniach internetowych i specjalistycznych.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com